Và hôm nay, địa danh ấy lại đang là “trái tim” của phường Cái Răng (thành phố Cần Thơ mới) - đô thị trẻ đang chuyển mình mạnh mẽ sau sáp nhập.
Chợ nổi Cái Răng hình thành hơn một thế kỷ trước, từ nhu cầu giao thương của cư dân vùng hạ lưu sông Hậu. Ghe thuyền từ các tỉnh miền Tây tấp nập về đây, buôn bán đủ loại hàng hóa - từ nông sản, trái cây, rau củ cho tới đồ dùng sinh hoạt. Hình ảnh “cây bẹo” - treo món hàng mẫu lên cây sào đầu ghe - vừa mộc mạc, vừa độc đáo, là cách người thương hồ quảng bá sản phẩm giữa sông nước mênh mông.
Năm 2016, chợ nổi Cái Răng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đánh dấu nỗ lực bảo tồn một không gian văn hóa sông nước hiếm có. Mỗi ngày có khoảng 200-250 ghe, thuyền tấp nập mua bán, có khi lên tới 400 vào mùa cao điểm, mang đến bức tranh sinh động của đời sống miền Tây thật thà, hiếu khách.
Giữa nhịp đô thị hóa, chính quyền Cần Thơ vẫn nỗ lực gìn giữ giá trị này: tổ chức Ngày hội Văn hóa Du lịch Chợ nổi Cái Răng, cải thiện hạ tầng giao thông đường thủy, xây dựng “Điểm dừng chân” phục vụ du khách, đồng thời nâng cao ý thức môi trường, văn minh thương hồ.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính có hiệu lực từ ngày 1/7 vừa qua, phường Cái Răng mới được hình thành trên cơ sở nhập các phường Lê Bình, Ba Láng, Thường Thạnh và Hưng Thạnh. Vùng đất từng là “cửa ngõ phía nam” của Cần Thơ nay trở thành một phần trung tâm của thành phố mở rộng, nơi hạ tầng - giao thông - kinh tế - giáo dục hội tụ.
Phường Cái Răng mới hiện có hàng loạt công trình giao thông trọng điểm chạy qua như Quốc lộ 1A, cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, cao tốc Châu Đốc - Sóc Trăng - Cần Thơ, cùng những cây cầu nối nhịp sông Hậu: cầu Cái Răng, Hưng Lợi, Trần Hoàng Na, Ba Láng… tạo nên mạng lưới liên kết thuận tiện cả đường bộ lẫn đường thủy.
Các chương trình như “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa chợ nổi Cái Răng gắn với phát triển du lịch bền vững” đã và đang được triển khai, hướng đến mô hình du lịch cộng đồng - nơi người dân địa phương chính là chủ thể của di sản. Du khách có thể thưởng thức bữa sáng trên thuyền, nghe câu hò phương nam, mua trái cây tươi ngay từ ghe thương hồ - những trải nghiệm vừa dân dã, vừa chân thực.
Giờ đây, khi thành phố Cần Thơ sáp nhập cùng Hậu Giang và Sóc Trăng, địa giới hành chính mở rộng, phường Cái Răng đang nổi lên như điểm giao hòa giữa quá khứ và tương lai. Từ chợ nổi mang đậm bản sắc miền sông nước, vùng đất này đang trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ - giáo dục mới, nơi gìn giữ di sản nhưng cũng đang đón nhận dòng chảy thời đại. Nhớ lời người thương hồ vẫn nói với khách đường xa: “Cái Răng, Phong Điền, Ngã Bảy, ai đi về cũng nhớ thương”.
Chợ nổi Cái Răng không chỉ là nơi mua bán, mà còn là ký ức sống của người miền Tây. Mỗi chiếc ghe, mỗi nụ cười thương hồ là mảnh ghép của một di sản văn hóa không thể sao chép. Bởi thế, phát triển đô thị gắn với bảo tồn chợ nổi đang trở thành hướng đi trọng tâm của phường Cái Răng - để vừa “vươn mình” hiện đại, vừa giữ lại hồn quê sông nước.
