Theo Sở Giáo dục và Ðào tạo thành phố, cải tiến đầu tiên là việc mở rộng áp dụng hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System - bản đồ GIS) trong tuyển sinh đầu cấp, căn cứ hiệu quả và kinh nghiệm thực hiện ở thành phố Thủ Ðức, Quận 8 và Tân Bình năm 2023.
Dựa vào nơi cư trú thực tế của học sinh, với sự trợ giúp của bản đồ GIS, ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp địa phương sẽ bố trí chỗ học gần nhà nhất cho học sinh, thay vì phân tuyến ở phường nào phải nhập học ở trường thuộc địa bàn đó. Học sinh trong độ tuổi vào đầu cấp phải được khai báo đầy đủ thông tin lên hệ thống cơ sở dữ liệu về tuyển sinh của ngành giáo dục thành phố và được xác thực đầy đủ với dữ liệu dân cư quốc gia.
Năm 2023, khi thử nghiệm, cách làm này được đánh giá là tạo nhiều thuận lợi về đi lại, đưa đón cho học sinh, hạn chế tình trạng "chạy" trường, học trái tuyến.
Những thay đổi này giúp đơn giản hóa quy trình tuyển sinh cho cha mẹ và học sinh. Cha mẹ học sinh sẽ không cần sử dụng các hồ sơ giấy tờ như trước, tất cả sẽ được xác nhận thông qua mã định danh của học sinh. Mọi thủ tục thực hiện theo hình thức trực tuyến, giúp giảm tối đa việc đi lại.
Trong tương lai, khi hệ thống tuyển sinh của Thành phố Hồ Chí Minh ổn định thì mọi thông tin, quy định, thời gian và cách thức đăng ký, nộp hồ sơ đều được tập trung về một chỗ. Cha mẹ học sinh không phải tìm hiểu thông tin tuyển sinh đầu cấp qua mạng xã hội hay các trang thông tin không chính thống, dẫn đến tiếp cận thông tin sai lệch rồi hoang mang, lo lắng.
Với thay đổi này, việc tuyển sinh lớp 1, lớp 6 năm học 2024-2025 được chia thành hai đợt. Ðợt 1 ưu tiên tuyển sinh học sinh đang cư trú thực tế trên địa bàn. Sau đó, với các trường chưa tuyển đủ học sinh, ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp ở địa phương có thể mở đợt 2. Thời gian thông báo kết quả chậm nhất vào ngày 1/8 tới. Tất cả khâu đăng ký và xác nhận nhập học của cha mẹ học sinh đều bằng hình thức trực tuyến, qua cổng tuyển sinh duy nhất, là https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Sở Giáo dục và Ðào tạo thành phố nhấn mạnh, các trường không được nhận học sinh ngoài nếu chưa nhận đủ theo danh sách phân bổ của ủy ban nhân dân quận, huyện. Nếu nhận, trường phải được ban chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp xét duyệt.
Những trường trung học cơ sở chất lượng cao, trường tiên tiến, hội nhập quốc tế, có số học sinh đăng ký vào học lớp 6 vượt khả năng tiếp nhận, ngành giáo dục sẽ tổ chức tuyển sinh bằng hình thức khảo sát. Năm học tới, sẽ có 6 trường tuyển sinh lớp 6 bằng bài khảo sát đánh giá năng lực. Các trường này ở Quận 1, 7, huyện Hóc Môn và thành phố Thủ Ðức. Nếu không trúng tuyển vào những trường này, học sinh vẫn được xét tuyển vào lớp 6. Hiện, Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 1,7 triệu học sinh, trẻ mầm non sẽ vào lớp 1 và lớp 6 năm học 2024-2025.
Với cấp trung học phổ thông, kỳ thi vào lớp 10 được tổ chức vào ngày 6 và 7/6/2024, có thêm đợt tuyển bổ sung dựa trên kết quả và tình hình nhập học của thí sinh. Kỳ tuyển sinh này sẽ có hai giai đoạn. Giai đoạn 1, học sinh đăng ký 3 nguyện vọng để thi tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập (trừ trường chuyên Lê Hồng Phong, Trần Ðại Nghĩa và Phổ thông Năng khiếu). Giai đoạn 2, tùy tình hình nhập học, Sở Giáo dục và Ðào tạo thành phố sẽ quyết định tuyển sinh bổ sung. Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi cho các thí sinh có điểm cao nhưng không trúng tuyển, trong khi có trường lại không tuyển đủ chỉ tiêu.
Kỳ thi được tổ chức với ba môn bắt buộc. Môn Toán và Ngữ văn có thời gian làm bài 120 phút, Ngoại ngữ 90 phút. Thí sinh dự thi vào lớp 10 chuyên, tích hợp sẽ thi thêm môn chuyên hoặc môn tích hợp trong 150 phút. Sở Giáo dục và Ðào tạo thành phố cho biết, cấu trúc đề thi tương tự mọi năm, đề cao khả năng giải quyết vấn đề thực tế của thí sinh; riêng đề thi Văn có điều chỉnh ở phần nghị luận văn học.
Ðiểm xét tuyển là tổng điểm ba bài thi và điểm ưu tiên (nếu có), nguyên tắc là điểm chuẩn nguyện vọng 2 không thấp hơn nguyện vọng 1, nguyện vọng 3 không thấp hơn nguyện vọng 2. Trong một số trường hợp, điểm chuẩn giữa ba nguyện vọng có thể bằng nhau, tùy vào số thí sinh đăng ký ở mỗi nguyện vọng. Học sinh không được thay đổi nguyện vọng sau thời gian cho phép và sau khi có kết quả. Do đó, cha mẹ và học sinh cần chọn trường phù hợp, gần nơi cư trú, tránh trường hợp trúng tuyển nhưng không nhập học vì xa nhà.
Năm 2023, gần 96.000 thí sinh dự thi lớp 10 công lập ở Thành phố Hồ Chí Minh, khoảng 77.300 thí sinh trúng tuyển (80%). Tuy nhiên, gần 5.000 học sinh không nhập học. Nguyên nhân chủ yếu được cho là nhiều thí sinh nhà ở trung tâm nhưng đăng ký vào các trường vùng ven cho nên không thể theo học vì xa nhà. Sau đó tuyển bổ sung nhưng vẫn trống gần 2.000 suất. Ðể tránh lặp lại, với kỳ tuyển sinh năm học 2024-2025, cha mẹ và học sinh không được thay đổi nguyện vọng khi đã có kết quả tuyển sinh lớp 10. Thí sinh cần lựa chọn trường có khoảng cách địa lý vừa phải với nơi mình ở, tránh chọn các trường quá xa.
Năm nay là năm cuối cùng thi tuyển sinh lớp 10 theo chương trình cũ, nhưng vì nhiều lý do, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 lại có nhiều điểm mới. Theo đó, mỗi thí sinh sẽ có tối đa 6 nguyện vọng vào lớp 10, trong đó có 3 nguyện vọng vào lớp 10 trường trung học phổ thông bình thường như trước. Riêng nguyện vọng vào lớp 10 chuyên hoặc tích hợp sẽ tăng từ 2 lên 3, tức là, mỗi thí sinh sẽ được đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường và 3 nguyện vọng vào lớp 10 chuyên (hoặc 3 nguyện vọng vào lớp 10 tích hợp). Ðể thực hiện công tác phân luồng, năm học 2024-2025, thành phố phân bổ tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập sẽ không vượt quá 70% số học sinh tốt nghiệp lớp 9.
Theo ông Lê Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, những năm gần đây, mỗi năm thành phố có gần 20.000 học sinh lớp 9 không đăng ký thi tuyển sinh lớp 10 công lập do chọn con đường học nghề, học trường ngoài công lập, du học…
Về việc học nghề, ông Nam nhấn mạnh, công tác đào tạo tại trường nghề đang từng bước tiệm cận với thế giới. Các trường trung cấp nghề, các trung tâm giáo dục từ xa được cải tiến mạnh mẽ, đầu tư nhiều trang thiết bị dạy học hiện đại, cơ sở vật chất khang trang. Ngành nghề đào tạo rất phong phú và đa dạng, cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp trường nghề cũng rất khả quan. Chưa kể, học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở quyết định học nghề sẽ được miễn học phí. Với những thí sinh thi rớt lớp 10 công lập vẫn có thể đăng ký học tập tại các trung tâm giáo dục từ xa, các trường trung cấp nghề, trường trung học phổ thông tư thục…, học sinh không sợ thiếu chỗ học.
