Đổi mới cách làm
Những ngày này, tại làng nghề chế biến dược liệu Định Sơn, thôn Cam Nghĩa, xã Cam Lộ, hoạt động sản xuất diễn ra nhộn nhịp. Hơn 20 năm hình thành và phát triển, làng nghề đã trở thành một trong những vùng sản xuất cao dược liệu nổi tiếng ở khu vực miền trung với các sản phẩm như: Cao chè vằng, cao hà thủ ô, cao đinh lăng, cao giảo cổ lam, cao cà gai leo...
Từ nghề truyền thống chủ yếu sản xuất thủ công, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư thiết bị, mở rộng vùng nguyên liệu và đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Theo ông Trần Văn Luyến, Trưởng ban điều hành làng nghề nấu cao dược liệu Định Sơn, các thành viên của làng nghề đã phát triển gần 50 ha vùng nguyên liệu với nhiều loại cây dược liệu, mỗi năm sản xuất hơn 100 tấn cao dược liệu các loại, một số sản phẩm bước đầu tiếp cận thị trường Hàn Quốc, Australia...
Hiện nay, bên cạnh một số hộ duy trì cách nấu bằng bếp củi để giữ hương vị truyền thống, phần lớn các cơ sở quy mô lớn đã chuyển sang sử dụng hệ thống nồi điện. Việc ứng dụng công nghệ tự động hóa vào quy trình ninh, cô đặc đã giúp tiết kiệm thời gian, công sức và kiểm soát nhiệt độ chính xác. Nhờ đó, sản phẩm giữ được hàm lượng dược tính cao, bảo đảm các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
Cùng với cây dược liệu, nhiều nông sản đặc trưng của xã Cam Lộ đang được người dân chuyển sang chế biến sâu. Thông qua sự liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, sản phẩm được chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu trước khi đưa ra thị trường.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cam Lộ Lê Anh Chương, đến nay, xã Cam Lộ có 39 sản phẩm OCOP đạt từ 3-5 sao. Quá trình phát triển sản phẩm gắn với xây dựng vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người dân đã từng bước hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không chỉ ở Cam Lộ, nhiều địa phương khác trong tỉnh đang chuyển từ tư duy phát triển từng sản phẩm đơn lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và hợp tác xã. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm OCOP trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Theo kế hoạch triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu trên 95% chủ thể OCOP tham gia các kênh phân phối hiện đại; 100% sản phẩm OCOP được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, dán tem điện tử hoặc mã truy xuất nguồn gốc; toàn bộ sản phẩm OCOP 5 sao đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, đủ điều kiện xuất khẩu. Bên cạnh việc có thêm sản phẩm được công nhận, địa phương chú trọng xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, mở rộng thị trường và tạo giá trị gia tăng bền vững.
Tăng sức cạnh tranh, mở rộng liên kết sản xuất
Hiện toàn tỉnh Quảng Trị có 160 sản phẩm OCOP của các tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp; trong đó, có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 31 sản phẩm đạt 4 sao. Kết quả khẳng định Chương trình OCOP đã tạo nền tảng ban đầu, đồng thời phản ánh dư địa phát triển còn rất lớn.
Tuy nhiên, theo đánh giá chung, trên địa bàn tỉnh, hiện vẫn còn nhiều chủ thể sản xuất có quy mô nhỏ, việc quản trị và xây dựng thương hiệu còn hạn chế. Không ít cơ sở mới dừng ở khâu sơ chế hoặc chế biến đơn giản, trong khi hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường...
Trưởng phòng kinh tế xã Cam Lộ Nguyễn Văn Công cho biết, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng các chủ thể OCOP trong việc mở rộng liên kết sản xuất, kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị phân phối... để tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm.
Cùng với hoàn thiện chuỗi giá trị, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ đang trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm OCOP. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá, tiêu thụ, chế biến và bảo quản giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
“Chúng tôi tập trung tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số; trong năm 2025 đã tổ chức 21 lớp và phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức 11 lớp tập huấn hướng dẫn các hợp tác xã, tổ hợp tác ứng dụng công nghệ trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Đơn vị hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, kết nối với doanh nghiệp, mở rộng thị trường tiêu thụ, nhất là đối với khu vực miền núi còn nhiều khó khăn", Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh Quảng Trị Nguyễn Văn Chiến chia sẻ.
Quảng Trị định hướng gắn phát triển sản phẩm OCOP với du lịch trải nghiệm thông qua các điểm đến kết nối vùng nguyên liệu, làng nghề và cơ sở sản xuất. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng đầu ra cho sản phẩm mà còn góp phần quảng bá giá trị văn hóa và bản sắc địa phương.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh, với mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu có tối thiểu 350 sản phẩm OCOP từ 3 sao, trong đó có 6-8 sản phẩm đạt 5 sao và ít nhất 100 sản phẩm đạt 4 sao.
Tỉnh đang lựa chọn các sản phẩm có tiềm năng để đầu tư chiều sâu, đồng thời kết nối với phát triển du lịch, thương mại điện tử, chuỗi cung ứng thực phẩm sạch và xuất khẩu bền vững, từng bước đưa thương hiệu OCOP Quảng Trị vươn xa trên thị trường khu vực và quốc tế.
