Những kết quả bước đầu của “Chiến dịch 500 ngày đêm” đưa các liệt sĩ trở về

NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM CỦA CÔNG TÁC CHÍNH SÁCH SAU CHIẾN TRANH

Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, đã có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh cho độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân.

Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là thể hiện sự tri ân, ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ và cũng là một trong những nội dung, nhiệm vụ trọng tâm của công tác chính sách sau chiến tranh góp phần quan trọng xây dựng niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, xây dựng quân đội, hậu phương quân đội, ổn định tình hình chính trị-xã hội ở các địa phương và trong cả nước.

Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, có nhiều chủ trương, biện pháp chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; xây dựng nghĩa trang liệt sĩ, bia ghi tên, đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo tập trung công sức tiến hành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng này; hệ thống văn bản chỉ đạo được ban hành, không ngừng bổ sung, hoàn thiện; các kế hoạch triển khai ngày càng cụ thể, thiết thực; đã dành sự quan tâm đầu tư về trang bị, phương tiện, kinh phí, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sĩ. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp và bức xúc. Hiện nay, số lượng hài cốt liệt sĩ cần phải tiếp tục tìm kiếm, quy tập còn khoảng hơn 175.000 và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong nghĩa trang chưa xác định được thông tin.

Trong khi đó, chiến tranh ác liệt, kéo dài; hoàn cảnh hy sinh rất đa dạng, nhân chứng biết về thông tin ngày càng ít, nhiều đơn vị, địa phương giải thể, sáp nhập, chia tách hoặc chuyển đổi loại hình tổ chức, nhiệm vụ; công tác quản lý, đăng ký, bàn giao hồ sơ danh sách liệt sĩ, sơ đồ mộ chí, hồ sơ quy tập thiếu chặt chẽ; địa hình địa vật thay đổi; quá trình đô thị hóa, xây dựng các khu công nghiệp, nhiều nơi còn sót lại bom mìn, vật nổ.

Thân nhân liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe yếu, nhiều liệt sĩ không còn thân nhân; yếu tố tự nhiên tác động, phân hủy mạnh đối với hài cốt liệt sĩ. Năng lực lưu trữ, bảo quản, giám định của các đơn vị giám định ADN trong nước còn hạn chế.

Từ những khó khăn, vướng mắc nêu trên; xuất phát từ truyền thống, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc; từ mong muốn của thân nhân liệt sĩ và nhân dân; thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), ngày 2/4/2026, tại Di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia đã chính thức phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Chiến dịch này có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc; là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời, là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Thời gian diễn ra Chiến dịch từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, với 5 mục tiêu cơ bản: Tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; Hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được; Giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; Xây dựng, hoàn thiện, đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; Đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như tại tỉnh Tuyên Quang (Vị Xuyên), tỉnh Lào Cai, tỉnh Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.

ĐÃ TÌM KIẾM, QUY TẬP ĐƯỢC HƠN 1.100 HÀI CỐT LIỆT SĨ

Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng cho biết, để hoàn thành mục tiêu của Chiến dịch, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ giai đoạn 2026-2027 cho các đơn vị. Chỉ đạo tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ (trong nước 5 đội; Lào 8 đội; Campuchia 11 đội); đồng thời, rà soát, đề xuất thành lập lâm thời các đội tìm kiếm, quy tập; bảo đảm kinh phí, trang bị, phương tiện phục vụ nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ.

Đến nay, đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ (ở địa bàn trong nước 242, Lào 173, Campuchia 694) và 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.

Hai hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi (ngày 29/5/2026) và khu vực công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh (ngày 8/6/2026) cũng đã được tổ chức.

Sau hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia Phạm Thị Thanh Trà đã chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, huy động mọi nguồn lực, sử dụng phương pháp, công nghệ hiện đại (radar xuyên đất) để sớm khảo sát, đào tìm, quy tập hài cốt liệt sĩ (hiện nay, đang tổ chức đào tìm tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ phường Đắk Cấm và khu vực đường Trường Chinh, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi).

Tám đoàn công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương-Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia dự lễ truy điệu và an táng 181 hài cốt liệt sĩ tại các địa phương thuộc Quân khu 2, 4,5. Tổ chức 3 đoàn công tác đi Lào, Campuchia kiểm tra thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và dự Lễ khánh thành Đài hữu nghị Việt Nam-Campuchia tại tỉnh Pursat (Campuchia).

Các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá bom mìn, quân số gần 5.000 người, sử dụng 1.311 thiết bị dò bom mìn (riêng Tuyên Quang thành lập 159 đội rà phá, quân số gần 3.000 người, sử dụng 461 thiết bị dò bom mìn), đã tổ chức rà phá bom mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được 3.500 ha/22.725 ha (đạt 15,4%); trong đó, tại vùng lõi Vị Xuyên/Tuyên Quang đã rà phá được 1.795/4.460 (đạt 40,25%).

Cùng với đó, công tác tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ đã tích cực được triển khai. Bộ Quốc phòng đã ban hành Hướng dẫn, Quy trình kỹ thuật lấy mẫu-vận chuyển-bàn giao-bảo quản-lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ. Tổ chức hội nghị tập huấn toàn quốc hướng dẫn công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ và chỉ đạo tổ chức làm trước lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An).

Đến nay, 100% quân khu, các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu, quân số 3.615 người; tổ chức làm trước, lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ (mộ đủ điều kiện lấy mẫu 2.510 mộ, tỷ lệ 68,75%; không đủ điều kiện lấy mẫu 1.145 mộ).

Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) đã hoàn thành và đưa vào sử dụng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ; cơ bản hoàn thành nghiên cứu, xây dựng phần mềm báo cáo tiến độ, kết quả “Chiến dịch 500 ngày đêm”, bảo đảm xong trước 15/6/2026 để phục vụ hoạt động chỉ đạo, điều hành của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia.

Bộ Nội vụ đã tham mưu ban hành 2 văn bản quan trọng gồm: Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP ngày 6/5/2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN; Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ngày 31/5/2026 của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về Quy trình phối hợp và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Bộ Quốc phòng (Viện Pháp y Quân đội) đã tiếp nhận 192 mẫu hài cốt liệt sĩ của các tỉnh, thành phố. Trong đó, Nghệ An 141 mẫu; Hải Phòng 33 mẫu; Ninh Bình 7 mẫu; Hưng Yên 6 mẫu; Quảng Ninh 5 mẫu. Tiến hành tách chiết 4 mẫu thân nhân liệt sĩ, 72 mẫu hài cốt liệt sĩ.

Để hoàn thành các chỉ tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm đã đặt ra, theo Chương trình hoạt động, Kế hoạch hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia đã xác định một số nội dung nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới. Cụ thể là:

Thứ nhất, nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; trọng tâm là Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và các văn bản hướng dẫn thi hành bảo đảm đồng bộ, sát thực tiễn, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thuận lợi trong triển khai thực hiện.

Thứ hai, đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp quan tâm vào cuộc lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh các hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, trọng tâm địa bàn trong nước, các khu vực địa bàn còn nhiều thông tin về mộ liệt sĩ, nhất là thông tin về mộ liệt sĩ tập thể.

Ban Chỉ đạo cũng nhấn mạnh, trong công tác tìm kiếm, quy tập, đặc biệt quan tâm 3 vấn đề sau đây.

Cần đẩy mạnh hơn nữa, phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động thông tin, tuyên truyền, cung cấp thông tin; ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo để đẩy nhanh tốc độ, sự chính xác trong nhận diện, phân tích, phân lập dữ liệu hồ sơ về liệt sĩ, để bóc tách, tìm kiếm, quản lý các trường thông tin hữu ích để tìm kiếm, quy tập. Căn cứ vào thông tin hiện có, thành lập các tổ công tác xuống các thôn, bản, đặc biệt là các khu vực vùng sâu, vùng xa, cùng còn nhiều hài cốt liệt sĩ để họp với nhân dân, các già làng, trưởng bản, người cao tuổi để nắm thông tin, xác minh, kết luận thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.

Trên cơ sở các kết quả rà soát, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ; và đặc biệt là kết quả xác minh, kết luận địa bàn lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Ban Chỉ đạo các cấp; kết quả giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị để tổ chức các cuộc Hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin, nhất là thông tin về mộ liệt sĩ tập thể, để khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Ưu tiên tăng cường lực lượng, phương tiện, công tác bảo đảm cho hoạt động tìm kiếm, quy tập; phát huy lực lượng tại chỗ, chuyên trách; đồng thời kiện toàn, bổ sung và đề xuất thành lập các đội lâm thời để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ, đạt được chỉ tiêu của Chiến dịch.

Thứ ba, chỉ đạo triển khai đồng bộ công tác tổ chức lấy mẫu, bàn giao, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc; trong đó tổ chức các đoàn công tác liên ngành đi kiểm tra, nắm tình hình, đôn đốc các địa phương thực hiện bảo đảm đúng quy trình, quy định. Chỉ đạo điều phối các đơn vị giám định ADN chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức tiếp nhận mẫu hài cốt liệt sĩ do địa phương bàn giao theo quy định tại Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP và Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG.

Thứ tư, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thu thập, phân tích, đối chiếu ADN cho thân nhân liệt sĩ để tích hợp vào ngân hàng gen xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Theo thông tin từ Bộ Công an, cơ quan này đang hoàn thiện Kế hoạch “Mở đợt cao điểm triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin”, dự kiến triển khai đồng loạt trên toàn quốc từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 với số lượng dự kiến khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ.

Thứ năm, đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế trong cung cấp, trao đổi thông tin, di vật, kỷ vật; chia sẻ kinh nghiệm, bồi dưỡng nâng cao năng lực, kỹ thuật và công nghệ giám định ADN phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; trọng tâm là các nước: Lào, Campuchia, Mỹ, Australia, Hàn Quốc, Trung Quốc…

Thứ sáu, chỉ đạo đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về Chiến dịch 500 ngày đêm.
Hoạt động này tập trung vào 2 mục đích chủ yếu: (1) Lan tỏa ý nghĩa nhân văn, nghĩa tình của Chiến dịch 500 ngày đêm, huy động mọi nguồn lực, sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị; (2) Thu thập được nhiều thông tin có giá trị để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.