Mỹ Xuyên Đông và những đạo sắc phong

Trải qua hơn năm thế kỷ hình thành và phát triển, ngôi làng Mỹ Xuyên Đông (thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam) luôn là niềm tự hào của nhân dân địa phương. Cùng với đó, 30 đạo sắc phong do các vị vua nhà Nguyễn ban cho đang được lưu giữ càng khiến ngôi làng trở nên đặc biệt.
Đình làng Mỹ Xuyên Đông.
Đình làng Mỹ Xuyên Đông.

Báu vật của làng

Theo các thư tịch cổ, Tiền hiền Lê Quý Công lập làng Mạc Xuyên vào thời nhà Hồ, lúc đầu thuộc huyện Điện Bàn, phủ Triệu Phong, thừa tuyên Thuận Hóa. Đến năm 1572 đổi tên thành Mỹ Xuyên, sau đó tách thành hai làng Mỹ Xuyên Đông và Mỹ Xuyên Tây trước năm 1642. Địa bạ triều Nguyễn ghi diện tích tự nhiên của Mỹ Xuyên Đông là 601 mẫu ta, Mỹ Xuyên Tây là 388 mẫu ta, hầu hết là công điền, công thổ. Đình Mỹ Xuyên Đông thờ Thần Nông ở hương án chính giữa. Sau khi tách thành hai làng thì đình Mỹ Xuyên Đông thờ thêm Tiền hiền, Hậu hiền ở hai bên tả hữu; còn Nhà thờ Tiền hiền Mỹ Xuyên Tây được kiêm thêm chức năng là công sở làm việc của Ban Làng (làm việc ở nhà Hội Hương).

30 sắc phong ở đình Mỹ Xuyên Đông đều là ban phong hoặc gia tặng mỹ tự cho sáu vị Thiên thần và hai vị Nhiên thần. Thiên thần là “Thần Trời” bao gồm: Tả Đông Chinh Thành Hoàng, Đông Chinh Dực vệ Thành Hoàng (Sắc Tả Đông Chinh và Sắc Đông Chinh Dực vệ là hai sắc cùng ban phong năm Minh Mạng ngũ niên 1824, cho nên đó là hai vị thần khác nhau) và Bổn xứ Thành hoàng (Sắc năm Minh Mạng ngũ niên 1824 ghi là Bổn xứ Thành Hoàng, Sắc năm Tự Đức tam niên 1850 ghi là Mỹ Xuyên Thành Hoàng, Sắc năm Duy Tân tam niên 1909 ghi là Bổn Thổ Thành Hoàng, Sắc năm Khải Định cửu niên 1924 ghi là Bổn cảnh Thành Hoàng. Đó là các cách gọi của cùng một vị thần là Bổn xứ Thành Hoàng), Hữu Dực Thánh Thành Hoàng, Đại Càn Quốc Gia Nam Hải Tứ Vị Thánh Nương, Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi. Nhiên thần có “thần hóa” các núi cao, sông lớn, linh vật... như Bạch Mã và Ngũ Hành Tiên Nương gồm năm yếu tố cơ bản trong thiên nhiên là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ được “nữ hóa” thành Tiên Nương.

Như vậy, trong 30 sắc phong ở Đình Mỹ Xuyên Đông thì không có sắc nào ban phong cho nhân thần Lê Quý Công (là tiền hiền của làng Mỹ Xuyên). Theo đó, sắc phong đầu tiên làng Mỹ Xuyên Đông được vua ban, dịch nghĩa như sau: “Sắc cho Tả Đông Chinh tôn thần giúp nước phò dân, công đức rõ rệt, đã từng được xã dân thờ phụng. Kính vâng theo Thế tổ Cao Hoàng đế ta thống nhất giang sơn, phúc lành ban khắp thần người. Luyến nay: cơ đồ rạng rỡ, [trẫm] mến nghĩ đến sự phù trợ của thần, nên xiển dương danh hiệu cao quý, bèn gia tặng [mỹ tự]: Trợ Uy chi thần. Vẫn chuẩn cho giáp Đông xã Mỹ Xuyên huyện Duy Xuyên theo xưa thờ cúng. Thần hãy cùng hỗ trợ, bảo vệ dân ta! Khâm tai! Ngày 11 tháng 02 năm Minh Mạng thứ 5 (1824)”.

Những đạo sắc phong được xem như vật báu nhiều đời qua của làng Mỹ Xuyên Đông, bằng mọi cách phải cất giữ an toàn nhất. Do đó, công tác bảo quản, gìn giữ được phân công cho những vị thủ sắc là các bậc cao niên có uy tín, tính cách cẩn thận trong làng.

Niềm tự hào về hai di tích lịch sử cấp tỉnh

Với lòng trân trọng cùng sự quyết tâm gìn giữ cẩn thận 30 tấm sắc phong cho đến hiện tại, đình Mỹ Xuyên Đông được xếp hạng là Di tích Lịch sử cấp tỉnh vào năm 2011. Trước đó, vào năm 2006, Lăng Tiền hiền được công nhận là Di tích Lịch sử cấp tỉnh. Với tổng số 22 phái tộc họ cùng sinh sống ở năm thôn, hằng năm vào ngày 12/2 âm lịch (Tế xuân) và 1/11 âm lịch (ngày giỗ Tiền hiền), tất cả những lớp thế hệ cao niên, con cháu dù sinh sống, làm việc, học tập ở nhiều nơi đều quy tụ về làng.

Trưởng làng Mỹ Xuyên Đông hiện nay là ông Nguyễn Văn Hùng (sinh năm 1953) cho rằng, đó chính là dịp để mỗi thành viên trong làng bày tỏ lòng thành kính, nhớ về cội nguồn của mình; đồng thời, lớp con cháu đi sau nhìn vào từng bài dạy của ông cha trong làng để sau này tiếp tục duy trì nếp văn hóa, lịch sử của quê hương. 11 thành viên trong Ban trị sự làng là những người am hiểu lịch sử, văn hóa địa phương. Từ việc cúng bái, tổ chức lễ nghi đến công tác hậu cần được bố trí theo đúng khả năng mỗi người.

Được tín nhiệm bầu làm Trưởng làng chính thức từ đầu năm nay, ông Hùng cho rằng đó là trách nhiệm cao cả mà làng đã trao cho ông. Do đó, việc tìm hiểu, tập trung các tư liệu, sách vở của làng từ trước đến nay và tự học chữ Nôm để tìm hiểu câu đối và sắc phong ở đình là công việc chính được ông Hùng thực hiện mỗi ngày.

Không gian miền quê với cụm hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình liên kết nhau giúp cho làng Mỹ Xuyên Đông thêm phần tự hào về những di tích đặc biệt này. Cây đa làng hiện tại vừa bước qua tuổi 50. Trùng hợp thay, vị trí cây đa bén rễ chính trên phần gốc của cây đa cha ngày trước. Nếu không bị cháy thì đến nay, cây đa cha đã hơn 200 năm tuổi. Dù chỉ mới phát triển trong nửa thế kỷ qua, nhưng tán cây đa con đã phủ sum suê kín ngã ba đường làng. Lá đa xanh thẫm, tán rộng như ước vọng về tương lai ngôi làng Mỹ Xuyên Đông luôn trù phú, tình nghĩa cộng đồng thêm gắn kết, bền lâu.

Có thể bạn quan tâm

Thác Tà Puồng trong xanh, hùng vĩ giữa núi rừng Trường Sơn.

Vẻ đẹp hoang sơ nơi đại ngàn

Nằm trong không gian xanh rừng nguyên sinh phía đông dãy Trường Sơn, thác Tà Puồng trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ vẻ đẹp hoang sơ và mô hình du lịch cộng đồng của đồng bào Bru-Vân Kiều. Không chỉ khai thác hiệu quả vẻ đẹp tự nhiên, mô hình này còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Theo các già làng, mỗi món ăn đều chứa đựng ký ức của dân tộc mình.

Đánh thức hương vị đại ngàn

Lễ hội Ẩm thực truyền thống các dân tộc miền núi thành phố Huế tại xã A Lưới 2 đã níu chân du khách bởi những món ăn truyền thống của đồng bào Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu... mở ra cơ hội để văn hóa ẩm thực vùng cao trở thành sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng, góp phần gìn giữ bản sắc, nâng cao sinh kế cho người dân.

Chùa Phạm Thông ở làng cổ Đông Sơn, phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa.

Hàm Rồng - một vùng di sản, danh thắng

“Thanh Hóa thắng địa là nơi/Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi chân thành”. Câu ca được cộng đồng lưu truyền, gợi mở, mời gọi du khách trải nghiệm một vùng di sản, danh thắng ở Hàm Rồng.

Khách du lịch nghe giới thiệu về hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng.

Khám phá hang Sơn Đoòng thông qua công nghệ số

Tỉnh Quảng Trị vừa khai trương dịch vụ trải nghiệm khám phá hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng thông qua công nghệ thực tế ảo (VR 5D). Đây là trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn cho những người đam mê du lịch khám phá nhưng chưa có điều kiện trực tiếp đến các hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Giữ nhịp trống giữa làng quê xứ Nghệ

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống dần phai nhạt, ở xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) vẫn có những con người lặng lẽ giữ lửa nghề làm trống da. Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Kiềm (bên trái) cùng nhóm thợ giữ nghề chằm nón lá Vân Thê.

Duyên dáng nón lá Vân Thê

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ thất truyền, nghề chằm nón lá Vân Thê vẫn được người dân nơi đây nỗ lực giữ gìn, phát huy. Trải qua bao thăng trầm, du lịch làng nghề đã có đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, tiếp nối giá trị của nghề chằm nón xưa.

Vùng biển Cổ Thạch (xã Liên Hương) với nhiều thuyền thúng tạo nên cảnh đẹp hoang sơ.

Vẻ đẹp hoang sơ vùng biển Cổ Thạch

Nằm ở khu vực phía đông bắc tỉnh Lâm Đồng, xã Liên Hương có danh thắng quốc gia kế bên bãi biển hoang sơ, rực rỡ với những viên đá đầy màu sắc, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Trong quần thể du lịch của xã còn có di tích lịch sử-văn hóa giúp nơi đây có tiềm năng trở thành thiên đường trải nghiệm.

Một đoạn tường thành cổ Diên Khánh

Phát huy giá trị di sản thành cổ Diên Khánh

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1988, trong định hướng phát triển, thành cổ Diên Khánh (Khánh Hòa), sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

Việc tổ chức những chương trình văn hóa-du lịch đặc sắc thu hút lượng khách trong nước và quốc tế đến Gia Lai.

Bản sắc cộng đồng tạo sức bật cho du lịch Gia Lai

Sau sáp nhập, Gia Lai trở thành vùng đất hội tụ độc đáo, nơi núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ giao hòa cùng biển xanh miền trung khoáng đạt. Sự kết hợp ấy đã tạo nên lợi thế riêng biệt, giúp ngành du lịch khẳng định vai trò kinh tế mũi nhọn với những câu chuyện văn hóa, bản sắc và sự đồng hành bền chặt của cộng đồng địa phương.

Phút lắng đọng ở không gian sách cũ Cội Nguồn.

Làm mới cho sách cũ

Lật lại từng trang sách cũ, hình ảnh vùng đất học xứ Huế hiện lên trong dáng vẻ nhẹ nhàng, sâu lắng. Không gian sách Cội Nguồn, phường Thuận Hóa, thành phố Huế của bạn trẻ Nguyễn Thị Mỹ Hằng (27 tuổi) như cánh chim mang theo tri thức nhuốm mầu thời gian.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương ở Cam Lộ.

Phát triển du lịch ở vùng đất cách mạng

Xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu ôn hòa, cũng là nơi hội tụ của những tầng nấc văn hóa, lịch sử trầm mặc. Từ “Kinh đô kháng chiến” với thành Tân Sở vang bóng một thời, đến những giếng cổ nghìn năm và vườn chè cổ thụ độc đáo.

Nhà vườn Xuân Đài ở làng Thủy Biều.

Giữ khoảng rỗng cho đô thị Huế

Khái niệm rỗng và mở xoay quanh những làng cổ của thành phố Huế đã nhiều lần được các chuyên gia, nhà nghiên cứu tiến hành thảo luận, đánh giá. Với một thành phố đặc biệt như Huế, giá trị văn hóa, lịch sử đang cùng tồn tại, vừa tách biệt vừa gắn kết với quá trình đô thị hóa.

Không gian linh thiêng của đêm hội âm công bên ánh lửa bập bùng.

Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar của người Pa Kô

Bao đời nay, người Pa Kô tại xã Tà Rụt, tỉnh Quảng Trị vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống tốt đẹp, giàu triết lý nhân sinh. Trong số đó, Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar là nghi lễ cầu mong sự thịnh vượng, đồng thời là biểu tượng của lòng biết ơn, lối sống thiện lành và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Bạch Mã hướng tới mô hình khu bảo tồn đa chức năng kiểu mẫu theo chuẩn mực quốc tế.

Bạch Mã - hành trình thức giấc

Từ danh hiệu Vườn Di sản ASEAN đến mô hình quản trị rừng dựa trên công nghệ, từ phục hồi đa dạng sinh học đến kinh tế sinh thái bền vững, Bạch Mã đang từng bước khẳng định vị thế một khu bảo tồn kiểu mẫu của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết.

Phát triển thương hiệu nước mắm Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết có lịch sử truyền thống hơn 300 năm, nổi tiếng với hương vị đậm đà, màu sắc đặc trưng và được xem là đặc sản trứ danh của vùng đất ven biển tỉnh Lâm Đồng. Thời gian qua, thương hiệu nước mắm Phan Thiết được xây dựng, phát triển thành sản phẩm OCOP nhằm quảng bá tại thị trường trong và ngoài nước.

Võ Ca Dao hướng dẫn cho du khách nước ngoài trải nghiệm in tranh mộc bản.

Kể Huế bằng những điều thương nhớ

Từ trải nghiệm cá nhân và ký ức về cố đô, Võ Ca Dao cố gắng chắt lọc thành 100 điều nên thử khi đến Huế. Đó không chỉ là gợi ý cho những ai mới tới đây du lịch lần đầu mà còn là một cách kể Huế bằng đời sống thường ngày.

Các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ ở thành phố Đà Nẵng được chú ý tại các hội chợ.

Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, sản phẩm nông nghiệp nông thôn của các chủ thể OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tăng lên đáng kể về số lượng, mẫu mã. Bên cạnh tập trung vào những sản phẩm đã và đang có niên hạn, thành phố Đà Nẵng còn có riêng một nghị quyết để phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng bền vững.

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.