Nhà máy thông minh: Đòn bẩy phát triển công nghiệp bền vững

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, khái niệm “nhà máy thông minh” đang trở thành chìa khóa quan trọng để nâng cao năng suất, giảm chi phí và gia tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh tại Việt Nam vẫn cần sự tham gia đồng bộ.

Nhà máy thông minh - Xu hướng sản xuất mới của thế giới

Theo báo cáo của tổ chức nghiên cứu thị trường Grand View Research (Mỹ), quy mô thị trường sản xuất thông minh toàn cầu có thể đạt gần 790 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 14% mỗi năm.

Sự kết hợp của các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật công nghiệp (IIoT), robot và dữ liệu lớn đang tạo ra những bước nhảy vọt trong sản xuất. Từ việc tối ưu hóa dây chuyền, dự báo lỗi thiết bị cho đến quản trị chuỗi cung ứng theo thời gian thực, các nhà máy ngày càng vận hành giống như một hệ sinh thái số hóa toàn diện.

Xu hướng này không chỉ diễn ra tại các nền công nghiệp phát triển như Đức, Nhật Bản hay Hàn Quốc mà đang lan rộng ra toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực giảm chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

vna-potal-96-nam-thanh-lap-dang-cong-san-viet-nam-03021930-03022026-dan-toc-viet-nam-vung-buoc-vao-ky-nguyen-phat-trien-moi-8567444.jpg
Các công nhân, kỹ thuật viên kiểm tra chất lượng sản phẩm bằng phương tiện máy móc hiện đại tại Công ty TNHH Hana Micron Vina (100% vốn đầu tư của Hàn Quốc), chuyên sản xuất và gia công bảng vi mạch tích hợp sử dụng cho điện thoại di động và các sản phẩm điện tử thông minh khác. (Ảnh: TUẤN ANH/ TTXVN)

Đối với Việt Nam, một quốc gia đang trở thành trung tâm sản xuất quan trọng của khu vực, việc tiếp cận và làm chủ các mô hình sản xuất thông minh không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn liên quan trực tiếp đến vị thế của nền công nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Vai trò nhà máy thông minh tại Việt Nam

Thời gian qua, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia đã triển khai nhiều chương trình nhằm thúc đẩy sự phát triển của mô hình nhà máy thông minh, qua đó góp phần thực hiện các định hướng lớn về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho biết NIC đã phối hợp nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới để xây dựng các nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mô hình sản xuất mới. Theo ông Hoài, một trong những sáng kiến đáng chú ý là việc NIC hợp tác Tập đoàn Siemens của Đức để xây dựng không gian trải nghiệm số về nhà máy thông minh.

unnamed.png
Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia.

Trong không gian này, các mô hình nhà máy hiện đại trên thế giới được mô phỏng bằng công nghệ số, giúp doanh nghiệp Việt Nam có thể trực tiếp quan sát cách các dây chuyền sản xuất thông minh vận hành.

“Các doanh nghiệp khi muốn chuyển đổi từ mô hình nhà máy truyền thống sang nhà máy thông minh có thể đến đây để tìm hiểu, trao đổi và nghiên cứu cách ứng dụng các công nghệ cũng như giải pháp của các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới”, ông Hoài chia sẻ.

Bên cạnh đó, NIC cũng đang hợp tác Tập đoàn Dassault Systèmes để xây dựng Trung tâm AI và Trung tâm Xuất sắc về mô phỏng số và trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Công nghệ mô phỏng số, theo ông Hoài, là một trong 11 công nghệ chiến lược đã được Thủ tướng Chính phủ xác định trong các định hướng phát triển khoa học công nghệ. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thiết kế, vận hành và tối ưu hóa các nhà máy thông minh.

img-8892-6735.jpg
Sản xuất tại Công ty TNHH Công nghệ Coretronic Việt Nam - một trong những dự án công nghệ cao khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh.

Thông qua các chương trình hợp tác quốc tế này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có cơ hội tiếp cận những giải pháp công nghệ tiên tiến, từng bước nâng cao năng lực sản xuất.

Hành trình chuyển đổi còn nhiều thách thức

Dù vậy, bức tranh chung của các nhà máy tại Việt Nam vẫn cho thấy quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh còn khá chậm. Theo các chương trình đánh giá do NIC phối hợp các đối tác Nhật Bản thực hiện, phần lớn dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp trong nước vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Chỉ một số nhà máy quy mô lớn được đầu tư bởi các tập đoàn lớn mới bước đầu ứng dụng các mô hình sản xuất thông minh, tiêu biểu như một số nhà máy của VinFast. Còn lại, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình tìm hiểu và chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi.

xuong.jpg
VinFast Hà Tĩnh được đầu tư trang bị dây chuyền sản xuất hiện đại bậc nhất khu vực Đông Nam Á.

Theo ông Võ Xuân Hoài, việc xây dựng một nhà máy thông minh không phải là câu chuyện có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Quá trình này bắt đầu từ thay đổi nhận thức của doanh nghiệp, sau đó là đầu tư thiết bị, xây dựng hệ thống quản trị và đào tạo nguồn nhân lực. Đây cũng là thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi chi phí đầu tư công nghệ thường khá lớn trong khi rủi ro thị trường vẫn còn hiện hữu.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh, theo ông Hoài, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp. Trước hết là việc xây dựng các không gian trải nghiệm công nghệ, tổ chức các chương trình đào tạo và tập huấn cho đội ngũ quản lý và vận hành nhà máy. Điều này giúp doanh nghiệp có thể tự đánh giá mức độ phát triển của mình và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Bên cạnh đó, các cơ chế hỗ trợ đầu tư công nghệ cũng được xem là cần thiết. “Nếu doanh nghiệp phải tự đầu tư 100% chi phí chuyển đổi thì rủi ro sẽ rất lớn, đặc biệt khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa”, ông Hoài nhận định. Ngoài ra, các chính sách ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, cũng như các cơ chế thu hút kỹ sư và chuyên gia công nghệ, cũng có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi.

d0211tt-5705.jpg
Sản xuất sản phẩm sinh học phân hủy hoàn toàn tại nhà máy của Công ty cổ phần Nhựa An Phát Xanh, tỉnh Hải Dương. (Ảnh TUỆ NGHI)

Một hướng tiếp cận khác được đề xuất là Nhà nước ưu tiên đặt hàng đối với các doanh nghiệp áp dụng mô hình nhà máy thông minh, qua đó tạo ra thị trường ban đầu để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các mô hình sản xuất tiên tiến.

Khi nhà máy thông minh gắn với mô hình “sản xuất xanh”

Một xu hướng đáng chú ý trong tương lai của sản xuất thông minh là sự kết hợp giữa công nghệ số và năng lượng sạch. Theo các chuyên gia năng lượng, các nhà máy thông minh ngày càng tích hợp các giải pháp như điện mặt trời áp mái, hệ thống lưu trữ năng lượng và các nền tảng quản lý năng lượng thông minh. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn góp phần giảm phát thải carbon, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của các thị trường xuất khẩu.

vissan-sx-gio-lua-6152.jpg
Sản xuất giò lụa tại Công ty cổ phần Việt Nam Kỹ nghệ Súc sản (VISSAN) - một doanh nghiệp tích cực tham gia chương trình “Tick xanh trách nhiệm”.

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng ưu tiên các tiêu chí phát triển bền vững, việc kết hợp sản xuất thông minh với năng lượng xanh có thể trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam.

Nhìn rộng hơn, sự phát triển của mô hình nhà máy thông minh không chỉ là câu chuyện đổi mới công nghệ của từng doanh nghiệp. Đó còn là bước chuyển quan trọng trong quá trình tái cấu trúc nền công nghiệp Việt Nam theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn. Nếu tận dụng tốt cơ hội từ các xu hướng công nghệ mới, kết hợp chính sách hỗ trợ phù hợp và sự chủ động của doanh nghiệp, những dây chuyền sản xuất thông minh hoàn toàn có thể trở thành động lực mới cho tăng trưởng công nghiệp.

Có thể bạn quan tâm

Giải phóng mặt bằng gặp khó dẫn tới tiến độ thi công dự án nút giao đường Vành đai 3,5 với Đại lộ Thăng Long đang chậm so với kế hoạch.

Nhiều dự án giao thông trọng điểm tại Hà Nội chậm tiến độ

Sở Xây dựng Hà Nội chỉ rõ hàng loạt dự án giao thông trọng điểm có khối lượng thi công thấp, còn vướng mắc trong giải phóng mặt bằng hoặc chưa đủ điều kiện triển khai đồng bộ. Việc tập trung tháo gỡ khó khăn, tăng cường kiểm tra, đôn đốc nhà thầu được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm tiến độ các công trình.

Toàn cảnh một buổi làm việc của đoàn chuyên gia Nhật Bản và Việt Nam. (Ảnh: JICA)

Hợp tác Việt-Nhật về nâng cao năng lực thúc đẩy hiệu quả thị trường cổ phiếu Việt Nam

Trong khuôn khổ Dự án hợp tác kỹ thuật “Nâng cao năng lực thúc đẩy hiệu quả thị trường cổ phiếu Việt Nam”, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) phối hợp Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam (SSC) cử đoàn chuyên gia lần thứ 10 công tác tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội từ ngày 9-15/10/2026.

Đội ngũ kỹ sư trao đổi kỹ thuật trong quá trình thi công tuyến metro Nhổn-Ga Hà Nội.

Sẵn sàng vai trò làm chủ tại các dự án metro

Sau hơn mười năm triển khai những tuyến đường sắt đô thị đầu tiên, Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới. Từ chỗ phần lớn phụ thuộc vào công nghệ, thiết bị và chuyên gia quốc tế, đội ngũ kỹ sư, nhà thầu trong nước đã từng bước tiếp nhận công nghệ, tích lũy kinh nghiệm và trực tiếp đảm nhiệm nhiều hạng mục kỹ thuật phức tạp.

Ủy ban chứng khoán Nhà nước cảnh báo hành vi đưa tin sai sự thật về hoạt động chứng khoán sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. (Ảnh: DƯƠNG NGỌC)

Ủy ban chứng khoán Nhà nước khuyến cáo nhà đầu tư cảnh giác với thông tin sai lệch trên mạng xã hội

Ủy ban chứng khoán Nhà nước khuyến cáo nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân tham gia thị trường chứng khoán cần thận trọng trước các thông tin chưa được kiểm chứng trên không gian mạng, đồng thời cảnh báo hành vi đưa tin sai sự thật về hoạt động chứng khoán sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Trong bối cảnh bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu gia tăng, minh bạch thị trường bất động sản càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với nhà đầu tư. (Ảnh: HNV)

Việt Nam thăng hạng minh bạch bất động sản toàn cầu

Việt Nam xếp 50/88 về chỉ số minh bạch bất động sản toàn cầu (GRETI) 2026 của JLL (NYSE: JLL - công ty quản lý đầu tư và dịch vụ bất động sản thương mại toàn cầu có chi nhánh tại Việt Nam), thuộc nhóm thị trường có chỉ số minh bạch cải thiện nhanh nhất thế giới giai đoạn 2024-2026 nhờ cải cách pháp lý, nỗ lực số hóa dữ liệu.

Ông Nguyễn Như So, Chủ tịch Tập đoàn DABACO. (Ảnh: Tập đoàn DABACO)

DABACO GROUP và chuỗi 3F+

Là doanh nghiệp của đất nước tiên phong xây dựng chuỗi giá trị khép kín trong ngành chăn nuôi, đến nay DABACO GROUP đã xây dựng thành công chuỗi 3F, gồm Feed (thức ăn chăn nuôi), Farm (chăn nuôi/trang trại) và Food (thực phẩm), thậm chí hiện đã mở rộng thành 3F+ (thêm các lĩnh vực sản xuất bao bì, cảng, dịch vụ...).

Tây Ninh đã công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương. (Ảnh: THANH PHONG)

Mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới cho Tây Ninh

Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương. Đây là nền tảng để tỉnh đẩy mạnh thu hút đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng hai con số, tiến tới phát triển bền vững.

Chủ tịch thành phố Hà Nội và lãnh đạo các sở, ngành đối thoại với nông dân. (Ảnh: Ngọc Anh)

Hà Nội đặc biệt quan tâm đến đời sống, việc làm của người nông dân sau thu hồi đất nông nghiệp

Sáng 14/10, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì đối thoại với nông dân Thủ đô năm 2026 với chủ đề: “Đồng hành cùng nông dân Thủ đô phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, xanh, bền vững; thúc đẩy chuyển đổi số, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị nông sản và sinh kế nông dân”.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: MAI NGỌC)

Hướng tới hệ sinh thái thanh toán số thông minh, liền mạch, an toàn

Hạ tầng thanh toán đang được mở rộng mạnh mẽ từ nội địa ra khu vực và quốc tế, nhằm nâng cao trải nghiệm xuyên suốt cho người dùng. Cùng với đó, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải thiết lập các cơ chế "bảo vệ không khoảng cách" để bảo đảm an toàn cho tài sản và dữ liệu trước sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao.

(Ảnh thiết kế minh họa có dùng AI)

Đề xuất mức phạt tối đa 200 triệu đồng trong kinh doanh xổ số

Bổ sung chế tài về phòng, chống rửa tiền, làm rõ thẩm quyền xử phạt và đồng bộ với pháp luật hiện hành là những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số do Bộ Tài chính chủ trì xây dựng.

Một quầy tạp hóa nhỏ bán lẻ tự phát, do người dân bình thường quản lý, chủ tiệm lo ngại vô tình bị vi phạm pháp luật do đề xuất mới đề ra. (Ảnh: KHA VY)

Đề xuất cấm trưng bày thuốc lá: Cần lộ trình đủ dài để chủ trương đi vào cuộc sống

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có quy định cấm trưng bày thuốc lá (dự kiến sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI). Tuy nhiên, câu hỏi được đặt ra: Cấm ở đâu, cấm đến mức nào và bao giờ bắt đầu, để những quy định thật sự đi vào từng quầy hàng, góc phố.

Chủ động kiểm tra nghĩa vụ thuế để hạn chế ảnh hưởng đến kế hoạch xuất cảnh. (Ảnh: Cục Hải quan)

Gỡ nhanh vướng mắc thuế, giảm gián đoạn xuất cảnh

Kết nối dữ liệu điện tử giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh giúp rút ngắn thời gian xử lý khi người nộp thuế đủ điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Để tránh chậm trễ trước chuyến đi, người nộp thuế cần kiểm tra nghĩa vụ và hoàn tất các thủ tục liên quan từ sớm.

Toàn cảnh Công ty VICEM Hoàng Thạch - đơn vị thành viên của VICEM. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Khẳng định vị thế doanh nghiệp chủ lực của ngành xây dựng

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã xác định nhiệm vụ tập trung đầu tư phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.