Mở rộng cánh cửa Nam Mỹ cho hàng hóa Việt Nam

Ngày 28/5, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư (PROMOCEN), Cục Xúc tiến thương mại phối hợp các thương vụ Việt Nam tại khu vực Nam Mỹ tổ chức Hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Nam Mỹ”, thu hút đông đảo hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và chuyên gia tham dự.

Khu vực giàu tiềm năng với quy mô dân số lớn

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại) nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động, yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mở rộng đối tác đầu tư và tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới đang trở nên cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, Nam Mỹ được đánh giá là khu vực giàu tiềm năng với quy mô dân số lớn, nhu cầu tiêu dùng đa dạng, tài nguyên phong phú và xu hướng tăng cường hợp tác kinh tế với khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, những năm gần đây, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và khu vực Nam Mỹ duy trì đà tăng trưởng tích cực. Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước Nam Mỹ đạt hàng chục tỷ USD mỗi năm với tốc độ tăng trưởng ổn định. Các thị trường trọng điểm hiện nay gồm Brazil, Argentina, Chile, Peru và Colombia; trong đó Brazil là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh.

Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Nam Mỹ chủ yếu là điện thoại và linh kiện, máy vi tính, điện tử, dệt may, giày dép, thủy sản, gạo, cà-phê, hàng tiêu dùng và vật liệu xây dựng. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ khu vực này các mặt hàng như ngô, đậu tương, bông, thức ăn chăn nuôi, da thuộc và nguyên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp.

Đáng chú ý, nhiều quốc gia Nam Mỹ đang gia tăng nhu cầu đối với các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm chế biến, điện tử, dệt may, da giày và hàng tiêu dùng. Cùng với đó, khu vực này còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực logistics, năng lượng, công nghiệp chế biến và đầu tư song phương.

Một trong những động lực thúc đẩy thương mại giữa hai bên là các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đặc biệt, Chile và Peru đều là thành viên Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), tạo lợi thế thuế quan đáng kể cho hàng hóa Việt Nam. Bên cạnh đó, cơ chế hợp tác giữa Việt Nam với khối MERCOSUR cũng được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho thương mại song phương trong thời gian tới.

Chile - nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhất khu vực Mỹ Latinh

Tại hội thảo, bà Ngô Thu Hương, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Chile cho biết, Chile hiện được xem là một trong những nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhất khu vực Mỹ Latinh với mạng lưới 35 hiệp định thương mại tự do cùng hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất khu vực, Chile tạo ra nhu cầu lớn và ổn định đối với các mặt hàng tiêu dùng và sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Theo bà Ngô Thu Hương, phần lớn thuế nhập khẩu giữa Việt Nam và Chile hiện đã được đưa về mức 0% nhờ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Chile (VCFTA) và CPTPP. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh tại thị trường sở tại.

Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam-Chile đạt hơn 2 tỷ USD, tăng hơn 40% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Chile đạt hơn 1,7 tỷ USD, tăng gần 50%, cao gấp 6,5 lần so với thời điểm trước khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Chile có hiệu lực. Tuy nhiên, hàng hóa Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 2% thị phần nhập khẩu của Chile, cho thấy dư địa mở rộng còn rất lớn.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Chile hiện tập trung vào điện thoại di động, linh kiện điện tử, giày dép, dệt may, đồ gỗ nội thất và hàng tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Chile chủ yếu là cá hồi, gỗ thông nguyên liệu, trái cây và các sản phẩm khai khoáng.

Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Chile cũng cho biết, xu hướng tiêu dùng tại quốc gia này đang chuyển mạnh sang các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường, có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Thương mại điện tử phát triển nhanh, đặc biệt với các mặt hàng thực phẩm, thời trang và hàng tiêu dùng.

Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng lớn, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khi tiếp cận thị trường Nam Mỹ. Khoảng cách địa lý xa khiến chi phí logistics và thời gian vận chuyển tăng cao. Các rào cản kỹ thuật, yêu cầu về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, bao bì môi trường và tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS), hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) ngày càng khắt khe.

Riêng tại Chile, các sản phẩm thực phẩm phải ghi nhãn bằng tiếng Tây Ban Nha, đáp ứng quy định nghiêm ngặt về môi trường và cảnh báo dinh dưỡng. Trong khi đó, doanh nghiệp sở tại thường có phong cách làm việc thận trọng, quá trình đàm phán kéo dài và yêu cầu cao về tính ổn định, uy tín của đối tác.

Ngoài ra, bối cảnh địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây, cũng đang làm gia tăng chi phí vận tải quốc tế và gây áp lực lớn lên hoạt động xuất nhập khẩu.

Ông Ngô Mạnh Khôi, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Argentina cho rằng, dù thị trường Nam Mỹ nói chung và Argentina nói riêng đang chịu tác động từ lạm phát, biến động tỷ giá và chính sách kiểm soát ngoại hối, nhưng dư địa cho hàng hóa Việt Nam vẫn rất lớn.

Theo ông Ngô Mạnh Khôi, Argentina hiện triển khai chương trình cải cách kinh tế quy mô lớn nhằm tự do hóa thương mại và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Trong ngắn hạn, sức mua của người dân có thể bị ảnh hưởng bởi lạm phát và chính sách thắt chặt tài chính. Tuy nhiên, về dài hạn, nhu cầu đối với các sản phẩm điện tử, dệt may, da giày, cà phê và linh kiện công nghệ từ Việt Nam vẫn rất tiềm năng.

Đáng chú ý, sau hơn 6 năm vận động, tháng 12/2025, Việt Nam và khối MERCOSUR đã chính thức khởi động đàm phán Hiệp định thương mại ưu đãi (PTA). Đây được đánh giá là bước đi chiến lược, tạo nền tảng để hàng hóa Việt Nam mở rộng hiện diện tại khu vực hơn 600 triệu dân này.

Các chuyên gia tại hội thảo khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển mạnh từ cạnh tranh giá thấp sang nâng cao giá trị gia tăng, chú trọng chất lượng, thiết kế, thương hiệu và yếu tố phát triển bền vững. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, bao bì xanh và chứng nhận quốc tế.

Cùng với đó, việc xây dựng chiến lược logistics dài hạn, tối ưu vận chuyển, tận dụng các trung tâm logistics tại khu vực và tăng cường tham gia hội chợ, xúc tiến thương mại quốc tế sẽ là giải pháp quan trọng để hàng hóa Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh tại Nam Mỹ.

Các Thương vụ Việt Nam tại Chile và Argentina khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua hoạt động kết nối đối tác, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ quảng bá hàng hóa Việt Nam tại khu vực. Theo các chuyên gia, với lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, nhu cầu nhập khẩu lớn cùng xu hướng đa dạng hóa nguồn cung tại các nước Nam Mỹ, đây sẽ tiếp tục là thị trường nhiều tiềm năng cho doanh nghiệp Việt Nam trong trung và dài hạn.