Gợi mở mô hình đô thị vùng châu thổ

Hạ tầng liên vùng và việc mở rộng không gian phát triển đang tạo điều kiện để Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hình thành những cực đô thị mới. Tuy nhiên, giá trị của quá trình này không nằm ở số lượng khu đô thị hay diện tích đất xây dựng, mà ở khả năng tạo việc làm, cung cấp dịch vụ, kết nối các khu vực sản xuất và kiến tạo một mô hình đô thị thích ứng với đặc trưng sông nước.

Chợ hải sản bên dòng sông Hậu Cần Thơ. Ảnh: Nam Nguyễn
Chợ hải sản bên dòng sông Hậu Cần Thơ. Ảnh: Nam Nguyễn

Tổ chức lại không gian phát triển

Cần Thơ là địa phương thể hiện rõ nhất sự chuyển dịch này. Sau khi hợp nhất với Hậu Giang và Sóc Trăng, Cần Thơ có không gian phát triển rộng hơn, kết nối đô thị trung tâm với vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu vực ven biển.

Qua đó, thành phố từng bước hình thành cấu trúc đô thị tương đối hoàn chỉnh, với khu vực trung tâm phát triển dịch vụ, khu vực ngoại vi đảm nhận chức năng sản xuất, công nghiệp và logistics, còn vùng ven biển mở ra dư địa cho kinh tế biển.

Đồng thời, các tuyến cao tốc, sân bay, đường thủy và định hướng cảng Trần Đề tạo nền tảng để Cần Thơ phát triển theo các hành lang kinh tế, hình thành thêm những trung tâm đô thị, công nghiệp, thương mại và dịch vụ ngoài khu vực hiện hữu.

Tuy nhiên, một tuyến đường mới không tự động tạo ra một cực tăng trưởng. Giá trị kinh tế chỉ xuất hiện khi giao thông được kết nối với khu sản xuất, trung tâm dịch vụ, hệ thống trường học, bệnh viện và không gian cư trú.

Hiện, thị trường nhà ở tại ĐBSCL đang ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về nguồn cung. Trong sáu tháng đầu năm 2026, toàn vùng có 27 dự án nhà ở thương mại hoàn thành, chiếm 40,9% tổng số dự án hoàn thành trên cả nước. Trong đó, hơn 7.000 bất động sản vẫn đang tồn đọng cho thấy, nguồn cung mới chưa hoàn toàn bắt nhịp với sức mua thực tế.

Đô thị phải tạo ra hoạt động kinh tế thực chất

Cách Đồng Tháp tổ chức không gian phát triển theo 5 hành lang kinh tế cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý. Các hành lang gồm trục trung tâm dọc cao tốc và Quốc lộ 1, hành lang ven biển phía đông, hành lang sông Tiền từ biên giới ra biển, hành lang kết nối Đồng Tháp Mười và hành lang sông Hậu.

Trên từng hành lang, các đô thị có thể được phân vai dựa trên lợi thế về vị trí và điều kiện sản xuất. Đô thị nằm gần vùng nguyên liệu đảm nhận chức năng sơ chế, chế biến và cung cấp dịch vụ nông nghiệp. Đô thị nằm trên trục giao thông lớn phát triển thương mại, logistics và phân phối. Khu vực ven biển có thể gắn với cảng biển, dịch vụ hậu cần và kinh tế biển.

Cách tổ chức này giúp đô thị trở thành mắt xích của một hệ thống kinh tế thay vì phát triển riêng lẻ. Nó cũng hạn chế tình trạng địa phương nào cũng quy hoạch khu đô thị, khu công nghiệp và trung tâm logistics tương tự nhau, dẫn đến phân tán nguồn lực và cạnh tranh trong chính nội bộ vùng.

Bên cạnh chức năng kinh tế, đô thị ĐBSCL phải thích ứng với điều kiện tự nhiên của vùng châu thổ. Đây là yêu cầu có tính sống còn, bởi khu vực này đang chịu tác động ngày càng rõ của sụt lún, xâm nhập mặn, ngập úng và thời tiết cực đoan.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Cần Thơ Lê Công Lý, một thành phố hiện đại không có nghĩa là các đô thị ngày càng giống nhau. Cần Thơ phải phát triển hiện đại nhưng khi nhìn vào vẫn có thể nhận ra đặc trưng của một đô thị được hình thành từ sông ngòi, kênh rạch, cánh đồng, vườn cây và cộng đồng cư dân sống cùng sông nước qua nhiều thế hệ.

Quan điểm này gợi mở một mô hình phát triển phù hợp hơn cho toàn vùng. Thay vì san lấp kênh rạch và quay lưng với mặt nước, quy hoạch cần giữ lại hành lang sông, không gian xanh và hệ thống thoát nước tự nhiên. Các dòng sông có thể đồng thời đảm nhận chức năng giao thông, tiêu thoát nước, tạo cảnh quan, phát triển du lịch và tổ chức không gian công cộng.

Có thể bạn quan tâm

Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh

Khai thác hiệu quả không gian biển

Muốn biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần giải quyết sức ép từ sạt lở, sụt lún và suy giảm không gian ven biển, những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và sinh kế của người dân.

Khu sơ chế dừa của BEINCO.

Đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ

Nhiều năm qua, khi nói đến ngành dừa Việt Nam, người ta thường nhắc đến những con số tăng trưởng xuất khẩu hay những thời điểm giá dừa lập kỷ lục. Nhưng với ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), điều đáng quan tâm hơn là làm thế nào để cây dừa thật sự trở thành sinh kế bền vững cho người nông dân.

Mặt bằng giá ổn định là nền tảng để ngành dừa xây chuỗi giá trị bền vững.

Cần cơ chế chia sẻ cả lợi ích lẫn rủi ro

Chỉ trong hơn một năm, thị trường dừa Việt Nam đã đi qua hai thái cực trái ngược. Năm 2025, giá dừa liên tục lập kỷ lục, trở thành một trong những ngành hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng nhất. Thế nhưng hiện nay, giá dừa lao dốc, nhiều nhà vườn bán không đủ bù chi phí, thậm chí để dừa nảy mầm dưới gốc vì không có người mua.

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Vượt mốc xuất khẩu 1 tỷ USD, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về biến động giá, liên kết chuỗi và chất lượng vùng nguyên liệu. Làm gì để phát triển bền vững? Lời giải không chỉ nằm ở tăng trưởng xuất khẩu, mà ở việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Cánh đồng điện gió - một trong những điểm thu hút khách du lịch của tỉnh Vĩnh Long.

Kỳ vọng bứt phá từ kinh tế biển

Từ cửa ngõ hướng ra Biển Đông, Khu kinh tế Định An (Vĩnh Long) đang từng bước định hình vai trò cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Quy hoạch chung đến năm 2040 vừa được điều chỉnh mở rộng không gian phát triển hơn 39.000 ha tiếp tục tạo dư địa để hình thành trung tâm kinh tế biển, logistics và công nghiệp quy mô lớn của khu vực.

Công trình kè chắn sóng chống sạt lở ở Hòn Đá Bạc, tỉnh Cà Mau.

Bảo vệ “lá chắn sinh thái” nơi cực nam Tổ quốc

Với khoảng 310 km bờ biển, có ba mặt giáp biển, Cà Mau giữ vị trí đặc biệt quan trọng về phát triển kinh tế biển, bảo đảm an ninh, quốc phòng và chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, vùng đất cực nam của Tổ quốc cũng đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún, xâm nhập mặn và sạt lở bờ biển, bờ sông.

Các học viên luyện tiếng Hàn Quốc, chuẩn bị xuất ngoại. Ảnh: VĂN HỌC

Từng bước lành mạnh hóa thị trường xuất khẩu lao động

Theo Báo cáo “Ở lại hay di cư” của Ngân hàng Thế giới, 10 năm qua, có gần 1,7 triệu người đã rời Đồng bằng sông Cửu Long tìm kế sinh nhai, trong đó, 14% số hộ gia đình có ít nhất một người di cư, nhưng ít người trong số này lựa chọn con đường đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đường ven Gò Công - Đồng Tháp là một trong các dự án giao thông trọng điểm được tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai. Ảnh: Việt Tiến

Thu nội địa đạt nhiều kết quả tích cực

2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Tại tỉnh Đồng Tháp, nhờ thống nhất triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, nhất là trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều khoản thu trong cơ cấu thu ngân sách của tỉnh đã ghi nhận những kết quả rất đáng chú ý.

CLB Biển xanh Vũng Tàu lan tỏa hoạt động bảo vệ môi trường.

Gửi tình yêu với biển

Rác thải đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển. Sự nỗ lực của các câu lạc bộ thiện nguyện, với những việc làm cụ thể, đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ sự trong lành của đại dương.

Hướng dẫn nông hộ sử dụng rơm rạ để trồng nấm. Ảnh: Rikolto

Nông dân tham gia giảm phát thải khí nhà kính

Trong năm 2025, dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho nông hộ sản xuất quy mô nhỏ tại Đồng Tháp” do tổ chức Rikolto có trụ sở tại Bỉ đã triển khai tại 10 hợp tác xã (HTX) với 1.182 nông dân tham gia trên diện tích hơn 2.600 ha, góp phần mang lại sự chuyển đổi mới cho ngành lúa gạo Đồng Tháp theo hướng nông nghiệp xanh, có trách nhiệm với môi trường.

Thanh niên TP Cần Thơ hưởng ứng phong trào làm sạch môi trường, thu hút khách du lịch đến địa phương.

Mùa tình nguyện

Với 108 đội hình, hơn 12.500 tình nguyện viên, Cần Thơ là địa phương xếp thứ ba cả nước về triển khai Chiến dịch “Mùa hè xanh” năm 2026. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm công trình, phần việc thiết thực, góp phần lan tỏa tinh thần tình nguyện và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với cộng đồng.

Tập huấn, tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở An Giang. Ảnh: STPAG

Chủ động, sáng tạo thực hiện vai trò “gác cửa pháp lý”

Một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Sở Tư pháp An Giang phát huy vai trò “gác cửa pháp lý” thông qua việc chủ động rà soát, tham mưu, thẩm định các văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho bộ máy vận hành thông suốt.

Khám sức khỏe định kỳ giúp kiểm soát bệnh tật và giảm chi phí điều trị.

Thêm điểm tựa chăm sóc sức khỏe người dân

Từ tháng 6/2026, Cần Thơ trở thành một trong những địa phương đầu tiên triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí gắn với sổ sức khỏe điện tử cho người dân.

Bè cá Bảy Bon là một trong trong những điểm đến hấp dẫn nhiều du khách.

Câu chuyện đẹp ở Cồn Sơn

Từng là vùng đất heo hút giữa dòng sông Hậu, Cồn Sơn (phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ) nay đã trở thành điểm đến du lịch cộng đồng thu hút được nhiều du khách. Hành trình chuyển mình của cù lao nhỏ này không bắt đầu từ những dự án lớn, mà từ khát vọng vươn lên của những người dân biết biến lợi thế sông nước, miệt vườn thành sinh kế bền vững.

Gia đình anh Lê Hữu Lợi có nhiều thế hệ tham gia sản xuất chậu cây cảnh.

Nâng chất nghề truyền thống

Tại xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long, nghề sản xuất chậu cảnh đã tồn tại nhiều năm, gắn bó với sự phát triển của làng nghề hoa kiểng nổi tiếng Cái Mơn. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề truyền thống này vẫn được duy trì nhờ sự tâm huyết của những người thợ lành nghề và sự tiếp nối của thế hệ trẻ.

Những cánh rừng ngập mặn ở Cà Mau. Ảnh: Nam Nguyễn

Khi rừng ngập mặn trở thành nguồn lực phát triển

Cà Mau sở hữu hệ thống rừng ngập mặn lớn nhất cả nước, là một trong những kho lưu trữ carbon tự nhiên quan trọng của khu vực. Tuy nhiên câu hỏi về việc gìn giữ và mang lại lợi ích thiết thực hơn từ rừng vẫn tiếp tục làm rõ.

Với mục tiêu nâng mức độ hài lòng của người nộp thuế đạt tối thiểu 93% trong năm 2026, Thuế TP Cần Thơ đã đẩy mạnh sự tương tác chặt chẽ giữa cơ quan thuế với người dân trên địa bàn.

Hướng đến sự minh bạch, thân thiện trong quản lý thuế

Việc lấy sự hài lòng của người nộp thuế làm trung tâm được xem là bước đi chiến lược của ngành thuế nói chung và của Thuế thành phố Cần Thơ nói riêng, nhằm xây dựng một hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch và thân thiện hơn với cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Hỗ trợ người dân làm thủ tục nộp hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm phục vụ hành chính công Cần Thơ. Ảnh: MINH HUYỀN

Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ

Cùng các địa phương, thành phố Cần Thơ đã và đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản trị nhà nước, cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Cần Thơ tổ chức 4 điểm khám sức khỏe, sàng lọc bệnh miễn phí (Trong ảnh: Lãnh đạo thành phố và lãnh đạo Sở Y tế thành phố Cần Thơ tham dự chương trình khám sức khỏe miễn phí tại điểm xã Nhơn Ái).

Tin tức

• Sở Y tế thành phố Cần Thơ tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho khoảng 1.000 người dân thuộc đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi và phụ nữ tại 4 xã Tân Hòa, Nhơn Ái, Long Phú và Long Bình.

Thu gom rác thải nhựa trên biển ở Phú Quốc. Ảnh: PQX

Hướng đi mới xử lý rác thải nhựa

Đặc khu Phú Quốc (An Giang) vừa qua đã khởi động dự án thí điểm mô hình đặt cọc hoàn trả (DRS) trong thu gom và xử lý rác thải trên đảo. Đây được xem là bước tiến quản lý rác thải nhựa, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn tại địa phương.