Theo Europol, đây là chiến dịch quy mô lớn toàn cầu mang mật danh "Custos Viridis", triển khai từ tháng 1 đến tháng 12/2025 trên phạm vi 5 châu lục. Lực lượng thực thi pháp luật từ 71 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế đã cùng phối hợp tham gia chiến dịch này, thông qua đó đã tiến hành chuỗi hoạt động kiểm tra, truy quét và bắt giữ đồng loạt tại nhiều nước. Những tổ chức tội phạm không chỉ tham gia buôn lậu rác thải mà còn liên quan nhiều hành vi phạm pháp khác như gây ô nhiễm môi trường, rửa tiền, trốn thuế và tham nhũng.
Kết quả điều tra cho thấy, quy mô hoạt động của các đường dây tội phạm môi trường là rất lớn. Lực lượng chức năng đã tiến hành 1.048 đợt kiểm tra trên toàn thế giới và bắt giữ 337 đối tượng có liên quan. Tang vật thu giữ bao gồm hàng nghìn tấn các tác nhân gây ô nhiễm, trong đó có khí nhà kính fluorinated (FGas), thuốc bảo vệ thực vật và thủy ngân - những chất có khả năng gây tác động nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người nếu bị sử dụng hoặc thải bỏ trái phép.
Ngoài ra, lực lượng chức năng đã thu giữ gần 10 triệu euro tiền mặt và trong các tài khoản ngân hàng, cùng nhiều bằng chứng quan trọng phục vụ công tác điều tra. Hơn 130 phương tiện, máy móc hạng nặng, súng trường, căn hộ và các cơ sở kinh doanh liên quan hoạt động phạm tội cũng bị tịch thu. Các điều tra viên ước tính riêng hoạt động buôn bán khí FGas (các loại khí nhân tạo chứa flo) bất hợp pháp có giá trị thương mại từ 15 đến 20 triệu euro. Đối với các loại rác thải nguy hại bị thu giữ, nếu được tiêu thụ trót lọt trên thị trường chợ đen, lợi nhuận phi pháp có thể đạt ít nhất 30 triệu euro.
Những loại rác thải chủ yếu gồm xe cũ nát hết niên hạn sử dụng, phế liệu kim loại, nhựa, pin năng lượng mặt trời đã qua sử dụng, rác thải điện tử, lốp xe và rác thải dệt may. Bà Angela Me, Trưởng bộ phận Nghiên cứu và Phân tích của Cơ quan Phòng chống Ma túy và Tội phạm của LHQ (UNODC) cho biết các loại rác thải thường bị xuất khẩu trái phép sang các quốc gia có quy định môi trường lỏng lẻo nhằm giảm chi phí xử lý và thu lợi bất chính.
Qua điều tra, cơ quan chức năng đã nhận diện nhiều mạng lưới tội phạm có tổ chức đứng sau hoạt động vận chuyển chất thải trái phép trong Liên minh châu Âu (EU), đồng thời xuất khẩu sang các khu vực khác như châu Phi, châu Á và Mỹ Latin. Không chỉ buôn lậu rác thải, các tổ chức này còn tham gia tiếp thị khí FGas trái phép, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật bất hợp pháp và tổ chức khai thác vàng trái phép bằng các hóa chất độc hại như thủy ngân và xyanua.
Cuộc điều tra cũng làm sáng tỏ nhiều thủ đoạn hoạt động tinh vi của các đối tượng, trong đó có việc lợi dụng kẽ hở pháp lý trong quy định vận chuyển rác thải, làm giả hồ sơ vận chuyển, khai báo sai mã rác thải hoặc lạm dụng thủ tục quá cảnh để che giấu nguồn gốc hàng hóa. Ông Ricardo Trevino, Phó Tổng Thư ký của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO), đơn vị phối hợp với Europol trong chiến dịch vừa qua, đánh giá thủ đoạn của tội phạm môi trường ngày càng tinh vi. “Chiến dịch này nhấn mạnh vai trò của việc tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và hợp tác chặt chẽ với các đối tác quốc tế trong giải quyết các rủi ro mới nổi như rác thải điện tử, rác thải nhựa và rác thải dệt may”, ông Trevino cho hay.
Theo Báo cáo đánh giá mối đe dọa tội phạm nghiêm trọng và có tổ chức của EU năm 2025 (EU-SOCTA), tội phạm môi trường đang trở thành một trong những loại hình tội phạm gia tăng nhanh nhất hiện nay và thường gắn liền với các hoạt động rửa tiền và tham nhũng. Báo cáo EU-SOCTA 2025 nêu bật 7 loại hình tội phạm đang trở nên tinh vi và nguy hiểm hơn, trong đó có tội phạm liên quan xử lý và mua bán rác thải trái phép. Các chuyên gia cho rằng, đây là một lĩnh vực thường bị bỏ qua nhưng lại sinh lời rất đáng kể và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường.
