Khai thác hiệu quả không gian biển

Muốn biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần giải quyết sức ép từ sạt lở, sụt lún và suy giảm không gian ven biển, những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và sinh kế của người dân.

Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh
Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh

1. Sụt lún ở ĐBSCL diễn ra trên diện rộng. Mức sụt lún phổ biến tại ĐBSCL khoảng 0,5-3 cm mỗi năm, trong đó nhiều khu vực ven biển hơn 2,5 cm mỗi năm. Tình trạng này không chỉ làm mất đất mà còn gây sức ép lên hệ thống đường giao thông, đê biển, khu dân cư, vùng sản xuất và các công trình ven biển.

Giai đoạn 2026-2030, Chính phủ dự kiến đầu tư 32.593 tỷ đồng cho tám dự án trọng điểm phòng, chống sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn tại ĐBSCL. Các dự án tập trung kiểm soát nguồn nước, nâng cấp thủy lợi và đê biển tại Cà Mau, TP Cần Thơ và Vĩnh Long.

Tại Cần Thơ, dự án kiểm soát nguồn nước bờ nam sông Hậu sẽ phục vụ khoảng 70.000ha. Tại Vĩnh Long, các dự án kiểm soát nguồn nước hướng tới bảo đảm nguồn nước tưới cho khoảng 24.000ha cây ăn trái và hoa kiểng. Cùng với đó, các địa phương sẽ nâng cấp đê Biển Đông, đê Biển Tây và triển khai Chương trình chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL.

Tuy nhiên, đầu tư công trình chỉ là một phần của bài toán. Theo TS Trần Hữu Hiệp, chuyên gia kinh tế vùng ĐBSCL, sạt lở và sụt lún có nhiều nguyên nhân, trong đó, gây tác động lớn là sự suy giảm nguồn bùn cát từ thượng nguồn sông Mê Công. Khai thác nước ngầm cũng góp phần làm nền đất sụt lún. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa, xây dựng công trình và hạ tầng sát sông, cùng việc thu hẹp không gian thoát nước có thể làm gia tăng áp lực lên nền đất và dòng chảy.

2. Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 218 ngày 7/8/2026 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Trong chương trình hành động, Chính phủ đặt mục tiêu phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh và thông minh. Đây là cơ hội để ĐBSCL không chỉ tập trung ứng phó với thiên tai mà từng bước khai thác hiệu quả không gian biển.

Ngành hàng thủy sản có thể chuyển mạnh sang nuôi biển công nghệ cao, chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị có giá trị gia tăng lớn hơn. Rừng ngập mặn có thể gắn với nuôi thủy sản sinh thái, du lịch và các cơ chế tài chính xanh. Việc kết nối cảng biển với đường bộ, đường thủy và các trung tâm logistics sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển, nâng khả năng cạnh tranh của nông sản, thủy sản và hàng hóa xuất khẩu của vùng.

Theo TS Trần Hữu Hiệp, để phát triển kinh tế biển bền vững, ĐBSCL cần thay đổi cách tiếp cận, từ tư duy chỉ tập trung chống sạt lở sang quản trị rủi ro và thích ứng với điều kiện tự nhiên đang thay đổi. Các dự án hạ tầng ven biển cần được tính toán trên cơ sở sức chịu tải của hệ sinh thái và khả năng chống chịu lâu dài, thay vì chỉ giải quyết những điểm phát sinh trước mắt.

Cùng với đó, cần phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ các bãi bồi, vùng đất ngập nước và hành lang sông. Đây không chỉ là giải pháp giảm sạt lở mà còn tạo nền tảng cho các mô hình kinh tế sinh thái, nuôi trồng thủy sản bền vững và du lịch ven biển.

ĐBSCL cũng cần tăng cường quan trắc, cảnh báo sớm sạt lở và sụt lún bằng công nghệ số, viễn thám và các hệ thống dữ liệu dùng chung. Việc có dữ liệu đầy đủ sẽ giúp chính quyền chủ động điều chỉnh quy hoạch, xác định khu vực cần bảo vệ và ưu tiên nguồn lực đầu tư.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ĐBSCL hiện có 743 điểm sạt lở, gồm gần 690 điểm sạt lở bờ sông với tổng chiều dài gần 600 km và 53 điểm sạt lở bờ biển dài hơn 200 km.

Có thể bạn quan tâm

Khu sơ chế dừa của BEINCO.

Đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ

Nhiều năm qua, khi nói đến ngành dừa Việt Nam, người ta thường nhắc đến những con số tăng trưởng xuất khẩu hay những thời điểm giá dừa lập kỷ lục. Nhưng với ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), điều đáng quan tâm hơn là làm thế nào để cây dừa thật sự trở thành sinh kế bền vững cho người nông dân.

Mặt bằng giá ổn định là nền tảng để ngành dừa xây chuỗi giá trị bền vững.

Cần cơ chế chia sẻ cả lợi ích lẫn rủi ro

Chỉ trong hơn một năm, thị trường dừa Việt Nam đã đi qua hai thái cực trái ngược. Năm 2025, giá dừa liên tục lập kỷ lục, trở thành một trong những ngành hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng nhất. Thế nhưng hiện nay, giá dừa lao dốc, nhiều nhà vườn bán không đủ bù chi phí, thậm chí để dừa nảy mầm dưới gốc vì không có người mua.

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Vượt mốc xuất khẩu 1 tỷ USD, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về biến động giá, liên kết chuỗi và chất lượng vùng nguyên liệu. Làm gì để phát triển bền vững? Lời giải không chỉ nằm ở tăng trưởng xuất khẩu, mà ở việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Cánh đồng điện gió - một trong những điểm thu hút khách du lịch của tỉnh Vĩnh Long.

Kỳ vọng bứt phá từ kinh tế biển

Từ cửa ngõ hướng ra Biển Đông, Khu kinh tế Định An (Vĩnh Long) đang từng bước định hình vai trò cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Quy hoạch chung đến năm 2040 vừa được điều chỉnh mở rộng không gian phát triển hơn 39.000 ha tiếp tục tạo dư địa để hình thành trung tâm kinh tế biển, logistics và công nghiệp quy mô lớn của khu vực.

Công trình kè chắn sóng chống sạt lở ở Hòn Đá Bạc, tỉnh Cà Mau.

Bảo vệ “lá chắn sinh thái” nơi cực nam Tổ quốc

Với khoảng 310 km bờ biển, có ba mặt giáp biển, Cà Mau giữ vị trí đặc biệt quan trọng về phát triển kinh tế biển, bảo đảm an ninh, quốc phòng và chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, vùng đất cực nam của Tổ quốc cũng đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún, xâm nhập mặn và sạt lở bờ biển, bờ sông.

Các học viên luyện tiếng Hàn Quốc, chuẩn bị xuất ngoại. Ảnh: VĂN HỌC

Từng bước lành mạnh hóa thị trường xuất khẩu lao động

Theo Báo cáo “Ở lại hay di cư” của Ngân hàng Thế giới, 10 năm qua, có gần 1,7 triệu người đã rời Đồng bằng sông Cửu Long tìm kế sinh nhai, trong đó, 14% số hộ gia đình có ít nhất một người di cư, nhưng ít người trong số này lựa chọn con đường đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đường ven Gò Công - Đồng Tháp là một trong các dự án giao thông trọng điểm được tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai. Ảnh: Việt Tiến

Thu nội địa đạt nhiều kết quả tích cực

2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Tại tỉnh Đồng Tháp, nhờ thống nhất triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, nhất là trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều khoản thu trong cơ cấu thu ngân sách của tỉnh đã ghi nhận những kết quả rất đáng chú ý.

CLB Biển xanh Vũng Tàu lan tỏa hoạt động bảo vệ môi trường.

Gửi tình yêu với biển

Rác thải đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển. Sự nỗ lực của các câu lạc bộ thiện nguyện, với những việc làm cụ thể, đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ sự trong lành của đại dương.

Hướng dẫn nông hộ sử dụng rơm rạ để trồng nấm. Ảnh: Rikolto

Nông dân tham gia giảm phát thải khí nhà kính

Trong năm 2025, dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho nông hộ sản xuất quy mô nhỏ tại Đồng Tháp” do tổ chức Rikolto có trụ sở tại Bỉ đã triển khai tại 10 hợp tác xã (HTX) với 1.182 nông dân tham gia trên diện tích hơn 2.600 ha, góp phần mang lại sự chuyển đổi mới cho ngành lúa gạo Đồng Tháp theo hướng nông nghiệp xanh, có trách nhiệm với môi trường.

Thanh niên TP Cần Thơ hưởng ứng phong trào làm sạch môi trường, thu hút khách du lịch đến địa phương.

Mùa tình nguyện

Với 108 đội hình, hơn 12.500 tình nguyện viên, Cần Thơ là địa phương xếp thứ ba cả nước về triển khai Chiến dịch “Mùa hè xanh” năm 2026. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm công trình, phần việc thiết thực, góp phần lan tỏa tinh thần tình nguyện và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với cộng đồng.

Tập huấn, tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở An Giang. Ảnh: STPAG

Chủ động, sáng tạo thực hiện vai trò “gác cửa pháp lý”

Một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Sở Tư pháp An Giang phát huy vai trò “gác cửa pháp lý” thông qua việc chủ động rà soát, tham mưu, thẩm định các văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho bộ máy vận hành thông suốt.

Khám sức khỏe định kỳ giúp kiểm soát bệnh tật và giảm chi phí điều trị.

Thêm điểm tựa chăm sóc sức khỏe người dân

Từ tháng 6/2026, Cần Thơ trở thành một trong những địa phương đầu tiên triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí gắn với sổ sức khỏe điện tử cho người dân.

Bè cá Bảy Bon là một trong trong những điểm đến hấp dẫn nhiều du khách.

Câu chuyện đẹp ở Cồn Sơn

Từng là vùng đất heo hút giữa dòng sông Hậu, Cồn Sơn (phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ) nay đã trở thành điểm đến du lịch cộng đồng thu hút được nhiều du khách. Hành trình chuyển mình của cù lao nhỏ này không bắt đầu từ những dự án lớn, mà từ khát vọng vươn lên của những người dân biết biến lợi thế sông nước, miệt vườn thành sinh kế bền vững.

Gia đình anh Lê Hữu Lợi có nhiều thế hệ tham gia sản xuất chậu cây cảnh.

Nâng chất nghề truyền thống

Tại xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long, nghề sản xuất chậu cảnh đã tồn tại nhiều năm, gắn bó với sự phát triển của làng nghề hoa kiểng nổi tiếng Cái Mơn. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề truyền thống này vẫn được duy trì nhờ sự tâm huyết của những người thợ lành nghề và sự tiếp nối của thế hệ trẻ.

Những cánh rừng ngập mặn ở Cà Mau. Ảnh: Nam Nguyễn

Khi rừng ngập mặn trở thành nguồn lực phát triển

Cà Mau sở hữu hệ thống rừng ngập mặn lớn nhất cả nước, là một trong những kho lưu trữ carbon tự nhiên quan trọng của khu vực. Tuy nhiên câu hỏi về việc gìn giữ và mang lại lợi ích thiết thực hơn từ rừng vẫn tiếp tục làm rõ.

Với mục tiêu nâng mức độ hài lòng của người nộp thuế đạt tối thiểu 93% trong năm 2026, Thuế TP Cần Thơ đã đẩy mạnh sự tương tác chặt chẽ giữa cơ quan thuế với người dân trên địa bàn.

Hướng đến sự minh bạch, thân thiện trong quản lý thuế

Việc lấy sự hài lòng của người nộp thuế làm trung tâm được xem là bước đi chiến lược của ngành thuế nói chung và của Thuế thành phố Cần Thơ nói riêng, nhằm xây dựng một hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch và thân thiện hơn với cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Hỗ trợ người dân làm thủ tục nộp hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm phục vụ hành chính công Cần Thơ. Ảnh: MINH HUYỀN

Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ

Cùng các địa phương, thành phố Cần Thơ đã và đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản trị nhà nước, cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Cần Thơ tổ chức 4 điểm khám sức khỏe, sàng lọc bệnh miễn phí (Trong ảnh: Lãnh đạo thành phố và lãnh đạo Sở Y tế thành phố Cần Thơ tham dự chương trình khám sức khỏe miễn phí tại điểm xã Nhơn Ái).

Tin tức

• Sở Y tế thành phố Cần Thơ tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho khoảng 1.000 người dân thuộc đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi và phụ nữ tại 4 xã Tân Hòa, Nhơn Ái, Long Phú và Long Bình.

Thu gom rác thải nhựa trên biển ở Phú Quốc. Ảnh: PQX

Hướng đi mới xử lý rác thải nhựa

Đặc khu Phú Quốc (An Giang) vừa qua đã khởi động dự án thí điểm mô hình đặt cọc hoàn trả (DRS) trong thu gom và xử lý rác thải trên đảo. Đây được xem là bước tiến quản lý rác thải nhựa, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn tại địa phương.

Để triển khai Đề án hiệu quả cần tiếp tục đào tạo nâng cao năng lực cho các tổ khuyến nông cộng đồng, hợp tác xã và tổ hợp tác. Ảnh: Trung tâm KNQG

Những bước đi vững chắc

Những ngày đầu tháng 5/2026, nông dân tại xã Hưng Mỹ (tỉnh Vĩnh Long) đang mải miết thu hoạch những khoảnh ruộng cuối cùng của vụ đông - xuân.

Hạ tầng thủy lợi là yếu tố căn bản, then chốt để thực hiện hiệu quả các biện pháp canh tác giảm phát thải. Ảnh: Tạ Quang

Tháo gỡ những “nút thắt”

Sau hơn hai năm triển khai, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhưng để đề án thật sự đạt mục tiêu, vẫn còn nhiều “nút thắt” cần giải pháp tháo gỡ.