Tầm quan trọng của giao lưu lập pháp, trao đổi chính sách và giám sát thực thi trong hợp tác Việt-Trung

Nhận định về ý nghĩa và kết quả của sự kiện này, bà Trần Oanh, chuyên gia nghiên cứu của Viện Khoa học xã hội Quảng Tây, cho rằng, chuyến thăm không chỉ là sự tiếp nối quan trọng của các sự kiện giao lưu cấp cao giữa Trung Quốc và Việt Nam, mà còn phản ánh nguyện vọng chung của cả hai bên trong việc làm sâu sắc thêm sự trao đổi về xây dựng thể chế và thúc đẩy việc thực hiện những nhận thức chung cấp cao. Nhìn vào bối cảnh tình hình quốc tế hiện nay và quá trình cải cách, phát triển của hai nước, chuyến thăm này có ba nét nổi bật như sau:

Một là, mang đến cơ hội mới cho kết nối chiến lược. Năm 2026 đánh dấu sự khởi đầu của Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 ở Trung Quốc và Việt Nam bắt đầu thực hiện nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ XIV và Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030. Việc triển khai đồng thời các kế hoạch phát triển mới ở cả hai nước mang lại cơ hội đáng kể để tăng cường sự liên kết giữa các chiến lược phát triển. Tháng 4 năm nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Trung Quốc, lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước cùng vạch ra định hướng phát triển quan hệ Trung Quốc-Việt Nam.

Chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn càng chứng tỏ vai trò quan trọng của các cơ quan lập pháp trong việc thực hiện nhận thức chung cấp cao và tăng cường sự bảo đảm về thể chế cho hợp tác. Khi hợp tác ngày càng sâu rộng trong các lĩnh vực như kết nối hạ tầng, chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất và khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, tầm quan trọng của việc giao lưu lập pháp, trao đổi chính sách và giám sát thực thi ngày càng nổi bật, góp phần kiến tạo môi trường thể chế ổn định và dễ dự đoán cho hợp tác song phương.

Chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn càng chứng tỏ vai trò quan trọng của các cơ quan lập pháp trong việc thực hiện nhận thức chung cấp cao và tăng cường sự bảo đảm về thể chế cho hợp tác..., tầm quan trọng của giao lưu lập pháp, trao đổi chính sách và giám sát thực thi ngày càng nổi bật, góp phần kiến tạo môi trường thể chế ổn định và dễ dự đoán cho hợp tác song phương.

Học giả Trần Oanh, Viện Khoa học xã hội Quảng Tây

Hai là, tạo thêm nội hàm mới cho trao đổi về quản trị đất nước và xã hội. Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam tích cực thúc đẩy cải cách thể chế, lấy việc hoàn thiện hệ thống pháp luật làm đột phá quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Năm 2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 66-NQ/TW, định hướng việc xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” để hoàn thiện thể chế phát triển đất nước, tập trung tháo gỡ các nút thắt phát triển và kích thích các động lực phát triển thông qua cải cách thể chế. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trình bày báo cáo chuyên đề về quán triệt, tổ chức thực hiện nghị quyết này.

Trung Quốc luôn coi trọng xây dựng nền pháp quyền, những năm gần đây đã xây dựng và thực thi hai bộ luật tiêu biểu: Bộ luật Dân sự và Bộ luật Môi trường, thúc đẩy một hệ thống pháp luật toàn diện và hệ thống. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm trong lập pháp, giám sát và quản trị giữa hai bên sẽ có lợi cho việc học hỏi kinh nghiệm hữu ích của nhau, nâng cao hiệu quả quản trị và làm sâu sắc thêm trao đổi và hợp tác trong các lĩnh vực quản lý xã hội và quản lý biên giới.

Ba là, đặt ra yêu cầu mới trong hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp. Hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ và mô hình kinh doanh mới như trí tuệ nhân tạo và kinh tế số đang tạo ra cả những cơ hội mới cho hợp tác Trung Quốc-Việt Nam và những yêu cầu mới đối với hệ thống pháp luật và năng lực quản trị.

Những năm gần đây, Trung Quốc đã liên tiếp ban hành các quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo, Luật Trí tuệ nhân tạo đầu tiên của Việt Nam chính thức có hiệu lực vào tháng 3 năm nay, cho thấy cả hai bên đang tích cực tìm cách thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của các công nghệ mới thông qua xây dựng thể chế. Khi hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, cửa khẩu thông minh và sản xuất xuyên biên giới tiếp tục mở rộng, các vấn đề như an ninh dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và đạo đức trí tuệ nhân tạo cũng trở thành những chủ đề mới đáng được tăng cường trao đổi giữa hai bên.

Phiên họp lần thứ hai Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc tập trung trao đổi về kết nối chiến lược phát triển, khoa học-công nghệ và quản trị xã hội, đồng thời trao đổi quan điểm về tăng cường giám sát việc thực hiện các thỏa thuận hợp tác liên quan, phản ánh mong muốn chung của cả hai bên nhằm tăng cường và củng cố hợp tác giữa các cơ quan lập pháp của hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực.

"Tôi cho rằng, giá trị quan trọng của cơ chế trao đổi thường xuyên-Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, không chỉ nằm ở việc trao đổi kinh nghiệm lập pháp mà còn ở việc thúc đẩy thực hiện các nhận thức chung về hợp tác. Thông qua không ngừng làm sâu sắc thêm việc trao đổi kinh nghiệm lập pháp và giám sát, đồng thời thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả các văn kiện hợp tác liên quan, cơ chế này sẽ góp phần tạo ra một cơ sở thể chế vững chắc hơn cho việc xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược", học giả Trần Oanh nhấn mạnh.

Phân tích vai trò của cơ quan lập pháp trong việc thúc đẩy giao lưu, hợp tác địa phương từ góc độ của Quảng Tây, một địa phương giáp biên giới, hợp tác chặt chẽ với Việt Nam, bà Trần Oanh cho rằng, Quảng Tây và Việt Nam có mối quan hệ kinh tế và thương mại mật thiết và nền tảng vững chắc cho hợp tác địa phương. Cuộc gặp đầu xuân giữa Bí thư Đảng ủy Quảng Tây và các tỉnh biên giới của Việt Nam đã được tổ chức 10 lần, với cơ chế hợp tác không ngừng được hoàn thiện. Trong khi đó, Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thể chế hành chính địa phương. Quảng Ninh, giáp với Quảng Tây, đã được nâng cấp từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương vào tháng 9 năm nay, tạo cơ hội mới cho cả hai bên tăng cường phối hợp chính sách và trao đổi về quản trị địa phương.

Với việc tăng cường kết nối giao thông và hợp tác sản xuất, trao đổi, qua lại giữa con người, hàng hóa và dòng vốn hai bên sẽ trở nên thường xuyên hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị địa phương và dịch vụ công. Tăng cường trao đổi lập pháp và giám sát pháp lý nhằm thúc đẩy giải quyết các vấn đề cụ thể sẽ giúp quan hệ hợp tác giữa Quảng Tây và Việt Nam thông suốt và thực chất hơn, mang lại cho doanh nghiệp và người dân hai nước nhiều lợi ích thiết thực hơn.

Học giả Trần Oanh, Viện Khoa học xã hội Quảng Tây

Hợp tác giữa Nhân đại và Hội đồng nhân dân địa phương cần phục vụ cho đại cục hợp tác giữa hai nước, đồng thời phải bám sát thực tế địa phương, thực hiện đầy đủ các chức năng xây dựng pháp luật, giám sát và kết nối với người dân. Mối quan hệ này có thể được tăng cường trên 3 khía cạnh:

Thứ nhất, trao đổi kinh nghiệm sâu rộng hơn. Tập trung vào các mối quan tâm chung như môi trường kinh doanh, quản lý biên giới và bảo vệ môi trường sinh thái, để tăng cường trao đổi kinh nghiệm xây dựng pháp luật và giám sát. Cùng với việc điều chỉnh hệ thống hành chính địa phương của Việt Nam, cần tăng cường tìm hiểu về pháp luật, chính sách và hệ thống quản lý của nhau, thúc đẩy sự khớp nối về chính sách và cung cấp sự hỗ trợ về thể chế tốt hơn cho hợp tác địa phương.

Thứ hai, kiến tạo phát triển mạnh mẽ hơn. Việc hoàn thành và khai trương kênh đào Bình Lục, tiến triển trong kết nối tuyến đường sắt Trung Quốc-Việt Nam và xây dựng cửa khẩu thông minh tạo điều kiện tốt hơn cho hợp tác kinh tế-thương mại và sản xuất song phương. Ứng dụng rộng rãi các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra những yêu cầu mới về tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo mật dữ liệu và phối hợp chính sách trong hợp tác xuyên biên giới.

Các cơ quan lập pháp, dân cử ở địa phương có thể tăng cường nghiên cứu và giám sát pháp lý về các vấn đề cụ thể như thủ tục hải quan, đầu tư xuyên biên giới và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thúc đẩy việc thực thi các chính sách liên quan và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác giữa các doanh nghiệp.

Thứ ba, giao lưu nhân dân nồng ấm hơn. Tận dụng hiệu quả các kênh giao lưu hiện có để tăng cường kết nối giữa các đại biểu của Nhân đại và Hội đồng nhân dân địa phương, cơ sở. Đẩy mạnh các lễ hội biên giới, sự kiện thể thao và hoạt động du lịch xuyên biên giới, giải quyết các vấn đề thực tiễn như thủ tục xuất nhập cảnh, tiêu dùng du lịch, tiện ích thanh toán và bảo vệ quyền lợi để thúc đẩy giao lưu nhân dân và hiểu biết lẫn nhau.

"Với việc tăng cường kết nối giao thông và hợp tác sản xuất, trao đổi, qua lại giữa con người, hàng hóa và dòng vốn hai bên sẽ trở nên thường xuyên hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị địa phương và dịch vụ công. Tăng cường trao đổi lập pháp và giám sát pháp lý nhằm thúc đẩy giải quyết các vấn đề cụ thể sẽ giúp quan hệ hợp tác giữa Quảng Tây và Việt Nam thông suốt và thực chất hơn, mang lại cho doanh nghiệp và người dân hai nước nhiều lợi ích thiết thực hơn", bà Trần Oanh chia sẻ.