Qua nhiều năm khai thác và chế biến than tại mỏ Núi Hồng ở xã Phú Xuyên, đến nay Công ty Than Núi Hồng lưu trữ gần 1,6 triệu tấn đất, đá lẫn than có phẩm cấp thấp tại kho chứa, trong đó lượng than chiếm gần 30% trong đất, đá thải. Nếu không tận thu, sẽ lãng phí lớn.
Được Ủy ban nhân dân tỉnh đồng ý, từ tháng 12/2025, Công ty Than Núi Hồng triển khai việc sàng tuyển, chế biến để tận thu than lẫn trong đất, đá thải. Thực tế cho thấy, sàng tuyển khoảng 3,5 tấn đất, đá thì thu được một tấn than cám 7A, giá bán khoảng 860 nghìn đồng/tấn, trong đó giá thành sản xuất hết khoảng 300 nghìn đồng. Than cám 7A là loại có phẩm cấp thấp, khi phối trộn với than có phẩm cấp cao sẽ có chất lượng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu của từng khách hàng cụ thể.
Việc Công ty Than Núi Hồng được cấp phép tận thu 25 nghìn tấn than cám 7A, góp phần giải quyết thêm việc làm cho công nhân, tận dụng cơ sở vật chất sẵn có, cung cấp lượng than lớn cho thị trường phục vụ các ngành kinh tế, nhất là cung cấp than cho sản xuất điện. Với sản lượng than nêu trên, sau khi trừ chi phí sản xuất, nộp các loại thuế, phí cho ngân sách, doanh nghiệp vẫn có lãi. Giám đốc công ty Vũ Thành Hưng cho biết: “Bên cạnh lợi ích về kinh tế, việc làm này còn có ý nghĩa thiết thực trong việc thu hồi tối đa khoáng sản có ích còn lẫn trong đất, đá thải, tránh lãng phí tài nguyên không tái tạo, giảm ô nhiễm môi trường”.
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay, trong quá trình khai thác than, quặng sắt đã thải ra lượng đất, đá thải lớn. Một số đơn vị đang làm thủ tục để sử dụng làm vật liệu san lấp. Mỏ sắt Tiến Bộ ở xóm Làng Phan, phường Linh Sơn thuộc Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên trong quá trình khai thác quặng sắt phải bóc dỡ lượng đất rất lớn, đến nay là khoảng ba triệu m 3 (tương đương một mỏ đất lớn) đang lưu trữ tại bãi thải và hằng ngày đang sử dụng hơn 20 ô-tô tải cỡ lớn vận chuyển đất từ moong khai thác đến lưu trữ tại bãi thải.
Thời gian vừa qua, Mỏ sắt Tiến bộ và Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên đã giám định chất lượng đất đủ điều kiện làm vật liệu san lấp khu dân cư, đô thị, khu công nghiệp, đường giao thông. Giám đốc Mỏ sắt Tiến Bộ Nguyễn Ngọc Sơn cho biết: “Hiện nay chúng tôi đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để được cấp phép sử dụng lượng đất này làm vật liệu san lấp. Khi được cấp phép sử dụng, sẽ giảm áp lực đối với bãi thải, giảm ô nhiễm môi trường, tài nguyên đất được tái sử dụng, tăng thu cho ngân sách, tăng nguồn thu cho doanh nghiệp”.
Tại Mỏ than Phấn Mễ hiện nay đang có hàng triệu tấn đất, đá được lưu trữ trong quá trình khai thác than, có thời điểm đá được chế biến để làm vật liệu xây dựng, dùng làm đường giao thông nông thôn, nhưng sau đó phải bảo vệ như với chất thải. Bãi thải mỏ than Khánh Hòa có hàng trăm triệu tấn đất, đá thải chứa trên diện tích gần 200 ha, có thể sử dụng làm vật liệu san lấp, chế biến làm vật liệu xây dựng...
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, từ mô hình tận thu than tại mỏ Núi Hồng mang lại hiệu quả thiết thực, thời gian tới đơn vị sẽ phối hợp với các doanh nghiệp tiến hành giám định đất, đá thải tại các mỏ khai thác khoáng sản về sự phù hợp đối với quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật của nhóm công trình để tham mưu cấp có thẩm quyền mở rộng tận thu, sử dụng nhằm tránh lãng phí tài nguyên. Điều này sẽ góp phần mang lại lợi ích kinh tế, đóng góp cho ngân sách, giải quyết thêm việc làm, giảm tải các bãi thải, giảm ô nhiễm môi trường.
