Mở rộng cơ hội, thu hút nhân tài khoa học và công nghệ

Sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội thực hành trong phòng thí nghiệm.
Sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội thực hành trong phòng thí nghiệm.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao cho sinh viên có năng lực, đồng thời tạo cú huých để thu hút và giữ chân nhân tài khoa học và công nghệ.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), chính sách học bổng áp dụng đối với công dân Việt Nam theo học hệ chính quy, từ sinh viên cử nhân, kỹ sư đến học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ. Học bổng vừa hỗ trợ chi phí học tập và sinh hoạt, vừa mở ra cơ hội để người học tham gia những lĩnh vực trọng yếu của quốc gia.

Đây không chỉ là khoản hỗ trợ học phí mà còn là bệ phóng cho sự nghiệp. Theo dự thảo, đối tượng được xét cấp học bổng gồm hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất: Các thí sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế, với thời gian đạt giải không quá ba năm. Nhóm thứ hai: Các thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp từ 22,5 điểm trở lên trong tổ hợp xét tuyển gồm môn Toán và hai môn trong số bốn môn Lý, Hóa, Sinh, tiếng Anh; đồng thời thuộc nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc.

Để duy trì học bổng trong toàn khóa, người học phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ, kỷ luật học tập; đối với bậc sau đại học còn phải đáp ứng yêu cầu về năng lực nghiên cứu khoa học.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ (Đại học quốc gia Hà Nội), chính sách học bổng không chỉ hỗ trợ điều kiện mà còn thể hiện cam kết của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở giáo dục đại học trong việc đầu tư đào tạo nhân tài cho đất nước. Chính sách này mở ra cơ hội để những học sinh có năng lực nổi trội, kể cả các em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn được tiếp cận các chương trình đào tạo chất lượng cao. Quan trọng hơn, đây là một trong những trụ cột quan trọng để tạo dựng niềm tin đối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước và quốc tế, qua đó thu hút các tập đoàn lớn đầu tư vào Việt Nam; đồng thời thúc đẩy hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ trong nước phát triển.

Giáo sư Chử Đức Trình cho rằng, giá trị lớn hơn của chính sách là góp phần gắn kết nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục đại học trong một hệ sinh thái phát triển nhân lực chất lượng cao. Khi người học nhìn thấy triển vọng nghề nghiệp rõ ràng sau tốt nghiệp, có cơ hội việc làm ổn định và môi trường nghiên cứu tốt, các em sẽ có thêm niềm tin để lựa chọn và gắn bó lâu dài với lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần một chiến lược phát triển chiều sâu đối với các ngành công nghệ, kỹ thuật và công nghiệp công nghệ cao. Khi chiến lược này được triển khai hiệu quả, đất nước sẽ thu hút thêm nhiều doanh nghiệp lớn, tạo thêm việc làm chất lượng cao.

Ở góc độ một cơ sở giáo dục đại học có thế mạnh đào tạo các ngành kỹ thuật và công nghệ, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá dự thảo Nghị định sẽ tạo ra cú huých đủ mạnh để thu hút sinh viên giỏi và có năng lực nổi trội vào các lĩnh vực trọng yếu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, khi lựa chọn ngành học, phụ huynh và thí sinh thường quan tâm đến hai yếu tố quan trọng nhất là cơ hội việc làm và chi phí đào tạo. Với nhiều gia đình, nhất là ở các địa phương còn khó khăn, áp lực tài chính là rào cản khá lớn khiến không ít học sinh giỏi, khó tiếp cận những ngành học có giá trị lớn trong tương lai. Trong khi đó, tỷ lệ sinh viên theo học các ngành STEM ở Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 30% tổng số thí sinh đăng ký vào đại học, thấp hơn so với nhiều quốc gia và có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Điều này đặt ra thách thức lớn trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định nguồn nhân lực STEM giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển đất nước.

Nếu không có lực lượng lao động dồi dào và chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và kỹ thuật, Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phong Điền, ngoài hỗ trợ tài chính, sức hấp dẫn của ngành nghề và triển vọng việc làm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Ngoài ra, để phát triển nguồn nhân lực STEM bền vững, cần có sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục phổ thông. Trong đó, Nhà nước cần có chính sách học bổng, tín dụng ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội và các nguồn hỗ trợ khác; các trường đại học cần tiếp tục hiện đại hóa chương trình đào tạo, đầu tư mạnh cho hệ thống phòng thí nghiệm và môi trường nghiên cứu; các trường phổ thông cần khơi dậy niềm yêu thích khoa học và định hướng nghề nghiệp cho học sinh từ sớm.

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Công tác Sinh viên và Truyền thông, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học quốc gia Hà Nội) cho rằng: Nếu được triển khai ổn định và lâu dài, học bổng sẽ tạo tác động tích cực đối với cả chất lượng đầu vào và định hướng nghề nghiệp của sinh viên. Ở bậc đại học, dự kiến mức học bổng từ khoảng 3,7-5,5 triệu đồng/tháng có thể giúp sinh viên giảm đáng kể áp lực về học phí, tài liệu, ký túc xá và sinh hoạt tối thiểu. Đối với học viên cao học và nghiên cứu sinh, mức hỗ trợ tối đa 8,4 triệu đồng/tháng sẽ tạo điều kiện để người học dành nhiều thời gian cho nghiên cứu và tham gia các nhóm nghiên cứu tại trường, viện.

Danh mục nhóm ngành đề xuất được cấp học bổng gồm 15 nhóm ngành: Sinh học, Sinh học ứng dụng, Khoa học vật chất, Khoa học trái đất, Toán học, Thống kê, Máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, Kỹ thuật điện-điện tử và viễn thông, Kỹ thuật hóa học-vật liệu-luyện kim và môi trường, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật địa chất-địa vật lý và trắc địa, Kỹ thuật mỏ và Xây dựng.

​

Có thể bạn quan tâm

Giám đốc Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân Trương Văn Thiên Tư bị bắt với cáo buộc lừa đảo, tổ chức dạy chương trình phổ thông trái phép (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng bắt Giám đốc trung tâm Anh ngữ tổ chức đào tạo chui, thông tin sai sự thật để chiêu sinh

Ngày 29/10, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, Quyết định khởi tố bị can và Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trương Văn Thiên Tư (sinh năm 1970, trú phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Đơn vị thi công san gạt mặt bằng để xây dựng Trường nội trú liên cấp xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị tại bản Rào Tràng. (Ảnh: HG)

Quảng Trị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà tại các trường nội trú liên cấp

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị vừa có văn bản chỉ đạo việc đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện 11 trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở thuộc giai đoạn 2. Trong đó đề nghị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà nhằm tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại các trường nội trú liên cấp. 

Các đại biểu thực hiện nghi thức trao bảng tài trợ tượng trưng cho nhà trường. (Ảnh: TÂN VŨ)

Bàn giao công trình giáo dục trị giá 2,4 tỷ đồng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2

Ngày 29/10, tại tỉnh Ninh Bình, Tập đoàn Central Retail Việt Nam đã bàn giao công trình giáo dục-xây dựng nhà đa năng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2 (tại Tổ dân phố 2, phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình), giúp gần 600 học sinh của nhà trường có thêm điều kiện học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trường học

Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 28/10 thông tin cho biết đang lấy ý kiến góp ý về Dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trong cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng dinh dưỡng cho học sinh. 

Thuyền viên làm việc trên buồng lái tàu biển. (Ảnh: VIMC)

Tạo nguồn nhân lực cho chiến lược kinh tế biển

Thiếu lao động chuyên môn sâu, cơ cấu đào tạo chưa theo kịp nhu cầu và những khó khăn trong thu hút nhân lực chất lượng cao là những điểm nghẽn đáng quan tâm đối với kinh tế biển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. 

Ảnh minh họa (Nguồn: NUS Business School)

Giáo dục đại học trước tác động của trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu mới đối giáo dục đại học, từ đào tạo, quản trị đến gắn kết với doanh nghiệp nhằm phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Một nghệ nhân đang dạy nghề khâu nón tại Trung tâm Học tập cộng đồng, làng Chuông, xã Thanh Oai (Hà Nội). (Ảnh: THU TRANG)

Khi kỹ năng số trở thành kỹ năng sống

Kỹ năng số đang trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày, từ công việc, mua bán đến tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khi công nghệ liên tục thay đổi, học tập suốt đời cũng bắt đầu từ những điều gần gũi: học để biết làm, biết sử dụng và tự giải quyết những việc mình đang cần.

Giờ học của học sinh Trường tiểu học Thăng Long (Hà Nội).

Giá trị mới sau sáp nhập trường học

Mục tiêu vận hành trường học sau sáp nhập không chỉ là ổn định bộ máy mà còn tạo ra giá trị mới. Cán bộ quản lý cần đổi mới tư duy quản trị, giáo viên được phát huy năng lực, các cấp học tăng cường tính liên thông.

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

Mùa mưa năm 2025, những điểm trường trên đỉnh Ngọc Linh (xã Trà Linh) từng tan hoang và ngổn ngang sau những trận lũ liên tục. Cũng ở nơi ấy, tròn một năm sau, những ngôi trường ở vùng cao Đà Nẵng như lột xác, khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới: hiện đại, khang trang và ngập tràn tiếng cười trẻ thơ.

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Tiểu đoàn 519 tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và cấp tờ gấp tuyên truyền pháp luật cho học sinh Trường trung học phổ thông Nguyễn Thần Hiến, phường Hà Tiên. (Ảnh: PHƯƠNG VŨ)

An Giang tuyên truyền pháp luật cho 2.300 học sinh biên giới

Ngày 26/10, Tiểu đoàn 519, Trung đoàn 893 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang) phối hợp các trường học trên tuyến biên giới tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho khoảng 2.300 học sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và lành mạnh.

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam

Đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và xây dựng lòng tin là nền tảng để thu hẹp khác biệt, mở rộng hợp tác. Các tùy viên quân sự, với vai trò cầu nối giữa quân đội các nước, có đóng góp quan trọng vào tiến trình ấy, thúc đẩy quan hệ quốc phòng trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.

Lãnh đạo VRG trao học bổng cho con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026. (Ảnh: Đào Phong)

Tuyên dương 853 học sinh, sinh viên xuất sắc con em ngành cao-su

Nhân dịp kỷ niệm 97 năm Ngày truyền thống ngành Cao-su Việt Nam (28/10/1929-28/10/2026) và hướng tới 20 năm thành lập Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam (VRG), Tập đoàn VRG tổ chức Lễ tuyên dương con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026.