Mùa triều cường, đô thị lại lo chuyện ngập

Ngập úng không phải là vấn đề mới của thành phố Cần Thơ. Đầu tháng 9 vừa qua, triều cường vượt báo động III khiến trung tâm thành phố chìm trong biển nước, giao thông tê liệt... đòi hỏi các sở, ngành, địa phương tìm giải pháp chống ngập trước mắt và lâu dài.

Âu thuyền Cái Khế - một trong những công trình ngăn triều, chống ngập của thành phố Cần Thơ đã phát huy hiệu quả. Ảnh: Phương Bằng
Âu thuyền Cái Khế - một trong những công trình ngăn triều, chống ngập của thành phố Cần Thơ đã phát huy hiệu quả. Ảnh: Phương Bằng

Tám nguyên nhân gây ngập

Theo Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, những năm gần đây tình trạng ngập của thành phố có xu hướng gia tăng cả về mức độ lẫn phạm vi. Dữ liệu ngập đo được sơ bộ trên địa bàn, một số tuyến đường ngập sâu như đường Hùng Vương (0,2m-0,3m), đường Cách mạng Tháng 8 (0,2m-0,3m), Khu dân cư 91B đường Nguyễn Văn Linh (0,2m-0,3m)... Các trận ngập sâu, trên diện rộng đều trùng với thời điểm lũ trên sông đạt đỉnh và triều cường lớn nhất vào tháng 9, 10, 11 hằng năm.

Vừa qua, sau sáp nhập, chính quyền thành phố Cần Thơ (mới) đã khảo sát nhằm xác định nguyên nhân, tìm giải pháp khắc phục tình trạng ngập nước và tắc nghẽn giao thông đô thị. Khảo sát đưa ra tám nguyên nhân gây ngập, gồm tuyến cống chưa được nạo vét thường xuyên; hố thu nước không đủ diện tích; cao độ mặt đường thấp; chênh lệch cao độ giữa cửa xả và cống bên trong không phù hợp; cửa xả và rạch bị lấn chiếm; hệ thống cống xuống cấp; chưa hoàn thiện kết nối cống ra sông Cần Thơ; hoạt động của các trạm bơm chưa hiệu quả do thiếu vệ sinh, nạo vét định kỳ.

Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh, nguyên Chánh Văn phòng Phòng Công tác biến đổi khí hậu thành phố Cần Thơ cho rằng, thành phố ngày càng dễ ngập là do đất lún trong khi nước biển dâng và mưa nhiều.

Tìm giải pháp hiệu quả

Thời gian qua, Cần Thơ đã đưa ra nhiều sáng kiến, giải pháp song công tác chống ngập của thành phố thực tế vẫn còn nhiều thách thức do biến đổi khí hậu khiến mưa cực đoan, triều cường tăng; tốc độ đô thị hóa nhanh...

Theo dự báo, trong mùa nước nổi tới, đỉnh triều có thể tiếp tục vượt báo động III, đồng nghĩa với việc nhiều tuyến đường trung tâm lại bị ngập. Trong bối cảnh đó, lãnh đạo thành phố Cần Thơ nhiều lần nhấn mạnh, cần có giải pháp căn cơ, sáng tạo, gắn với quy hoạch đô thị bền vững. Bên cạnh tiếp nhận sáng kiến hiến kế của người dân, chuyên gia, nhà khoa học, Cần Thơ đã và đang triển khai nhiều dự án lớn bằng vốn vay Ngân hàng Thế giới, tập trung kiểm soát ngập và cải thiện môi trường cho khu vực nội đô. Dự án gồm cải tạo 32 tuyến thoát nước, xây kè sông Cần Thơ dài 6,14 km, kè rạch Cái Sơn-Mương Khai 3,6 km, tuyến đường nối đường Cách mạng Tháng 8 với đường tỉnh 918; xây dựng các cống ngăn triều và các âu thuyền kết hợp với cống ngăn triều (rạch Cái Sơn và Cái Khế), chín cống ngăn triều trên tuyến hành lang kiểm soát ngập; cải tạo hệ thống kênh rạch nội ô (17 kênh rạch chính, chiều dài 16,35 km); lắp đặt các trạm bơm; hệ thống thiết bị quản lý vận hành hệ thống thoát nước hiện đại, đồng bộ (hệ thống thông tin quản lý rủi ro ngập - PRMIS). Một số hạng mục như trạm bơm Châu Văn Liêm, Hồ Sen… đã đi vào vận hành thử, bước đầu giảm ngập tại một số điểm trung tâm.

Tuy nhiên, theo đánh giá của chuyên gia, dự án cần sự kết hợp đồng bộ với giải pháp cộng đồng mới phát huy hiệu quả lâu dài. Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh nhấn mạnh, cần tìm cách hạn chế tình trạng sụt lún đất. Trước khi triển khai các công trình, thành phố phải tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng, khảo sát thực địa, đánh giá lại toàn diện hiện trạng thay vì sử dụng các số liệu cũ không còn phù hợp.

PGS, TS Lê Anh Tuấn, chuyên gia môi trường thuộc Trường đại học Cần Thơ đề xuất: Muốn chống ngập cho Cần Thơ cần phải có giải pháp toàn diện trên quy mô vùng, chứ chỉ bó hẹp ở thành phố sẽ dễ gặp rủi ro và không hiệu quả.

Chống ngập không thể chỉ là nâng đường hay bơm nước, phải kết hợp nhiều biện pháp như quy hoạch đô thị bền vững, quản lý thoát nước thông minh, phát triển mảng xanh, tăng khả năng thấm nước tự nhiên. Đặc biệt còn cần lắng nghe, tiếp nhận các giải pháp, sáng kiến chống ngập của người dân, chuyên gia, nhà khoa học - những người trực tiếp sống với ngập và nghiên cứu mỗi ngày.

Có thể bạn quan tâm

Du khách tham quan chợ nổi Cái Răng, TP Cần Thơ. Ảnh: Hải Nam

Thang đo sức hút du lịch miền sông nước

Lượng khách đến Đồng bằng sông Cửu Long liên tục tăng, nhưng sức cạnh tranh của du lịch vùng không chỉ được đo bằng số lượt tham quan. Khả năng kết nối điểm đến, đa dạng hóa trải nghiệm và giữ chân du khách lâu hơn mới là yếu tố quyết định việc chuyển lợi thế tài nguyên thành giá trị kinh tế.

Khách hàng thích thú với các sản phẩm được chế từ dừa. Ảnh: Nam Nguyễn

Nâng tầm giá trị cây dừa

Tiếng mô-tơ đều đều dưới mái tôn. Sáu trục quay trên chiếc máy se chỉ xoắn những dải xơ dừa vàng nâu thành sợi chạy không ngừng. Người công nhân vừa kéo nhẹ búi xơ đã được đánh tơi, vừa gỡ những chỗ vón để sợi không đứt.

Chuyển đổi số và AI đang đi vào các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ.

Tạo nền tảng, mở không gian thích ứng

Từ nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ đến đẩy mạnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng hợp tác, các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ đang thúc đẩy các giải pháp nâng cao chất lượng, từng bước khẳng định vai trò trung tâm đào tạo nhân lực và tri thức của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Một góc Thổ Châu. Ảnh: Lê San

Nhịp sống Thổ Châu

Nằm trên vùng biển tây nam, đặc khu Thổ Châu (An Giang) là cột mốc chủ quyền thiêng liêng nơi tiền tiêu Tổ quốc. Trên đảo Thổ Châu, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo, chớm khi gió mùa Đông Bắc cận kề là làng chài sẵn sàng “xoay theo chiều gió”, bà con chuyển tàu thuyền từ bãi Dong về bãi Ngự để tránh sóng to.

Tạo dựng cơ hội sinh kế và nâng cao thu nhập là chìa khóa duy nhất để tháo gỡ bẫy già hóa dân số tại miền tây. Ảnh trong bài: Hải Nam

Chìa khóa để mở ra cơ hội

Đồng bằng sông Cửu Long đang già hóa với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất cả nước. Hơn một triệu người rời quê trong một thập kỷ khiến vùng đất chín rồng không chỉ thiếu lao động mà còn đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế dân số vàng sớm hơn dự báo.

Cơ hội phát triển nghề nghiệp là yếu tố có ý nghĩa lớn trong lựa chọn của lao động trẻ. Ảnh: Nam Hải

Những khoảng trống tạo nên lực đẩy

Khoảng cách thu nhập là nguyên nhân dễ thấy, song điều người trẻ tìm kiếm còn là việc làm có triển vọng, môi trường đô thị và một hệ sinh thái đủ rộng cho tương lai.

Anh Võ Quốc Khởi (bên trái) trong vườn dừa của gia đình. Ảnh: Kiều Nương

Cây dừa cùng mô hình “đa cây, đa con”

Linh hoạt sáng tạo những mô hình sinh kế mới thuận tự nhiên, ngày càng nhiều người dân Cà Mau hôm nay đang chủ động điều chỉnh tư duy sản xuất, vừa tạo nên thu nhập, vừa bảo vệ môi trường.

Cơ hội giữ chân người trẻ có thể được tạo nên từ chính việc gia tăng giá trị cho những sản phẩm đặc trưng của vùng đất trù phú này. Ảnh: Nam Anh

Câu hỏi cần lời giải

Ở nhiều làng quê miền tây, dòng chảy di cư kéo dài nhiều năm đang để lại một khoảng trống ít được nhìn thấy: Chăm sóc trong gia đình, nhân lực trong cộng đồng và cho nền nông nghiệp tương lai.

Chuyển đổi số thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh. Ảnh: Thế Đại

Thay đổi lớn từ một cú chạm nhỏ

Việc đầu tư ứng dụng bán hàng đang ngày càng được nhiều đơn vị kinh doanh ưu tiên nguồn lực. Đây là biểu hiện tích cực của tiến trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, góp phần tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa trải nghiệm cá nhân của khách hàng.

Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau tạo trục kết nối từ vùng Đất Mũi đến trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tạ Quang

Tạo vị thế mới cho vùng đất cực nam

Ở điểm cực nam Tổ quốc, khoảng cách với các trung tâm kinh tế từng là một trong những trở ngại phát triển của Cà Mau. Nhưng với hệ thống cao tốc, sân bay và đặc biệt là cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang dần hình thành, vị thế địa kinh tế của vùng đất ba mặt giáp biển đang đứng trước cơ hội thay đổi lớn.

Những món ăn mang đậm dấu ấn riêng của miền tây sông nước góp phần tạo thêm sức hút cho hành trình trải nghiệm của du khách. Ảnh: Nam Hải

Ẩm thực Tây Đô tăng sức hút cho du lịch

Với hệ thống sản vật phong phú cùng những món ăn mang đậm dấu ấn sông nước, thành phố Cần Thơ đang hướng tới xây dựng thương hiệu “Ẩm thực Tây Đô” như một sản phẩm du lịch đặc trưng.

Nuôi trồng thủy sản tại Cà Mau. Ảnh: Nam Anh

Khai thác hiệu quả không gian biển

Muốn biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần giải quyết sức ép từ sạt lở, sụt lún và suy giảm không gian ven biển, những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và sinh kế của người dân.

Khu sơ chế dừa của BEINCO.

Đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ

Nhiều năm qua, khi nói đến ngành dừa Việt Nam, người ta thường nhắc đến những con số tăng trưởng xuất khẩu hay những thời điểm giá dừa lập kỷ lục. Nhưng với ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO), điều đáng quan tâm hơn là làm thế nào để cây dừa thật sự trở thành sinh kế bền vững cho người nông dân.

Mặt bằng giá ổn định là nền tảng để ngành dừa xây chuỗi giá trị bền vững.

Cần cơ chế chia sẻ cả lợi ích lẫn rủi ro

Chỉ trong hơn một năm, thị trường dừa Việt Nam đã đi qua hai thái cực trái ngược. Năm 2025, giá dừa liên tục lập kỷ lục, trở thành một trong những ngành hàng nông sản tăng trưởng ấn tượng nhất. Thế nhưng hiện nay, giá dừa lao dốc, nhiều nhà vườn bán không đủ bù chi phí, thậm chí để dừa nảy mầm dưới gốc vì không có người mua.

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Vượt mốc xuất khẩu 1 tỷ USD, ngành dừa Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về biến động giá, liên kết chuỗi và chất lượng vùng nguyên liệu. Làm gì để phát triển bền vững? Lời giải không chỉ nằm ở tăng trưởng xuất khẩu, mà ở việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Đường ven Gò Công - Đồng Tháp là một trong các dự án giao thông trọng điểm được tỉnh Đồng Tháp tập trung triển khai. Ảnh: Việt Tiến

Thu nội địa đạt nhiều kết quả tích cực

2026 là năm đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Tại tỉnh Đồng Tháp, nhờ thống nhất triển khai đồng bộ các giải pháp về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, nhất là trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều khoản thu trong cơ cấu thu ngân sách của tỉnh đã ghi nhận những kết quả rất đáng chú ý.

CLB Biển xanh Vũng Tàu lan tỏa hoạt động bảo vệ môi trường.

Gửi tình yêu với biển

Rác thải đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường biển. Sự nỗ lực của các câu lạc bộ thiện nguyện, với những việc làm cụ thể, đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ sự trong lành của đại dương.

Hướng dẫn nông hộ sử dụng rơm rạ để trồng nấm. Ảnh: Rikolto

Nông dân tham gia giảm phát thải khí nhà kính

Trong năm 2025, dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho nông hộ sản xuất quy mô nhỏ tại Đồng Tháp” do tổ chức Rikolto có trụ sở tại Bỉ đã triển khai tại 10 hợp tác xã (HTX) với 1.182 nông dân tham gia trên diện tích hơn 2.600 ha, góp phần mang lại sự chuyển đổi mới cho ngành lúa gạo Đồng Tháp theo hướng nông nghiệp xanh, có trách nhiệm với môi trường.

Thanh niên TP Cần Thơ hưởng ứng phong trào làm sạch môi trường, thu hút khách du lịch đến địa phương.

Mùa tình nguyện

Với 108 đội hình, hơn 12.500 tình nguyện viên, Cần Thơ là địa phương xếp thứ ba cả nước về triển khai Chiến dịch “Mùa hè xanh” năm 2026. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm công trình, phần việc thiết thực, góp phần lan tỏa tinh thần tình nguyện và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với cộng đồng.