Nâng cao “sức khỏe” đất trồng trọt

Đất là tư liệu sản xuất đặc biệt. Tuy nhiên, do thâm canh quá mức và sử dụng vật tư nông nghiệp không hợp lý, những năm qua đất sản xuất nông nghiệp ở nước ta bị thoái hóa nghiêm trọng. Để phục hồi, chúng ta cần có chiến lược bài bản và sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của ngành chức năng.

Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).
Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).

Khẩn trương phục hồi đất thoái hóa

Ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk) cho biết: "Trước đây, bà con rất chuộng bón phân vô cơ cho cây trồng bởi loại phân này có tác dụng nhanh, cho năng suất cao. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm canh tác đất bắt đầu chai cứng, khả năng thấm hút nước kém, cây dễ bị sâu bệnh, bón phân vào cũng không hiệu quả như trước. Những năm gần đây, chúng tôi đã chuyển qua sử dụng kết hợp giữa phân vô cơ và hữu cơ. Sau khoảng hai năm, đất có sự chuyển biến rõ rệt, bề mặt tơi xốp, màu mỡ, thấm hút nước tốt, cây sinh trưởng khỏe mạnh, ít sâu bệnh, lượng phân bón cũng giảm đi một nửa”.

Câu chuyện của ông Tá phản ánh thực trạng chung tại nhiều địa phương hiện nay. Phó Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Nguyễn Quang Hải cho biết, Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 33,1 triệu ha, trong đó có 4,9 triệu ha đất trồng cây lâu năm, 6,7 triệu ha đất trồng cây hằng năm. Ước tính có khoảng 44% diện tích đất sản xuất nông nghiệp bị thoái hóa. Trong đó, trung du và miền núi phía bắc có hơn 2,1 triệu ha, Tây Nguyên khoảng 2,4 triệu ha, Đồng bằng sông Cửu Long hơn 2,6 triệu ha.

Tại Tây Nguyên, chất lượng đất có dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng. So với đất rừng tự nhiên có hàm lượng carbon hữu cơ là 5,14% và pH là 5,6, đất trồng cây công nghiệp hiện tại ở khu vực này chỉ còn 1,2-2,5% carbon hữu cơ và độ pH xuống mức 3,1-4,6. Điều này cho thấy sự thiếu hụt dinh dưỡng và độ chua cao cần được cải tạo khẩn cấp.

Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 33,1 triệu ha, trong đó có 4,9 triệu ha đất trồng cây lâu năm, 6,7 triệu ha đất trồng cây hằng năm. Ước tính có khoảng 44% diện tích đất sản xuất nông nghiệp bị thoái hóa.

Phó Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Nguyễn Quang Hải

Tình trạng suy giảm “sức khỏe” đất ở nước ta xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Việc thâm canh tăng vụ liên tục đã làm đất bị khai thác kiệt quệ, không có thời gian “nghỉ ngơi” và phục hồi. Nghiêm trọng hơn, tình trạng lạm dụng phân bón vô cơ đã tạo ra sự mất cân bằng dinh dưỡng, khiến đất bị bạc màu và thiếu hụt trầm trọng các nguyên tố trung, vi lượng cùng chất hữu cơ thiết yếu. Về lâu dài, sự mất cân đối này kết hợp với việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật sẽ phá vỡ cấu trúc đất, tích tụ kim loại nặng làm đất bị trơ cứng và mất đi khả năng canh tác.

Theo ông Nguyễn Quang Hải, việc gìn giữ, phục hồi và nâng cao “sức khỏe” đất trở thành yêu cầu cấp thiết, bắt buộc để bảo đảm an ninh lương thực và định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Cải tạo chất lượng đất không chỉ giúp tăng khả năng chống chịu của đất trước biến đổi khí hậu mà còn là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm chi phí đầu tư, cải thiện chất lượng nông sản, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu.

Xây dựng "hồ sơ sức khỏe" cho đất

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Dũng, Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) cho rằng, quản lý độ phì nhiêu đất không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là định hướng chiến lược lâu dài nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định nông nghiệp. Do vậy, cơ quan chức năng cần tăng cường phân tích đất, nhất là ở quy mô nông hộ nhằm giúp bà con có giải pháp canh tác, bón phân hợp lý. Phát triển các mô hình kinh tế phù hợp theo từng nhóm đất.

Đồng thời, khuyến khích nhà nông sử dụng phân hữu cơ, các vật liệu cải tạo đất, giảm thâm canh lúa ba vụ và mở rộng mô hình luân canh. Cùng với đó, đầu tư hệ thống thủy lợi thông minh, tăng cường tập huấn cho nông dân và đẩy mạnh nghiên cứu dài hạn về tác động của biến đổi khí hậu đối với đất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ thống nhất hệ thống phân loại đất với bộ chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất trong toàn quốc. Các quy chuẩn kỹ thuật về “sức khỏe” đất và phân bón sẽ sớm được rà soát, hoàn thiện.

Để quản lý và nâng cao độ phì nhiêu đất bền vững, theo Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cơ quan chức năng cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu chất lượng đất, nhất là xây dựng thang đánh giá sức khỏe đất đối với cây lúa, hình thành mạng lưới quan trắc diễn biến chất lượng đất lúa; nghiên cứu ảnh hưởng của các nguyên tố trung và vi lượng, phát triển bộ chẩn đoán tính chất đất ngoài đồng ruộng...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ thống nhất hệ thống phân loại đất với bộ chỉ tiêu đánh giá chất lượng đất trong toàn quốc. Các quy chuẩn kỹ thuật về “sức khỏe” đất và phân bón sẽ sớm được rà soát, hoàn thiện. Đồng thời xây dựng, hoàn thiện quy trình canh tác hợp lý gắn với sử dụng phân bón hiệu quả.

Trong đó, tập trung tổng hợp, đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón hiện nay đối với cây trồng chủ lực trên các loại đất chính ở các vùng sinh thái. Bộ cũng sẽ tập trung xây dựng quy trình canh tác tối ưu theo nguyên tắc “năm đúng”, bao gồm: Đúng loại đất, đúng loại cây, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách. Cùng với đó, hoàn thiện hoặc xây dựng mới và nhân rộng quy trình canh tác cho cây trồng chủ lực trên các loại đất đặc thù, như đất dốc, đất phèn, đất mặn, đất cát ven biển, đất xám bạc màu… gắn với quy trình quản lý dinh dưỡng hiệu quả theo hướng ổn định và phục hồi chất lượng đất, bảo vệ và phát triển sự đa dạng hệ sinh vật có ích trong đất.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 17/5/2026: Nắng nóng chấm dứt trên cả nước

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 17/5/2026: Nắng nóng chấm dứt trên cả nước

Sau nhiều ngày oi bức kéo dài, thời tiết trên cả nước có sự thay đổi rõ rệt. Từ đêm nay và sáng mai, Miền Bắc bắt đầu xuất hiện mưa dông, sau đó lan rộng ra Trung Bộ. Nắng nóng sẽ dần suy giảm, tuy nhiên người dân cần đề phòng các hiện tượng thời tiết cực đoan đi kèm như lốc, sét và gió giật mạnh.

Nguyên liệu tái chế sản xuất vật liệu xây dựng ở Nhà máy xi-măng Sông Thao (Phú Thọ).

Vật liệu xanh cho ngành xây dựng

Xây dựng là một trong những ngành công nghiệp sản xuất có hệ số phát thải cao. Việt Nam hướng đến xây dựng bền vững bao gồm việc sử dụng các kỹ thuật xây dựng và vật liệu an toàn, thân thiện nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, giảm phát thải. 

(Ảnh minh họa)

Thời tiết ngày 16/5: Nắng nóng duy trì diện rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, chiều tối có mưa dông

Dự báo, ngày 16/5, cả nước tiếp tục chịu tác động của vùng áp thấp nóng phía tây khiến nắng nóng duy trì diện rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, chiều tối xuất hiện mưa dông, nhiều nơi mưa to. Nhiệt độ trên cả nước giảm từ 1-2 độ C so hôm qua nhưng thời tiết còn oi bức. Dự kiến đợt nắng nóng này sẽ kết thúc vào ngày 17-18/5.

Hồ Bình Sơn - tiểu dự án Hương Khê (Hà Tĩnh), thuộc Dự án “Cải thiện cơ sở hạ tầng đô thị nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cho bốn tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ”. (Ảnh: AFD)

Xây dựng cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu tại bốn tỉnh Bắc Trung Bộ

Dự án “Cải thiện cơ sở hạ tầng đô thị nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cho bốn tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ” (CRUIV) đã chính thức hoàn thành các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn chuyển giao sang phát huy năng lực bền vững vì lợi ích của cộng đồng.

(Ảnh minh họa)

Cảnh báo mưa lớn, lũ quét tại các tỉnh, thành phố từ Đà Nẵng đến Lâm Đồng, Nam Bộ và vùng núi Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 3-6 giờ tới, khu vực các tỉnh/thành phố từ Đà Nẵng đến Lâm Đồng, Nam Bộ và vùng núi Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 70mm. Người dân cần hạn chế ra ngoài khi trời mưa to, đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Ngày mai, 16/5, Đồng bằng Bắc Bộ, Trung Bộ và miền Đông Nam Bộ tiếp tục có nắng nóng gay gắt

Ngày mai (16/5), khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, Trung Bộ và miền Đông Nam Bộ tiếp tục có nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Dự báo, từ ngày 17/5, nắng nóng diện rộng kết thúc ở khu vực Bắc Bộ và có khả năng kéo dài đến ngày 18/5 tại Trung Bộ.

Tại hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Điện Biên tổ chức (ngày 11/5), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng và đồng chí Lê Văn Lương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã trao biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư cho đại diện Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo.

Đầu tư xây dựng nhà máy điện mặt trời tại Điện Biên

Theo biên bản ghi nhớ hợp tác với tỉnh Điện Biên, Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo - thành viên hệ sinh thái xanh của Tập đoàn Vingroup sẽ triển khai dự án Nhà máy điện mặt trời Điện Biên 1 nhằm bổ sung nguồn điện sạch, ổn định cho hệ thống điện khu vực Tây Bắc, góp phần giảm áp lực cho lưới điện quốc gia.

Lực lượng chức năng tại Đà Nẵng giám sát việc dọn thực bì, đốt nương rẫy của người dân (Ảnh ANH QUÂN)

Chủ động phương án bảo vệ rừng trong mùa nắng nóng

Trong điều kiện nắng nóng trên diện rộng, những ngày qua, nhiều khu rừng trong cả nước có nguy cơ cháy rất cao khi hội tụ đủ cả ba yếu tố của “tam giác lửa”: Nắng nóng 35 đến 40°C, độ ẩm không khí dưới 50% và gió cấp 3-5.

Thiết bị flycam đang thực hiện chuyến bay tuần tra trên không, giúp lực lượng chức năng luồn lách và giám sát chặt chẽ các mảng rừng tràm có mật độ cây dày đặc.

Cà Mau ứng dụng công nghệ tham gia canh lửa mùa khô

Thay vì chỉ dựa vào sức người tuần tra như phương thức truyền thống, Cà Mau đã chủ động thiết lập một mạng lưới giám sát hiện đại với sự kết hợp giữa hệ thống camera (mắt thần) và thiết bị bay không người lái (flycam) tích hợp cảm biến nhiệt.