Mỹ Xuyên Đông và những đạo sắc phong

Trải qua hơn năm thế kỷ hình thành và phát triển, ngôi làng Mỹ Xuyên Đông (thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam) luôn là niềm tự hào của nhân dân địa phương. Cùng với đó, 30 đạo sắc phong do các vị vua nhà Nguyễn ban cho đang được lưu giữ càng khiến ngôi làng trở nên đặc biệt.
Đình làng Mỹ Xuyên Đông.
Đình làng Mỹ Xuyên Đông.

Báu vật của làng

Theo các thư tịch cổ, Tiền hiền Lê Quý Công lập làng Mạc Xuyên vào thời nhà Hồ, lúc đầu thuộc huyện Điện Bàn, phủ Triệu Phong, thừa tuyên Thuận Hóa. Đến năm 1572 đổi tên thành Mỹ Xuyên, sau đó tách thành hai làng Mỹ Xuyên Đông và Mỹ Xuyên Tây trước năm 1642. Địa bạ triều Nguyễn ghi diện tích tự nhiên của Mỹ Xuyên Đông là 601 mẫu ta, Mỹ Xuyên Tây là 388 mẫu ta, hầu hết là công điền, công thổ. Đình Mỹ Xuyên Đông thờ Thần Nông ở hương án chính giữa. Sau khi tách thành hai làng thì đình Mỹ Xuyên Đông thờ thêm Tiền hiền, Hậu hiền ở hai bên tả hữu; còn Nhà thờ Tiền hiền Mỹ Xuyên Tây được kiêm thêm chức năng là công sở làm việc của Ban Làng (làm việc ở nhà Hội Hương).

30 sắc phong ở đình Mỹ Xuyên Đông đều là ban phong hoặc gia tặng mỹ tự cho sáu vị Thiên thần và hai vị Nhiên thần. Thiên thần là “Thần Trời” bao gồm: Tả Đông Chinh Thành Hoàng, Đông Chinh Dực vệ Thành Hoàng (Sắc Tả Đông Chinh và Sắc Đông Chinh Dực vệ là hai sắc cùng ban phong năm Minh Mạng ngũ niên 1824, cho nên đó là hai vị thần khác nhau) và Bổn xứ Thành hoàng (Sắc năm Minh Mạng ngũ niên 1824 ghi là Bổn xứ Thành Hoàng, Sắc năm Tự Đức tam niên 1850 ghi là Mỹ Xuyên Thành Hoàng, Sắc năm Duy Tân tam niên 1909 ghi là Bổn Thổ Thành Hoàng, Sắc năm Khải Định cửu niên 1924 ghi là Bổn cảnh Thành Hoàng. Đó là các cách gọi của cùng một vị thần là Bổn xứ Thành Hoàng), Hữu Dực Thánh Thành Hoàng, Đại Càn Quốc Gia Nam Hải Tứ Vị Thánh Nương, Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi. Nhiên thần có “thần hóa” các núi cao, sông lớn, linh vật... như Bạch Mã và Ngũ Hành Tiên Nương gồm năm yếu tố cơ bản trong thiên nhiên là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ được “nữ hóa” thành Tiên Nương.

Như vậy, trong 30 sắc phong ở Đình Mỹ Xuyên Đông thì không có sắc nào ban phong cho nhân thần Lê Quý Công (là tiền hiền của làng Mỹ Xuyên). Theo đó, sắc phong đầu tiên làng Mỹ Xuyên Đông được vua ban, dịch nghĩa như sau: “Sắc cho Tả Đông Chinh tôn thần giúp nước phò dân, công đức rõ rệt, đã từng được xã dân thờ phụng. Kính vâng theo Thế tổ Cao Hoàng đế ta thống nhất giang sơn, phúc lành ban khắp thần người. Luyến nay: cơ đồ rạng rỡ, [trẫm] mến nghĩ đến sự phù trợ của thần, nên xiển dương danh hiệu cao quý, bèn gia tặng [mỹ tự]: Trợ Uy chi thần. Vẫn chuẩn cho giáp Đông xã Mỹ Xuyên huyện Duy Xuyên theo xưa thờ cúng. Thần hãy cùng hỗ trợ, bảo vệ dân ta! Khâm tai! Ngày 11 tháng 02 năm Minh Mạng thứ 5 (1824)”.

Những đạo sắc phong được xem như vật báu nhiều đời qua của làng Mỹ Xuyên Đông, bằng mọi cách phải cất giữ an toàn nhất. Do đó, công tác bảo quản, gìn giữ được phân công cho những vị thủ sắc là các bậc cao niên có uy tín, tính cách cẩn thận trong làng.

Niềm tự hào về hai di tích lịch sử cấp tỉnh

Với lòng trân trọng cùng sự quyết tâm gìn giữ cẩn thận 30 tấm sắc phong cho đến hiện tại, đình Mỹ Xuyên Đông được xếp hạng là Di tích Lịch sử cấp tỉnh vào năm 2011. Trước đó, vào năm 2006, Lăng Tiền hiền được công nhận là Di tích Lịch sử cấp tỉnh. Với tổng số 22 phái tộc họ cùng sinh sống ở năm thôn, hằng năm vào ngày 12/2 âm lịch (Tế xuân) và 1/11 âm lịch (ngày giỗ Tiền hiền), tất cả những lớp thế hệ cao niên, con cháu dù sinh sống, làm việc, học tập ở nhiều nơi đều quy tụ về làng.

Trưởng làng Mỹ Xuyên Đông hiện nay là ông Nguyễn Văn Hùng (sinh năm 1953) cho rằng, đó chính là dịp để mỗi thành viên trong làng bày tỏ lòng thành kính, nhớ về cội nguồn của mình; đồng thời, lớp con cháu đi sau nhìn vào từng bài dạy của ông cha trong làng để sau này tiếp tục duy trì nếp văn hóa, lịch sử của quê hương. 11 thành viên trong Ban trị sự làng là những người am hiểu lịch sử, văn hóa địa phương. Từ việc cúng bái, tổ chức lễ nghi đến công tác hậu cần được bố trí theo đúng khả năng mỗi người.

Được tín nhiệm bầu làm Trưởng làng chính thức từ đầu năm nay, ông Hùng cho rằng đó là trách nhiệm cao cả mà làng đã trao cho ông. Do đó, việc tìm hiểu, tập trung các tư liệu, sách vở của làng từ trước đến nay và tự học chữ Nôm để tìm hiểu câu đối và sắc phong ở đình là công việc chính được ông Hùng thực hiện mỗi ngày.

Không gian miền quê với cụm hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình liên kết nhau giúp cho làng Mỹ Xuyên Đông thêm phần tự hào về những di tích đặc biệt này. Cây đa làng hiện tại vừa bước qua tuổi 50. Trùng hợp thay, vị trí cây đa bén rễ chính trên phần gốc của cây đa cha ngày trước. Nếu không bị cháy thì đến nay, cây đa cha đã hơn 200 năm tuổi. Dù chỉ mới phát triển trong nửa thế kỷ qua, nhưng tán cây đa con đã phủ sum suê kín ngã ba đường làng. Lá đa xanh thẫm, tán rộng như ước vọng về tương lai ngôi làng Mỹ Xuyên Đông luôn trù phú, tình nghĩa cộng đồng thêm gắn kết, bền lâu.

Có thể bạn quan tâm

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Công nhân Công ty TNHH Ngọc Chung Coir hoàn thiện sản phẩm dây thừng trang trí trước khi xuất xưởng. (Ảnh MỸ HÀ)

Trăn trở nghề sản xuất xơ dừa

Không chỉ nổi tiếng về những món đặc sản gắn liền với dừa, rừng dừa Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn (cũ) được đánh giá như “thiên đường dừa thứ hai” của Việt Nam.

Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.

Dấu xưa Lựu Bảo

Qua bao nhiêu năm tháng, ngôi làng Lựu Bảo thuộc phường Kim Long, thành phố Huế vẫn chứa đựng vẻ đẹp nên thơ. Tứ bề gió thổi mây che, làng xưa tựa như nàng thiếu nữ soi bóng xuống dòng sông Bạch Yến trong xanh. Chuyện làng, chuyện sông không thể tách rời là vậy.

Công nhân Hợp tác xã chiếu cói Hoài Châu Bắc hoàn thiện một công đoạn làm ra chiếc chiếu thành phẩm. (Ảnh MỸ HÀ)

Làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Dệt chiếu cói là nghề truyền thống lâu đời ở xã Hoài Châu Bắc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định (nay là phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai).

Nhiều du khách trẻ thích thú khi check-in tại Tháp Pô Klong Garai.

Giữ gìn Bảo vật quốc gia, góp phần thúc đẩy du lịch

Khánh Hòa là vùng đất giao thoa văn hóa với sự chung sống của 36 dân tộc anh em, trong đó nổi bật là văn hóa Chăm và Raglai, thể hiện qua hệ thống đền tháp cổ kính, các lễ hội truyền thống đặc sắc cùng phong tục tập quán giàu bản sắc.

Hòn Vọng Phu trong không gian đô thị ở Thanh Hóa.

Nỗ lực bảo tồn hòn Vọng Phu cùng cụm di tích An Hoạch

Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cùng những “Vọng Phu thạch” hiện hữu trên nhiều miền đất đã gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước cùng đạo lý, nhận thức thẩm mỹ của dân tộc.

Bãi Làng - khu vực trung tâm Cù Lao Chàm.

Cù Lao Chàm - Viên ngọc thô đang được "mài giũa"

Mùa du lịch năm 2025, cụm đảo gần bờ của thành phố Đà Nẵng là Cù Lao Chàm đón hơn 269.000 du khách. So với năm 2024 và những năm trước đó, con số này cho thấy sự tăng trưởng và là một lời khẳng định: Những tiềm năng du lịch mạnh mẽ của “viên ngọc thô” xứ Quảng đang dần được cụ thể hóa, khai thác một cách hiệu quả và đúng hướng.

Cô gái Chăm trong Lễ hội Katê tại Khánh Hòa.

Thúc đẩy liên kết vùng du lịch trọng điểm

Những năm gần đây, hành trình du lịch nối dài giữa “biển xanh” Khánh Hòa và “đại ngàn” Đắk Lắk đã trở thành xu hướng mới. Sự dịch chuyển đó thể hiện nhu cầu khám phá nhiều hơn của du khách, đồng thời tạo cơ hội hình thành các tour, tuyến liên vùng mang dấu ấn riêng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Du khách trải nghiệm làm đồ gốm khi tới thăm làng Thanh Hà.

Độc đáo làng gốm hơn 500 năm tuổi

Tại lễ trao giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025 vừa qua, làng gốm Thanh Hà là đại diện của thành phố Đà Nẵng được vinh danh tại hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”.

Ông Lê Văn Nghĩa kiểm tra chất lượng sản phẩm rượu cần.

Bảo tồn và phát triển nghề truyền thống

Giữ được hương vị nồng say của rượu cần truyền thống sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con Cơ Tu. Đó là cách làm kinh tế hiệu quả của ông Lê Văn Nghĩa và một số hộ dân ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Người dân và du khách nghe hát bài chòi ở Hội An.

Cân bằng giữa phát triển và gìn giữ ở Hội An

Sau khi mở rộng địa giới thành phố Đà Nẵng, Hội An (cũ) nay gồm ba phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và một xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch-văn hóa của thành phố.

Thu gom lưới bẫy bắt chim yến trái phép. (Ảnh CTV)

Cần có giải pháp bảo vệ chim yến

Những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép diễn ra tràn lan ở nhiều địa phương trên cả nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến ở nước ta.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Hội thi Ẩm thực Yến sào Khánh Hòa.

Độc đáo Lễ hội Yến sào Khánh Hòa

Không chỉ thành kính tri ân, tưởng nhớ công đức lớn lao của thủy tổ, thánh mẫu, các vị tiền bối sáng lập, phát triển ngành nghề yến sào trong suốt 700 năm qua, Lễ hội Yến sào Khánh Hòa đã tạo nên một không gian văn hóa biển, đảo đa dạng và sinh động.

Bề mặt dải đá bằng phẳng, đoạn rộng nhất lên tới 50 mét.

Kỳ quan dưới đáy biển Gia Lai

Làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp bình yên cùng cảnh sắc biển, trời hùng vĩ, mà còn được nhiều người say đắm bởi một kỳ quan độc đáo.

Phụ nữ Pa Kô làm món Đổi A-lỗq chuẩn bị cho ngày lễ Aza.

Món ăn độc đáo của người Pa Kô

Khi còn nhỏ, tôi biết đến món Đổi A-lỗq (cơm nếp ống tre) của người Pa Kô qua những lần theo bố về thăm quê nội ở thôn A Liêng, xã Tà Rụt (Quảng Trị) bên dòng Krông Klang. Hương vị đặc trưng của món ăn này vẫn in đậm trong ký ức sau những lần tôi dự lễ hội và thưởng thức cùng mọi người.

Công đoạn khoét rỗng mõ là quan trọng nhất

Giữ tiếng mõ làng Thủy Xuân

Giữa không gian thanh vắng ở tổ 11, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, tiếng cốc cốc khi nhỏ khi to đưa con người về chốn tĩnh tại. Ở vùng đất Cố đô, người ta vẫn còn nhớ đến làng mõ Thủy Xuân.