Mua thuốc kháng sinh dễ như mua… rau
Kháng thuốc được hiểu là tình trạng các vi sinh vật như vi khuẩn, virus, nấm rồi ký sinh trùng kháng lại thuốc kháng sinh khiến các loại thuốc này giảm tác dụng, thậm chí không còn tác dụng nữa. Hiện Việt Nam đã xuất hiện vi khuẩn đa kháng thuốc, tức là kháng hai nhóm kháng sinh và toàn kháng tức là kháng với tất cả các loại kháng sinh. Chính vì thế, tại nhiều nước, việc sử dụng kháng sinh thế hệ 1 vẫn điều trị hiệu quả thì ở Việt Nam đã phải sử dụng kháng sinh thế hệ thứ 3, thứ 4. Nước ta có nhiều loại vi khuẩn thông dụng, nguy hiểm song có tỷ lệ kháng thuốc cao cho đến rất cao, như nhóm vi khuẩn E-coli (vi khuẩn đường ruột), tỷ lệ kháng thuốc lên đến 40%, thậm chí có địa phương lên đến 70%. Hay như vi khuẩn A.baumannii (vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện) thì tỷ lệ kháng với hầu hết kháng sinh lên đến hơn 90%.
Sự lạm dụng thuốc kháng sinh quá mức chính là nguyên nhân gây ra tình trạng kháng kháng sinh đáng báo động như hiện nay. Đơn cử, như trường hợp bà Nguyễn Thị M, 72 tuổi (Đông Hưng, Thái Bình), sau một thời gian dài tự ra hiệu thuốc kê bệnh và mua thuốc về uống, bệnh không khỏi mà ngày một nặng lên khiến các con đã phải đưa đến Bệnh viện E T.Ư khám và xét nghiệm. “Người bán không nói là thuốc gì, tôi chỉ kê là bị ho, sổ mũi. Thế là người ta đóng gói sẵn vào túi, chia làm hai bữa về uống”, bà M cho biết. “Nhìn chung, đối với những bệnh nhẹ, tâm lý của người dân thường đến hiệu thuốc để mua thuốc uống tạm thời. Khi ra hiệu thuốc, chỉ cần kể triệu chứng là họ sẽ đưa thuốc. Nếu nói viêm, sốt thì chắc chắn họ sẽ bán kháng sinh”, ông H, 60 tuổi (Hoàn Kiếm, Hà Nội), chia sẻ.
Đe dọa cộng đồng!
Tại Phòng bệnh dành riêng cho bệnh nhân lao tại Khoa Lao Hô hấp, Bệnh viện Phổi T.Ư ngày nào cũng rất đông bệnh nhân. Từ bệnh nhân lao kháng thuốc, cho đến bệnh nhân lao đa kháng thuốc, thậm chí cả bệnh nhân lao siêu kháng thuốc. Trường hợp bệnh nhân lao siêu kháng thuốc không còn hiếm. Đó là bệnh nhân nhiễm vi khuẩn lao thuộc chủng kháng các loại thuốc chống lao hiệu quả nhất. Như vậy, ngoài việc gây khó khăn, tốn kém cho công tác điều trị, chủng lao đa kháng thuốc còn là mối đe dọa nguy hiểm khi lây lan ra cộng đồng.
Đơn cử, trường hợp bệnh nhân A đã bị mắc lao siêu kháng thuốc hai năm nay. Vi khuẩn lao còn gây tổn thương phổi nặng nề, khiến bệnh nhân phải thở ô-xy kéo dài, cơ thể suy kiệt, chưa kể, các thuốc điều trị lao kháng thuốc có nhiều tác dụng phụ. Bác sĩ Trương Đức Thái, Khoa Lao Hô hấp, Bệnh viện Phổi T.Ư cho biết: “Các tác dụng phụ thường gặp như buồn nôn, nôn, hoa mắt chóng mặt, tăng men gan, rối loạn nhịp tim, suy thận”, những tác dụng phụ này cũng rất nặng nề.
Còn tại Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai là nơi chứng kiến những loại siêu vi khuẩn xuất hiện do tình trạng kháng kháng sinh. Trường hợp bệnh nhân C bị nhiễm trùng huyết đang phải thở máy, phải mở nội khí quản. Điều mà các bác sĩ đặc biệt lo ngại là tình trạng kháng kháng sinh của bệnh nhân. Tại Bệnh viện Bạch Mai có khoảng 40-60% ca bệnh có vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh trước khi vào viện. Nhiều bệnh nhân vào viện vì một bệnh khác, nhưng khi gặp vi khuẩn kháng kháng sinh khiến bệnh trở nên trầm trọng và tử vong do nhiễm trùng chứ không phải do bệnh lý nhập viện.
Kết quả khảo sát của ngành y tế, phần lớn kháng sinh bày bán mà không cần đơn của bác sĩ. Ở khu vực thành thị là 88%, còn ở nông thôn tới 91%. Đặc biệt với những bệnh nhân mắc bệnh mãn tính, dễ nhiễm trùng, như người có tiền sử đái tháo đường, gout thì khi đã tự ý dùng kháng sinh điều trị thì rất dễ kháng kháng sinh. Lời khuyên của các bác sĩ là khi có bệnh, gia đình cần đưa bệnh nhân đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế, tuyệt đối không tự ý mua thuốc, dùng thuốc để tình trạng bệnh thêm phần trầm trọng và khó khăn trong công tác điều trị.
Hay trường hợp bệnh nhân B kháng ba loại thuốc chống lao. Điều đáng nói, anh mới chỉ phát hiện mắc lao bốn tháng. Lúc đó, không ở lại bệnh viện để điều trị tiếp mà về Hà Nam để điều trị cơ sở tư nhân, nơi không có xét nghiệm chuyên sâu nên mắc lao đa kháng thuốc mà không biết nên tình trạng bệnh nặng lên.
