Ngày 20/1, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh, Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận bệnh nhân Lò Thị T. (40 tuổi). Trước đó, người phụ nữ này hoàn toàn khỏe mạnh nhưng đã tự ý dùng thuốc nam truyền miệng trong khoảng 2 tháng.
Ban đầu chỉ là mệt mỏi nhẹ, nhưng sau đó bệnh nhân xuất hiện rối loạn ý thức, da xanh xao, tiểu ít và bầm tím dưới da. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân thiếu máu nặng, tiểu cầu giảm mạnh, nguy cơ xuất huyết cao; chức năng thận suy giảm, mức lọc cầu thận còn 52 mL/phút (bình thường 90-120 mL/phút).
Sau hai ngày hồi sức tích cực và làm các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối (Thrombotic Thrombocytopenic Purpura - TTP), nghi ngờ khởi phát liên quan đến thuốc nam không rõ thành phần.
Theo bác sĩ Diệp Anh, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh, Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, TTP là bệnh lý rối loạn đông máu hiếm gặp. Bình thường, trong cơ thể có một enzym tên ADAMTS13 giúp kiểm soát quá trình đông máu. Khi enzym này bị thiếu hụt hoặc bị ức chế, các cục máu đông nhỏ sẽ hình thành khắp cơ thể, gây tắc nghẽn mạch máu ở não, thận, tim và nhiều cơ quan khác.
Bệnh có thể khởi phát do nhiễm trùng, bệnh lý nền, thai kỳ hoặc sử dụng một số thuốc hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc.
TTP thường được nhận diện qua “ngũ chứng” điển hình gồm: Rối loạn ý thức (chóng mặt, lú lẫn, hôn mê); sốt không rõ nguyên nhân; thiếu máu tan máu (da xanh, mệt nhiều); giảm tiểu cầu (bầm tím, chảy máu bất thường); suy thận (tiểu ít, phù).
Nếu không điều trị, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%. Tuy nhiên, nếu được can thiệp sớm, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 10-15%.
Bệnh nhân được chỉ định trao đổi huyết tương - phương pháp lọc máu ngoài cơ thể nhằm loại bỏ huyết tương chứa kháng thể bất thường, thay bằng huyết tương lành.
Sau hai lần trao đổi huyết tương, tiểu cầu tăng từ 7 G/L lên 176 G/L, ý thức cải thiện rõ rệt, chức năng thận dần hồi phục. Sau 10 ngày điều trị và theo dõi, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.
Các bác sĩ lưu ý, trong TTP không nên truyền tiểu cầu trừ khi có xuất huyết đe dọa tính mạng, vì có thể làm tăng nguy cơ tắc mạch.
Theo các chuyên gia, nhiều người có tâm lý cho rằng thuốc nam, lá cây “tự nhiên” nên an toàn. Tuy nhiên, thực tế có không ít trường hợp gặp biến chứng nặng do dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm định chất lượng.
Người dân cần lưu ý: Không tự ý dùng thuốc truyền miệng, thuốc không rõ thành phần. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, bầm tím, sốt, tiểu ít sau khi dùng thuốc lạ, cần đi khám ngay.
TTP là bệnh hiếm nhưng không phải không thể gặp. Điều quan trọng là nhận biết sớm và tiếp cận điều trị đúng cách.
