Ở ấp 6 xã Duy Tân, Hậu Giang (cũ), anh Trần Huệ Chắc đã không còn quanh quẩn với những mối hàng quen thuộc. Mỗi sáng, anh mở điện thoại, kiểm tra đơn hàng trên sàn thương mại điện tử (TMĐT). “Ba em vốn là nông dân, đâu rành công nghệ. Nhưng chỉ vài lần nghe hướng dẫn, ba đã biết chụp hình, đăng tin, chốt đơn. Giờ khách hàng khắp cả nước đều biết đến sản phẩm của nhà em”, anh Chắc chia sẻ.
Từ ngày “lên sàn”, việc kinh doanh của gia đình Chắc khởi sắc. “Lợi nhuận cao hơn hẳn, mỗi ngày có chục đơn hàng, thu nhập 10-20 triệu đồng là bình thường. Nông dân bây giờ nên kinh doanh TMĐT, không biết thì nhờ con cái chỉ, muốn làm thì sẽ tìm được cách”, anh khẳng định.
Không chỉ dừng ở TMĐT, xu hướng livestream bán hàng nông sản đang trở thành “cánh đồng mới” của người nông dân thời công nghệ. Từ TikTok đến Zalo hay YouTube, các mạng xã hội đều được tận dụng triệt để, đưa nông sản đến tay người dùng nhanh nhất.
Tỉnh Vĩnh Long (cũ) ngay từ năm 2023 đã đặt ra mục tiêu phấn đấu 80% số hộ sản xuất nông nghiệp tham gia giao dịch trên các sàn TMĐT do doanh nghiệp bưu chính Việt Nam sở hữu, 100% các sản phẩm giao dịch trên các sàn được gắn thương hiệu và có truy xuất nguồn gốc...
Tuy nhiên, thực tế con đường trở thành “nông dân số” vẫn rất gập ghềnh. Có không ít nông dân gặp khó với phí giao dịch của sàn TMĐT hay cước vận chuyển nông sản. Đôi khi những chi phí này cao gấp đôi giá trị đơn hàng...
Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), Bộ đã có chiến lược phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm hỗ trợ bà con. Cục đang làm việc với các sàn lớn như Shopee, TikTok, Lazada, Amazon để cam kết giảm phí, tổ chức đào tạo miễn phí, và giúp quảng bá sản phẩm OCOP.
Bộ Công thương hiện đang xây dựng dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi), trong đó quy định rõ trách nhiệm của người livestream và KOLs để hoạt động này diễn ra lành mạnh, bền vững. Cùng với đó, hàng trăm lớp tập huấn kỹ năng quay, giới thiệu sản phẩm và tiếp cận thị trường số được triển khai miễn phí cho nông dân.
Hành trình phủ sóng nông sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long trên các sàn TMĐT không còn xa. Thậm chí rất nhiều người đã mơ về viễn cảnh nông sản được xuất khẩu qua các sàn TMĐT quốc tế. Tuy vậy, bà Oanh cũng lưu ý, để bán hàng thành công, nông sản phải đạt tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn sản xuất và đủ số lượng đáp ứng thị trường.
Việt Nam hiện có khoảng hơn 60 triệu điện thoại thông minh, mạng 4G, 5G phủ khắp, người tiêu dùng quen mua trực tuyến. Đó là cơ hội lớn. Nhưng cơ hội chỉ thành hiện thực khi người nông dân thật sự thay đổi tư duy.
Họ đang học từng ngày cách quay video, trả lời bình luận, đóng gói đơn hàng. Họ không chỉ gieo hạt trên ruộng, mà còn gieo niềm tin trên mạng xã hội. Khi đã biết làm chủ công nghệ, người nông dân Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành “best seller triệu đô”, ngay trên mảnh đất quê hương mình.
“Nhà nước không thể can thiệp trực tiếp vào cơ chế thị trường, nhưng chúng tôi khuyến khích bà con liên kết, gom hàng, vận chuyển kết hợp để giảm chi phí logistics. Các sàn cũng sẽ có chương trình giảm phí, khuyến mãi trong các ngày mua sắm lớn”.
Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số
