Tạo vị thế mới cho vùng đất cực nam

Ở điểm cực nam Tổ quốc, khoảng cách với các trung tâm kinh tế từng là một trong những trở ngại phát triển của Cà Mau. Nhưng với hệ thống cao tốc, sân bay và đặc biệt là cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang dần hình thành, vị thế địa kinh tế của vùng đất ba mặt giáp biển đang đứng trước cơ hội thay đổi lớn.

Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau tạo trục kết nối từ vùng Đất Mũi đến trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tạ Quang
Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau tạo trục kết nối từ vùng Đất Mũi đến trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tạ Quang

Phá thế “cuối tuyến”

Trong một thời gian dài, vị trí địa lý mang đến cho Cà Mau cả lợi thế và những giới hạn phát triển. Với ba mặt giáp biển, Cà Mau sở hữu tiềm năng lớn về thủy sản, năng lượng, kinh tế biển, nhưng nằm ở điểm cuối của hệ thống giao thông quốc gia khiến việc kết nối với các trung tâm kinh tế, cảng biển lớn còn nhiều hạn chế.

Điểm nghẽn ấy đang dần được tháo gỡ khi một hệ thống hạ tầng chiến lược từng bước định hình. Cao tốc Cần Thơ-Cà Mau đã tạo trục kết nối nhanh hơn với trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuyến cao tốc Cà Mau-Đất Mũi tiếp tục kéo dài trục giao thông xuống cực nam; tuyến kết nối đất liền với đảo Hòn Khoai được đặt mục tiêu hoàn thành cuối năm 2028. Cùng với nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Cà Mau và dự án cảng tổng hợp nước sâu Hòn Khoai... sẽ tạo nên một mạng lưới kết nối đường bộ-hàng không-hàng hải tương đối hoàn chỉnh.

Đáng chú ý nhất trong cấu trúc hạ tầng mới là Hòn Khoai. Theo định hướng, cảng tổng hợp nước sâu tại đây có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải tới 250.000 tấn, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 2,5 tỷ USD. Nếu được kết nối đồng bộ với cao tốc và mạng lưới giao thông trong vùng, Hòn Khoai có thể tạo thêm một cửa ngõ trực tiếp ra biển cho hàng hóa Cà Mau và Đồng bằng sông Cửu Long. Từ vị trí ở điểm cuối của những tuyến vận chuyển đường bộ, Cà Mau khi ấy có khả năng trở thành điểm đầu của một hành lang kinh tế hướng ra biển.

Hạ tầng mở không gian phát triển mới

Dựa trên hệ thống hạ tầng chiến lược, những lợi thế vốn có của địa phương cũng có điều kiện được tổ chức lại trong một không gian rộng hơn. Mới đây, tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Cà Mau năm 2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhận định Cà Mau hội tụ nhiều điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Hệ thống hạ tầng chiến lược đang mở ra cơ hội để Cà Mau tổ chức lại không gian kinh tế, từ một địa bàn xa các trung tâm phát triển trở thành đầu mối logistics hướng biển, phát huy các thế mạnh về thủy sản, năng lượng và kinh tế biển. Tuy nhiên, để “Cà Mau - Cực tăng trưởng mới” không dừng ở kỳ vọng, địa phương phải đồng thời hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và đẩy nhanh các dự án tạo giá trị gia tăng. Đặc biệt, từng cam kết đầu tư cần được theo dõi, tháo gỡ vướng mắc và chuyển thành dự án thực tế.

Cũng tại Hội nghị, Cà Mau đã trao 19 quyết định, giấy chứng nhận và cam kết đầu tư với tổng vốn hơn 40.000 tỷ đồng. Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời nhìn nhận, tiềm năng không tự trở thành giá trị và cơ hội cũng không tự chuyển hóa thành dự án. Bởi vậy, hạ tầng chỉ là điều kiện cần. Những tuyến đường và cảng biển mới chỉ thật sự tạo sức bật khi kéo theo được các dòng hàng, dòng vốn, cơ sở sản xuất và dịch vụ; khi các dự án cam kết nhanh chóng được triển khai và môi trường đầu tư đủ sức giữ chân những doanh nghiệp có công nghệ, năng lực tài chính và tầm nhìn dài hạn.

Có thể bạn quan tâm

Một góc Hòn Sơn. Ảnh: QUAN LƯƠNG

Khám phá “viên ngọc thô” Hòn Sơn!

Hòn Sơn hay đảo Hang Rái thuộc Đặc khu Kiên Hải (tỉnh An Giang), hiện lên như một viên ngọc thô lấp lánh giữa “biển Tây”. Với diện tích vỏn vẹn khoảng 11,5 km², hòn đảo này chưa chịu nhiều tác động của đô thị hóa. Chính vẻ đẹp nguyên sơ, bình yên ấy đã biến Hòn Sơn thành điểm đến đầy sức hút, một “mỏ vàng” giàu tiềm năng du lịch chờ khai phá.

Với hệ thống hạ tầng dần được hoàn thiện, Vĩnh Long sẽ kết nối sâu với Thành phố Hồ Chí Minh và cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Hương Nguyên

Kích hoạt tiềm năng tăng trưởng

Hơn một năm sau khi sắp xếp, mở rộng không gian phát triển, tỉnh Vĩnh Long hiện nay đang sở hữu dư địa tăng trưởng rộng mở hơn. Nhưng làm thế nào để biến nguồn lực tiềm năng đó thành giá trị nội sinh mạnh mẽ và kích hoạt sức mạnh phát triển kinh tế vùng, là bài toán đang được đặt ra không chỉ cho chính quyền địa phương, mà cho cả cộng đồng doanh nhân và khối kinh tế tư nhân trên địa bàn.

Du khách tham quan chợ nổi Cái Răng, TP Cần Thơ. Ảnh: Hải Nam

Thang đo sức hút du lịch miền sông nước

Lượng khách đến Đồng bằng sông Cửu Long liên tục tăng, nhưng sức cạnh tranh của du lịch vùng không chỉ được đo bằng số lượt tham quan. Khả năng kết nối điểm đến, đa dạng hóa trải nghiệm và giữ chân du khách lâu hơn mới là yếu tố quyết định việc chuyển lợi thế tài nguyên thành giá trị kinh tế.

Khách hàng thích thú với các sản phẩm được chế từ dừa. Ảnh: Nam Nguyễn

Nâng tầm giá trị cây dừa

Tiếng mô-tơ đều đều dưới mái tôn. Sáu trục quay trên chiếc máy se chỉ xoắn những dải xơ dừa vàng nâu thành sợi chạy không ngừng. Người công nhân vừa kéo nhẹ búi xơ đã được đánh tơi, vừa gỡ những chỗ vón để sợi không đứt.

Chuyển đổi số và AI đang đi vào các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ.

Tạo nền tảng, mở không gian thích ứng

Từ nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ đến đẩy mạnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng hợp tác, các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ đang thúc đẩy các giải pháp nâng cao chất lượng, từng bước khẳng định vai trò trung tâm đào tạo nhân lực và tri thức của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Một góc Thổ Châu. Ảnh: Lê San

Nhịp sống Thổ Châu

Nằm trên vùng biển tây nam, đặc khu Thổ Châu (An Giang) là cột mốc chủ quyền thiêng liêng nơi tiền tiêu Tổ quốc. Trên đảo Thổ Châu, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo, chớm khi gió mùa Đông Bắc cận kề là làng chài sẵn sàng “xoay theo chiều gió”, bà con chuyển tàu thuyền từ bãi Dong về bãi Ngự để tránh sóng to.

Tạo dựng cơ hội sinh kế và nâng cao thu nhập là chìa khóa duy nhất để tháo gỡ bẫy già hóa dân số tại miền tây. Ảnh trong bài: Hải Nam

Chìa khóa để mở ra cơ hội

Đồng bằng sông Cửu Long đang già hóa với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất cả nước. Hơn một triệu người rời quê trong một thập kỷ khiến vùng đất chín rồng không chỉ thiếu lao động mà còn đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế dân số vàng sớm hơn dự báo.

Cơ hội phát triển nghề nghiệp là yếu tố có ý nghĩa lớn trong lựa chọn của lao động trẻ. Ảnh: Nam Hải

Những khoảng trống tạo nên lực đẩy

Khoảng cách thu nhập là nguyên nhân dễ thấy, song điều người trẻ tìm kiếm còn là việc làm có triển vọng, môi trường đô thị và một hệ sinh thái đủ rộng cho tương lai.

Cơ hội giữ chân người trẻ có thể được tạo nên từ chính việc gia tăng giá trị cho những sản phẩm đặc trưng của vùng đất trù phú này. Ảnh: Nam Anh

Câu hỏi cần lời giải

Ở nhiều làng quê miền tây, dòng chảy di cư kéo dài nhiều năm đang để lại một khoảng trống ít được nhìn thấy: Chăm sóc trong gia đình, nhân lực trong cộng đồng và cho nền nông nghiệp tương lai.

Chuyển đổi số thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh. Ảnh: Thế Đại

Thay đổi lớn từ một cú chạm nhỏ

Việc đầu tư ứng dụng bán hàng đang ngày càng được nhiều đơn vị kinh doanh ưu tiên nguồn lực. Đây là biểu hiện tích cực của tiến trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, góp phần tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa trải nghiệm cá nhân của khách hàng.

Những món ăn mang đậm dấu ấn riêng của miền tây sông nước góp phần tạo thêm sức hút cho hành trình trải nghiệm của du khách. Ảnh: Nam Hải

Ẩm thực Tây Đô tăng sức hút cho du lịch

Với hệ thống sản vật phong phú cùng những món ăn mang đậm dấu ấn sông nước, thành phố Cần Thơ đang hướng tới xây dựng thương hiệu “Ẩm thực Tây Đô” như một sản phẩm du lịch đặc trưng.

Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh

Khai thác hiệu quả không gian biển

Muốn biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần giải quyết sức ép từ sạt lở, sụt lún và suy giảm không gian ven biển, những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và sinh kế của người dân.

Chợ hải sản bên dòng sông Hậu Cần Thơ. Ảnh: Nam Nguyễn

Gợi mở mô hình đô thị vùng châu thổ

Hạ tầng liên vùng và việc mở rộng không gian phát triển đang tạo điều kiện để Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hình thành những cực đô thị mới. Tuy nhiên, giá trị của quá trình này không nằm ở số lượng khu đô thị hay diện tích đất xây dựng, mà ở khả năng tạo việc làm, cung cấp dịch vụ, kết nối các khu vực sản xuất và kiến tạo một mô hình đô thị thích ứng với đặc trưng sông nước.

Khu sơ chế dừa của BEINCO.

Đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ

Nhiều năm qua, khi nói đến ngành dừa Việt Nam, người ta thường nhắc đến những con số tăng trưởng xuất khẩu hay những thời điểm giá dừa lập kỷ lục. Nhưng với ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), điều đáng quan tâm hơn là làm thế nào để cây dừa thật sự trở thành sinh kế bền vững cho người nông dân.

Mặt bằng giá ổn định là nền tảng để ngành dừa xây chuỗi giá trị bền vững.

Cần cơ chế chia sẻ cả lợi ích lẫn rủi ro

Chỉ trong hơn một năm, thị trường dừa Việt Nam đã đi qua hai thái cực trái ngược. Năm 2025, giá dừa liên tục lập kỷ lục, trở thành một trong những ngành hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng nhất. Thế nhưng hiện nay, giá dừa lao dốc, nhiều nhà vườn bán không đủ bù chi phí, thậm chí để dừa nảy mầm dưới gốc vì không có người mua.

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Vượt mốc xuất khẩu 1 tỷ USD, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về biến động giá, liên kết chuỗi và chất lượng vùng nguyên liệu. Làm gì để phát triển bền vững? Lời giải không chỉ nằm ở tăng trưởng xuất khẩu, mà ở việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Đường ven Gò Công - Đồng Tháp là một trong các dự án giao thông trọng điểm được tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai. Ảnh: Việt Tiến

Thu nội địa đạt nhiều kết quả tích cực

2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Tại tỉnh Đồng Tháp, nhờ thống nhất triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, nhất là trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều khoản thu trong cơ cấu thu ngân sách của tỉnh đã ghi nhận những kết quả rất đáng chú ý.

CLB Biển xanh Vũng Tàu lan tỏa hoạt động bảo vệ môi trường.

Gửi tình yêu với biển

Rác thải đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển. Sự nỗ lực của các câu lạc bộ thiện nguyện, với những việc làm cụ thể, đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ sự trong lành của đại dương.