Nâng cao “sức khỏe” đất trồng trọt

Đất là tư liệu sản xuất đặc biệt. Tuy nhiên, do thâm canh quá mức và sử dụng vật tư nông nghiệp không hợp lý, những năm qua đất sản xuất nông nghiệp ở nước ta bị thoái hóa nghiêm trọng. Để phục hồi, chúng ta cần có chiến lược bài bản và sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của ngành chức năng.

Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).
Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).

Khẩn trương phục hồi đất thoái hóa

Ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk) cho biết: "Trước đây, bà con rất chuộng bón phân vô cơ cho cây trồng bởi loại phân này có tác dụng nhanh, cho năng suất cao. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm canh tác đất bắt đầu chai cứng, khả năng thấm hút nước kém, cây dễ bị sâu bệnh, bón phân vào cũng không hiệu quả như trước. Những năm gần đây, chúng tôi đã chuyển qua sử dụng kết hợp giữa phân vô cơ và hữu cơ. Sau khoảng hai năm, đất có sự chuyển biến rõ rệt, bề mặt tơi xốp, màu mỡ, thấm hút nước tốt, cây sinh trưởng khỏe mạnh, ít sâu bệnh, lượng phân bón cũng giảm đi một nửa”.

Câu chuyện của ông Tá phản ánh thực trạng chung tại nhiều địa phương hiện nay. Phó Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Nguyễn Quang Hải cho biết, Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 33,1 triệu ha, trong đó có 4,9 triệu ha đất trồng cây lâu năm, 6,7 triệu ha đất trồng cây hằng năm. Ước tính có khoảng 44% diện tích đất sản xuất nông nghiệp bị thoái hóa. Trong đó, trung du và miền núi phía bắc có hơn 2,1 triệu ha, Tây Nguyên khoảng 2,4 triệu ha, Đồng bằng sông Cửu Long hơn 2,6 triệu ha.

Tại Tây Nguyên, chất lượng đất có dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng. So với đất rừng tự nhiên có hàm lượng carbon hữu cơ là 5,14% và pH là 5,6, đất trồng cây công nghiệp hiện tại ở khu vực này chỉ còn 1,2-2,5% carbon hữu cơ và độ pH xuống mức 3,1-4,6. Điều này cho thấy sự thiếu hụt dinh dưỡng và độ chua cao cần được cải tạo khẩn cấp.

Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 33,1 triệu ha, trong đó có 4,9 triệu ha đất trồng cây lâu năm, 6,7 triệu ha đất trồng cây hằng năm. Ước tính có khoảng 44% diện tích đất sản xuất nông nghiệp bị thoái hóa.

Phó Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Nguyễn Quang Hải

Tình trạng suy giảm “sức khỏe” đất ở nước ta xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Việc thâm canh tăng vụ liên tục đã làm đất bị khai thác kiệt quệ, không có thời gian “nghỉ ngơi” và phục hồi. Nghiêm trọng hơn, tình trạng lạm dụng phân bón vô cơ đã tạo ra sự mất cân bằng dinh dưỡng, khiến đất bị bạc màu và thiếu hụt trầm trọng các nguyên tố trung, vi lượng cùng chất hữu cơ thiết yếu. Về lâu dài, sự mất cân đối này kết hợp với việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật sẽ phá vỡ cấu trúc đất, tích tụ kim loại nặng làm đất bị trơ cứng và mất đi khả năng canh tác.

Theo ông Nguyễn Quang Hải, việc gìn giữ, phục hồi và nâng cao “sức khỏe” đất trở thành yêu cầu cấp thiết, bắt buộc để bảo đảm an ninh lương thực và định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Cải tạo chất lượng đất không chỉ giúp tăng khả năng chống chịu của đất trước biến đổi khí hậu mà còn là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm chi phí đầu tư, cải thiện chất lượng nông sản, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu.

Xây dựng "hồ sơ sức khỏe" cho đất

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Dũng, Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) cho rằng, quản lý độ phì nhiêu đất không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là định hướng chiến lược lâu dài nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định nông nghiệp. Do vậy, cơ quan chức năng cần tăng cường phân tích đất, nhất là ở quy mô nông hộ nhằm giúp bà con có giải pháp canh tác, bón phân hợp lý. Phát triển các mô hình kinh tế phù hợp theo từng nhóm đất.

Đồng thời, khuyến khích nhà nông sử dụng phân hữu cơ, các vật liệu cải tạo đất, giảm thâm canh lúa ba vụ và mở rộng mô hình luân canh. Cùng với đó, đầu tư hệ thống thủy lợi thông minh, tăng cường tập huấn cho nông dân và đẩy mạnh nghiên cứu dài hạn về tác động của biến đổi khí hậu đối với đất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ thống nhất hệ thống phân loại đất với bộ chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất trong toàn quốc. Các quy chuẩn kỹ thuật về “sức khỏe” đất và phân bón sẽ sớm được rà soát, hoàn thiện.

Để quản lý và nâng cao độ phì nhiêu đất bền vững, theo Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cơ quan chức năng cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu chất lượng đất, nhất là xây dựng thang đánh giá sức khỏe đất đối với cây lúa, hình thành mạng lưới quan trắc diễn biến chất lượng đất lúa; nghiên cứu ảnh hưởng của các nguyên tố trung và vi lượng, phát triển bộ chẩn đoán tính chất đất ngoài đồng ruộng...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ thống nhất hệ thống phân loại đất với bộ chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất trong toàn quốc. Các quy chuẩn kỹ thuật về “sức khỏe” đất và phân bón sẽ sớm được rà soát, hoàn thiện. Đồng thời xây dựng, hoàn thiện quy trình canh tác hợp lý gắn với sử dụng phân bón hiệu quả.

Trong đó, tập trung tổng hợp, đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón hiện nay đối với cây trồng chủ lực trên các loại đất chính ở các vùng sinh thái. Bộ cũng sẽ tập trung xây dựng quy trình canh tác tối ưu theo nguyên tắc “năm đúng”, bao gồm: Đúng loại đất, đúng loại cây, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách. Cùng với đó, hoàn thiện hoặc xây dựng mới và nhân rộng quy trình canh tác cho cây trồng chủ lực trên các loại đất đặc thù, như đất dốc, đất phèn, đất mặn, đất cát ven biển, đất xám bạc màu… gắn với quy trình quản lý dinh dưỡng hiệu quả theo hướng ổn định và phục hồi chất lượng đất, bảo vệ và phát triển sự đa dạng hệ sinh vật có ích trong đất.

Có thể bạn quan tâm

Mùa nước nổi 2026 tại tỉnh An Giang nước rút nhanh tại một số khu vực. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất

Trước diễn biến mùa nước nổi năm 2026 có nhiều biến động, nước rút nhanh tại một số khu vực và nguy cơ ảnh hưởng El Nino mùa khô năm 2026-2027, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất, không chủ quan trước tình hình nguồn nước hiện tại.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

Hôm nay, Bắc Bộ ngày nắng, nhưng từ đêm nay không khí lạnh mới tăng cường khiến mưa rào và dông trở lại. Các tỉnh Trung Bộ thời tiết ổn định, trời nắng nhiều, riêng Duyên hải Nam Trung Bộ chiều tối có mưa rào, dông vài nơi. Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào, dông rải rác vào chiều tối.

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

Những ngày qua, TP Hồ Chí Minh xuất hiện thời tiết nắng oi bức, nhiệt độ buổi trưa dao động từ 32 đến 33 độ C. Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, khu vực đang bước vào thời kỳ chuyển mùa, mưa giảm dần. Theo dự báo, khoảng tuần thứ hai tháng 11, Nam Bộ sẽ kết thúc mùa mưa, sớm hơn trung bình nhiều năm từ 10 đến 15 ngày.

 (Ảnh thiết kế có yếu tố AI)

Cây xanh đô thị, từ trang trí cảnh quan đến hệ sinh thái sống của thành phố

Cây xanh là một phần tất yếu của quy hoạch đô thị, mang nhiều ý nghĩa cả về mặt cảnh quan lẫn môi trường. Sau những tranh cãi liên quan đến các loại cây trồng trong đô thị, Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Kiến trúc sư Ngô Quyết Tiến, Giảng viên Trường khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Xã Duy Nghĩa tổ chức tập huấn kỹ năng phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. (Ảnh: LÊ ANH QUÂN-ĐỖ VẠN)

Đà Nẵng: Sẵn sàng phương án ứng phó mưa bão

Mùa mưa bão năm nay, thành phố Đà Nẵng chủ động xây dựng phương án ứng phó lũ quét, sạt lở đất ở miền núi và ngập lụt tại các khu vực xung yếu. Đồng thời, lực lượng chức năng chủ động chuẩn bị phương tiện, tập huấn phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn để sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống xảy ra.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

Hôm nay 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ giảm mưa nhanh khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Một số nơi tại Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn có mưa vào buổi sáng. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến có nắng trong ngày, riêng Nam Bộ cần đề phòng mưa dông vào chiều tối, cục bộ có nơi mưa to.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

Đêm 30 và ngày 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ có sự chuyển biến rõ rệt khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Tuy nhiên, Quảng Ninh và Hải Phòng vẫn có nguy cơ mưa to cục bộ trong đêm. Tại Nam Bộ, mưa dông tiếp tục xuất hiện vào chiều tối, một số nơi có mưa to.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 30/10/2026: Đông Bắc Bộ có nơi mưa to, Trung Bộ tiếp tục mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 30/10/2026: Đông Bắc Bộ có nơi mưa to, Trung Bộ tiếp tục mưa dông

Đêm nay và ngày mai, khu vực Bắc Bộ có mưa rào và dông, riêng Đông Bắc Bộ xuất hiện mưa rải rác, vùng đồng bằng và ven biển cục bộ có nơi mưa to. Tại Trung Bộ, mưa tiếp diễn nhưng có xu hướng giảm dần. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nắng trong ngày, mưa dông tập trung vào chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/10/2026: Mưa to cục bộ tại Đông Bắc Bộ, trong khi Trung Bộ mưa giảm dần

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/10/2026: Mưa to cục bộ tại Đông Bắc Bộ, trong khi Trung Bộ mưa giảm dần

Đông Bắc Bộ tiếp tục có mưa rào và dông rải rác, vùng đồng bằng và ven biển cục bộ có nơi mưa to. Tại miền Trung, mưa vẫn xuất hiện nhưng có xu hướng giảm dần khi nhiễu động trong đới gió Đông suy yếu. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nắng trong ngày, mưa dông chủ yếu tập trung vào chiều tối.

Đường đi của bão Arnab. (Ảnh Zoomearth)

Bão Arnab khiến 3 người thiệt mạng ở Ấn Độ

Chính quyền bang Andhra Pradesh (Ấn Độ) hôm nay (28/10) cho biết, ít nhất 3 người thiệt mạng và hàng chục ngôi nhà bị hư hại sau khi cơn bão có tên là Arnab, với sức gió lên tới gần 130 km/giờ, mang theo mưa lớn và gió mạnh đổ bộ vào bờ biển phía đông nam nước này.