Theo kết quả khảo sát từ tháng 4/2024 đến tháng 3/2025 tại 3.941 địa điểm sông, hồ, vùng ven biển và nguồn nước ngầm thuộc 47 tỉnh, thành phố của Nhật Bản, tình trạng ô nhiễm PFAS xuất hiện tại 26 tỉnh. Đáng chú ý, ghi nhận mức ô nhiễm cao nhất tại thị trấn Kumatori (tỉnh Osaka), với nồng độ PFAS trong nước ngầm lên tới 73.000 nanogram/lít, cao gấp khoảng 1.460 tiêu chuẩn cho phép. Một mẫu nước sông khác tại tỉnh Okayama có nồng độ PFAS là 72.000 nanogram/lít.
Theo hãng tin Kyodo News, trong số 629 điểm vượt ngưỡng có 130 điểm mới được phát hiện. Nhiều điểm có nồng độ PFAS cao nằm gần các cơ sở công nghiệp, căn cứ quân sự Mỹ hoặc cơ sở của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Tuy nhiên, cơ quan chức năng chưa công bố cụ thể vị trí các điểm giám sát này.
PFAS là thuật ngữ chung dùng để chỉ một nhóm hơn 10.000 hóa chất nhân tạo chứa flo được sử dụng phổ biến trong sản xuất công nghiệp, bao gồm các chất như axit perfluorooctanesulfonic (PFOS) và axit perfluorooctanoic (PFOA) - hai dạng PFAS tiêu biểu nhất. Do đặc tính khó phân hủy, các chất này thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” có thể tích tụ trong môi trường cũng như cơ thể con người, tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe. Theo quy định an toàn của Nhật Bản, tổng nồng độ PFOS và PFOA trong nước không được vượt quá 50 nanogram/lít đối với nước máy và nước sông. Cơ quan quản lý môi trường nước này đã quyết định yêu cầu kiểm tra nước máy thường xuyên và bắt buộc thực thi mức trần 50 nanogram/lít từ tháng 4/2026.
Trước đó, tháng 12/2024, giới chức Nhật Bản từng phát hiện các hóa chất PFAS ở nồng độ vượt quá mức cho phép trong nước máy của 44 nhà cung cấp tư nhân. Các nhà điều tra cũng đã tiến hành khảo sát giai đoạn năm 2020 - 2021 để xem xét khoảng 2.000 nhà cung cấp nước uống tư nhân chuyên cung cấp nước cho bệnh viện, trường học và các cơ sở khác nhau trên toàn quốc.
Luật Kiểm soát hóa chất (CSCL) của Nhật Bản đã cấm sản xuất và nhập khẩu một số chất PFOS phổ biến và sản phẩm có chứa hóa chất này. Tháng 12/2025, Chính phủ Nhật Bản phê duyệt sửa đổi CSCL, bổ sung thêm các “hóa chất vĩnh cửu” liên quan khác vào danh sách cấm. Chẳng hạn, bình chữa cháy và chất chữa cháy chứa các chất liên quan PFHxS - một loại thuộc nhóm PFAS, cũng sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật mới của Chính phủ Nhật Bản, dự kiến có hiệu lực từ tháng 6 tới.
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về tác động đến sức khỏe của các chất được sử dụng rộng rãi và tồn tại lâu dài đã được phát hiện trong các nhà máy lọc nước và sông ngòi trên cả nước, Giáo sư Hirofumi Hinata thuộc Trường đại học Ehime cho biết, cứ 4 năm một lần, Nhật Bản lập danh mục kiểm kê các chất chữa cháy chứa PFOS, PFOA và PFHxS theo khuôn khổ Kế hoạch quốc gia thực hiện Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy. Khảo sát gần đây nhất vào tháng 11/2024 cho thấy, một số loại hóa chất thuộc PFAS ở những địa điểm có nguy cơ môi trường tiềm ẩn rủi ro cao đã giảm đáng kể so khảo sát trước đó.
“Tuy nhiên, vấn đề nhiễm PFAS trong nước uống vẫn luôn là mối lo ngại thường trực. Đối với nước uống, nước sinh hoạt và nước ngầm, mức trần đối với PFAS đã được xác định song việc ràng buộc các bên như nhà cung cấp, đơn vị lọc và phân phối nước thì chưa có quy định bắt buộc”, ông Hinata phân tích. Bộ Môi trường (MOE) và Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (MHLW) Nhật Bản đã xây dựng các biện pháp tham khảo trong trường hợp vượt quá mức trần trên, trong đó yêu cầu thực hiện các hành động ngăn ngừa phơi nhiễm như khuyến khích sử dụng nước máy thay nước ngầm.
Để giảm mức độ rủi ro sức khỏe do PFOS và PFOA trong nước uống gây ra, Nhật Bản dự kiến sẽ nâng cấp quy định về tiêu chuẩn chất lượng nước. Giới chức “đất nước mặt trời mọc” cũng đang đẩy mạnh giám sát và kiểm tra liên tục, cũng như các biện pháp bổ sung như mở rộng phạm vi khảo sát, đánh giá mức độ ô nhiễm nước ngầm. Giáo sư Hirofumi Hinata đồng thời nhấn mạnh: “Cần xem xét lại toàn bộ ngành công nghiệp hóa chất tại Nhật Bản, tích cực giải quyết vấn nạn ô nhiễm các chất PFAS trong nước, không khí, đất và môi trường nói chung”.
