Nhà máy thông minh và “số phận” công nhân lành nghề

Tại Bắc Ninh, trung tâm công nghiệp lớn phía bắc, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lực số đã trở thành “xương sống” của sản xuất. Sự chuyển mình ấy đặt ra thách thức với những công nhân lành nghề của phương thức sản xuất truyền thống.

Một phân xưởng sản xuất ở Công ty cổ phần Daikin Air Conditioning Việt Nam, chi nhánh tỉnh Bắc Ninh.
Một phân xưởng sản xuất ở Công ty cổ phần Daikin Air Conditioning Việt Nam, chi nhánh tỉnh Bắc Ninh.

Sự phân cực lao động

Cuối năm 2025, Samsung Việt Nam phối hợp Bộ Công thương và Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh tổ chức tổng kết Dự án hợp tác phát triển nhà máy thông minh năm 2025 cho 5 doanh nghiệp tại khu vực phía bắc tham gia dự án. Sau thời gian triển khai, dự án đã ghi nhận nhiều kết quả ấn tượng. Ở Công ty TNHH Nhựa An Lập (Bắc Ninh), do được hỗ trợ triển khai hệ thống toàn diện kết nối sản xuất - kho - chất lượng - thiết bị, mức độ thông minh của nhà máy đã tăng từ 1.7 lên 2.8. Các cải tiến dây chuyền sản xuất đã nâng tỷ lệ hoàn thành kế hoạch từ 80% lên 92%. Đặc biệt, tỷ lệ lỗi giảm mạnh từ 12% xuống chỉ còn 0,5%.

Ông Kim Tea Hoon, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng, Samsung Việt Nam cho biết: “Chúng tôi đang dành nhiều sự quan tâm hơn cho các doanh nghiệp trong dự án để họ có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng của Samsung, đồng thời thay đổi cách thức tiếp cận chương trình hỗ trợ xây dựng nhà máy thông minh”.

Xu hướng phát triển nhà máy thông minh dẫn đến dịch chuyển trong đào tạo lao động. Ông Nguyễn Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ điện và xây dựng Bắc Ninh cho biết: Các lĩnh vực điện tử, công nghệ cao, vi mạch bán dẫn… đang đứng trước cơ hội và thách thức lớn về nguồn nhân lực lao động chất lượng cao. Việc học sinh, sinh viên được trang bị năng lực số để chuẩn bị gia nhập vào thị trường lao động chuyên nghiệp, hiện đại là rất quan trọng.

Đại diện Sở Nội vụ Bắc Ninh nhìn nhận: “Chúng tôi đang chứng kiến sự dịch chuyển chưa từng có. Không hẳn là đào thải hàng loạt, mà là sàng lọc gắt gao. Theo khảo sát năm 2025, nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông đang giảm dần, thay vào đó là cơn khát lao động có kỹ năng số. Nếu chúng ta không nhanh chóng cập nhật kỹ năng cho người lao động, công nhân sẽ sớm trở nên “lỗi thời” trên chính dây chuyền họ từng làm chủ”.

Yêu cầu ngày càng cao

Anh Trần Văn Nam (38 tuổi), thợ máy bậc 5/7 tại một nhà máy linh kiện điện tử trong Khu công nghiệp Quế Võ (Bắc Ninh) cho biết, anh đã gắn bó công việc 15 năm qua, từng tự hào mình là một trong những người thợ giỏi nhất phân xưởng. Nhưng hiện tại, khi nhà máy lắp đặt hệ thống IoT (mạng lưới các thiết bị thông minh kết nối internet) thu thập dữ liệu thời gian thực, máy tự báo lỗi, tự điều chỉnh thông số, anh cảm thấy mình giống như một người “trông máy” hơn là một thợ máy.

Bà Lê Thu Hà, lãnh đạo bộ phận nhân sự một tập đoàn FDI tại Khu công nghiệp Quế Võ khẳng định, điều ưu tiên số một với doanh nghiệp là hiệu suất. Một công nhân lành nghề có thể làm tốt một công đoạn, nhưng AI kết hợp cánh tay robot có thể làm tốt 10.000 sản phẩm với sai số gần như bằng không suốt 24/7. Bà Hà nhấn mạnh: “Tại nhà máy của chúng tôi, robot giúp tiết kiệm tới 60% chi phí nhân công ở các khâu hàn và lắp ráp mạch điện tử”.

Theo vị đại diện doanh nghiệp này, cửa không đóng, nhưng bậc thang cao hơn. Tương lai của công nhân lành nghề trong các nhà máy thông minh tại Bắc Ninh nói riêng, cả nước nói chung phụ thuộc khả năng thích nghi, bổ sung kỹ năng của chính họ, trong bối cảnh AI, kỹ năng số ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quy trình sản xuất của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp đang rất cần những người vừa có kinh nghiệm sản xuất thực tế, vừa biết vận dụng AI. Những ai chỉ giữ tư duy “quen tay hay làm” mà không chịu học cách đọc dữ liệu trên màn hình điều khiển sẽ rất khó để thăng tiến lên những vị trí cao hơn.

Có thể bạn quan tâm

Xe đưa đón người cao tuổi đến Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại phường Tây Hồ.

Thí điểm mô hình chăm sóc bán trú

Mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày đang được Hà Nội thí điểm tại 6 xã, phường, mở thêm một cách tiếp cận trong chăm sóc người cao tuổi: Không tách họ khỏi gia đình, nhưng cũng không dồn toàn bộ gánh nặng chăm sóc lên người thân.

Việc đầu tư tuyến đường nối trục đông - tây có ý nghĩa quan trọng, mở rộng không gian phát triển và kết nối TP Hải Phòng với cả vùng Đồng bằng sông Hồng. Ảnh: Hương Nguyên

Kết nối mạng lưới giao thông nội vùng

Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, TP Hải Phòng kỳ vọng sẽ tạo nền tảng kết nối chặt chẽ các trung tâm logistics vùng Đồng bằng sông Hồng với các vùng động lực, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của TP Hải Phòng nói riêng và cả vùng Đồng bằng sông Hồng nói chung.

Nhiều hoạt động văn hóa hướng tới cộng đồng được các doanh nghiệp quan tâm hưởng ứng.

Lợi thế từ những giá trị không thể sao chép

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt, doanh nghiệp có thể mua công nghệ, huy động vốn, mở rộng thị trường, nhưng không dễ sao chép một hệ giá trị được hình thành, vun đắp qua thời gian. Văn hóa doanh nghiệp, vì thế, đang chuyển từ một khái niệm mang tính nội bộ thành yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng quản trị, sức sáng tạo, niềm tin thị trường và khả năng phát triển bền vững.

Các hoạt động văn hóa được tổ chức thường xuyên tại PETROVIETNAM. Ảnh: Nam Anh

Tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức

Hướng tới Kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (2016-2026) và Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam” (Ban Tổ chức 248), Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) đã xác lập thông điệp chiến lược xuyên suốt: “Chính phủ kiến tạo - Doanh nghiệp hành động - Văn hóa dẫn dắt”.

Đổi mới sáng tạo chỉ tạo ra giá trị khi trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp.

Hạ tầng mềm của năng lực cạnh tranh

Từ các tập đoàn kinh tế nhà nước đến doanh nghiệp tư nhân, những giá trị như chữ tín, trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, an toàn và phát triển bền vững đang được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng và vươn lên trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Các bác sĩ Bệnh viện E khám thị lực cho học sinh trên địa bàn phường Nghĩa Đô (Thành phố Hà Nội).

Hình thành hệ thống quản lý toàn diện, liên tục

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đang đẩy nhanh việc khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em, học sinh, gắn với chiến dịch khám sức khỏe toàn dân và xây dựng Sổ sức khỏe điện tử.

Khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí cho học sinh phường Tự Lạn trước thềm năm học mới. Ảnh: Văn Ban

Bước đệm trên lộ trình

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên phường Tự Lạn, tỉnh Bắc Ninh, kiện toàn tổ chức các cơ sở giáo dục sau sắp xếp. Đầu tháng 8, trường THCS Tự Lạn đã phối hợp Trạm y tế phường tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho gần 900 học sinh của phân hiệu 2, triển khai Kế hoạch số 154-KH/UBND về chăm sóc sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030, đồng thời đẩy nhanh cập nhật, làm sạch dữ liệu y tế trên địa bàn phường.

Nhiều thanh niên đã khởi nghiệp thành công với mô hình sản xuất rau công nghệ cao. Ảnh VĂN HỌC

Xây dựng mô hình, đầu tư trọng điểm

Nhằm khuyến khích tinh thần khởi nghiệp trong thanh niên, những năm qua Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các cấp bộ Đoàn tại các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có nhiều hoạt động hỗ trợ, đồng hành, khơi gợi tinh thần và sự sáng tạo của các bạn trẻ, giúp nhiều đoàn viên, thanh niên phát triển kinh tế.

Chị Đinh Thị Quỳnh Nga (ngoài cùng, bên trái) hướng dẫn các bạn trẻ thực hành kỹ thuật cắt may. Ảnh: VĂN HỌC

Những bàn tay ấm

Khởi nghiệp trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng khi bắt đầu gặt hái thành công, những người phụ nữ đang phải chịu nhiều thiệt thòi đó đã lập tức giang rộng vòng tay, giúp nhiều thanh niên khác có việc làm ổn định.

Anh Vũ Minh Ngọc cùng các cộng sự nhận giải Ba Dự án Khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo. Ảnh: NVCC

Thành công bằng khát vọng và sự dấn thân

Vốn là kỹ sư xây dựng, anh Vũ Minh Ngọc, tổ dân phố Phú Nội, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình, đã trở lại quê hương vực dậy nghề làm giấm gia truyền. Cùng đó, anh đã thành công khi xây dựng thương hiệu sản phẩm thực dưỡng và vật phẩm phong thủy.

Công nghiệp tàu thủy được định vị là ngành công nghiệp nền tảng quốc gia.

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Lần đầu tiên, công nghiệp tàu thủy được dành một chương riêng trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Không chỉ bổ sung hành lang pháp lý, bước chuyển này hướng tới định vị công nghiệp đóng tàu là ngành công nghiệp nền tảng, tạo dư địa phát triển cả hệ sinh thái và nâng cao năng lực tự chủ của một quốc gia biển.

Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Là đại biểu Quốc hội của một trong những cái nôi ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam, ông Lã Thanh Tân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đã có nhiều chia sẻ về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Công chức Thuế thành phố Hải Phòng đã linh hoạt kết hợp trực tiếp và qua công nghệ hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyết toán thuế, tuân thủ pháp luật thuế.

Công nghệ là giải pháp then chốt, hiệu quả

Bên cạnh tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn các chính sách pháp luật thuế, Thuế thành phố Hải Phòng xác định việc ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt góp phần bảo đảm hiệu quả thiết thực, đẩy nhanh tiến độ và chính xác.

Công chức Thuế tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ các hộ kinh doanh, nhất là các hộ vừa chuyển thành doanh nghiệp, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt

Với cách tiếp cận lấy người nộp thuế làm trung tâm, cùng phương thức triển khai “cầm tay, chỉ việc”, ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt, ngành thuế tỉnh Quảng Ninh đang từng bước triển khai thành công phương pháp kê khai thuế theo doanh thu thực tế.