Lịch sử có thể là môn thi tốt nghiệp bắt buộc: Ý kiến người trong cuộc

Với dự kiến đưa Lịch sử thành môn thi bắt buộc trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025, các nhà giáo dục mong muốn học sinh có cái nhìn đúng đắn hơn về giá trị môn học. Còn học sinh thì cho rằng cần thay đổi cách dạy, ra đề… mới khiến các em không còn coi đây là môn phải “học thuộc lòng một cách máy móc”.
Dạy và học Lịch sử cần phải khơi dậy được niềm hứng thú của học sinh. (Ảnh minh hoạ: THỦY NGUYÊN)
Dạy và học Lịch sử cần phải khơi dậy được niềm hứng thú của học sinh. (Ảnh minh hoạ: THỦY NGUYÊN)

Áp lực môn “học thuộc lòng”

Tại Dự thảo phương án tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025 do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố để lấy ý kiến của xã hội, Lịch sử sẽ là môn thi bắt buộc thứ 4, cùng với Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Nếu phương án này được triển khai từ năm 2025, những học sinh đang theo học lớp 10 năm học này, cũng là những học sinh thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, sẽ là những thí sinh đầu tiên tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT theo phương án tổ chức thi mới.

Bùi Thanh Trà, học sinh lớp 10, Trường THPT chuyên Ngoại ngữ (thuộc Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: “Chương trình học môn Lịch sử vốn khá nặng với nhiều nội dung. Vì thế, việc thêm Lịch sử vào môn thi bắt buộc khiến em cảm thấy áp lực. Em sẽ phải dành nhiều thời gian và công sức hơn để ôn tập thêm môn này”.

Nguyễn Duy Quang, học sinh lớp 10, Trường THPT Phan Đình Phùng (quận Ba Đình, Hà Nội) cho biết: "Phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện trong tiến trình lịch sử Việt Nam và thế giới là trở ngại lớn nhất với em. Ở lớp, em học tốt các môn tự nhiên nên với các môn xã hội như Lịch sử, Địa lý, em thường chỉ cố gắng học thuộc lòng”.

Nguyễn Thị Hà Vy, học sinh lớp 10 Lý, Trường THPT chuyên Sư phạm Hà Nội cũng cho rằng việc có thể phải thi thêm môn Lịch sử sẽ khiến em phải dành thời gian nhiều hơn cho môn này, nhưng về cơ bản sẽ không ảnh hưởng nhiều đến những dự định và kế hoạch của bản thân trước đó. “Em nghĩ 2 năm là đủ để kịp chuẩn bị kiến thức”, Hà Vy nói.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Việc đưa Lịch sử trở thành môn thi bắt buộc sẽ giúp học sinh có cái nhìn đúng đắn hơn về giá trị môn học. Qua đó, góp phần thay đổi quan niệm giáo dục về các môn khoa học xã hội, cho thấy sự cân bằng trong nhận thức của mỗi cá nhân.

“Từ trước đến nay, nhiều người vẫn xem Lịch sử là môn tự chọn cho nên khi trở thành môn thi bắt buộc, phản ứng đa chiều của dư luận về sự thay đổi này là lẽ tất yếu”, Phó Giáo sư Hà Minh Hồng nói.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Minh Hồng, với những học sinh sẽ thi Lịch sử là môn bắt buộc ở năm đầu tiên, khó khăn là điều không thể tránh khỏi. Bởi nhiều bạn vẫn chưa hình dung được mình sẽ thi như thế nào, nội dung trọng tâm là gì.

Cần thay đổi để khơi gợi sự yêu thích của học sinh

Nhiều học sinh được hỏi dù còn băn khoăn về những thay đổi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025, nhưng các em cũng cho rằng, đã là môn thi bắt buộc thì dù yêu thích hay không cũng sẽ cố gắng để vượt qua.

Tuy nhiên, cũng theo các học sinh, để đạt được đúng mục đích ý nghĩa trong việc giáo dục, xây dựng và bồi dưỡng nhân cách cho mỗi cá nhân thông qua việc dạy sử, học sử, thì cần phải khơi dậy được niềm hứng thú, sự yêu thích của học sinh đối với môn học này.

“Để nhớ lâu và hứng thú hơn với Lịch sử, em mong phương pháp dạy ở trường có thể khơi gợi thêm niềm yêu thích của chúng em đối với môn học”, học sinh Nguyễn Thị Hà Vy chia sẻ.

Giáo viên Lịch sử cũng cần đổi mới về phương pháp giảng dạy, áp dụng những bài học lịch sử vào cuộc sống hằng ngày, làm cho tri thức trở nên sinh động và thiết thực hơn, từ đó tránh được cách học thuộc lòng khô khan, máy móc.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hương

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho hay: “Lịch sử là môn học quan trọng trong nhà trường ở bậc phổ thông, giúp học sinh định hình những đặc điểm ban đầu về nhân cách, văn hóa; giáo dục tình yêu với gia đình, quê hương, đất nước; tôn vinh những giá trị nhân bản, tinh thần tự tôn dân tộc; bồi đắp khả năng cảm thụ nghệ thuật, thấu hiểu quá khứ và hiểu biết về bối cảnh của quốc gia cũng như thế giới”.

Đối với những môn Khoa học xã hội nói chung và Lịch sử nói riêng, người học cần ghi nhớ nhiều nội dung và sự kiện. Không ít học sinh đã sử dụng các phương pháp học như tái hiện kiến thức bằng sơ đồ tư duy, sơ đồ cây, học theo chủ đề, hay học theo cấu trúc đề thi… Nhờ đó, các bạn có thể nhớ lâu hơn và đạt hiệu quả ôn tập tốt hơn.

"Bên cạnh việc học sinh chủ động ôn tập, các giáo viên Lịch sử cũng cần đổi mới về phương pháp giảng dạy, áp dụng những bài học lịch sử vào cuộc sống hằng ngày, làm cho tri thức trở nên sinh động và thiết thực hơn, từ đó tránh được cách học thuộc lòng khô khan, máy móc", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hương nêu quan điểm.

Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo Huỳnh Văn Chương cho biết: "Chúng tôi đang tiếp tục lắng nghe, phân tích, tổng hợp tiếp thu các ý kiến đóng góp cho Dự thảo phương án tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025".

Theo ông, trước khi quyết định đưa môn Lịch sử là một trong bốn môn thi bắt buộc như trong dự thảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo cân nhắc rất kỹ và xin ý kiến đa chiều.

Việc Lịch sử trở thành môn học bắt buộc là triển khai thực hiện Nghị quyết số 63/2022/QH15 của Quốc hội khóa XV chỉ rõ “thiết kế môn Lịch sử trong Chương trình giáo dục cấp THPT bao gồm cả phần bắt buộc và phần lựa chọn một cách hợp lý, khoa học, bảo đảm hiệu quả cao nhất trong việc giáo dục truyền thống và phát triển nhân cách cho học sinh".

“Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nhận được khá nhiều ý kiến đồng thuận, đặc biệt từ các thầy cô giáo giảng dạy và học sinh trong trường phổ thông, nhưng các ý kiến cũng đề nghị cần thay đổi nhiều hơn cách ra đề cho môn học này", Cục trưởng Huỳnh Văn Chương thông tin.

Có thể bạn quan tâm

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Tiểu đoàn 519 tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và cấp tờ gấp tuyên truyền pháp luật cho học sinh Trường trung học phổ thông Nguyễn Thần Hiến, phường Hà Tiên. (Ảnh: PHƯƠNG VŨ)

An Giang tuyên truyền pháp luật cho 2.300 học sinh biên giới

Ngày 26/10, Tiểu đoàn 519, Trung đoàn 893 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang) phối hợp các trường học trên tuyến biên giới tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho khoảng 2.300 học sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và lành mạnh.

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam

Đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và xây dựng lòng tin là nền tảng để thu hẹp khác biệt, mở rộng hợp tác. Các tùy viên quân sự, với vai trò cầu nối giữa quân đội các nước, có đóng góp quan trọng vào tiến trình ấy, thúc đẩy quan hệ quốc phòng trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.

Lãnh đạo VRG trao học bổng cho con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026. (Ảnh: Đào Phong)

Tuyên dương 853 học sinh, sinh viên xuất sắc con em ngành cao-su

Nhân dịp kỷ niệm 97 năm Ngày truyền thống ngành Cao-su Việt Nam (28/10/1929-28/10/2026) và hướng tới 20 năm thành lập Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam (VRG), Tập đoàn VRG tổ chức Lễ tuyên dương con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và đại biểu tại Lễ khánh thành Trung tâm thực hành Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: QUỐC TOẢN)

Đại học Quốc gia Hà Nội với sứ mệnh tiên phong làm chủ công nghệ, giải quyết những nhiệm vụ của quốc gia

Ngày 25/10, tại Hòa Lạc, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức chương trình “Hòa Lạc ngày mới 2026” và phát động Kế hoạch 120 ngày phát triển đột phá với những yêu cầu đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu; phát triển khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp. 

Trường đại học Đà Lạt tọa lạc trong không gian xanh cao nguyên Lâm Viên. (Ảnh: BẢO VĂN)

Trường đại học Đà Lạt: 50 năm - nền tảng để mở rộng hội nhập và phát triển

Trường đại học Đà Lạt đã trải qua hành trình 50 năm đổi mới và phát triển. Từ nền móng được xây dựng trong gian khó, qua quá trình mở rộng và phát triển đại học đa ngành, đến yêu cầu nâng cao chất lượng và hội nhập, mỗi giai đoạn đều góp phần tạo nên nền tảng cho chặng đường phát triển trong tương lai.

Học sinh lớp 6. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Đổi mới tuyển sinh đầu cấp: Chuyển từ tư duy "tuyển" sang “tiếp nhận học sinh”

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp (lớp 1, lớp 6, lớp 10), với cách tiếp cận chuyển từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp” gắn với nhu cầu học tập, mạng lưới trường lớp,... nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho người học và công bằng giáo dục. 

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Dự kiến thi tuyển vào lớp 10 chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn

Việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 trung học phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất theo một trong các phương thức: thi tuyển, xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Đối với phương thức thi tuyển thì chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định cho học sinh và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Ban tổ chức phát động cuộc thi. (Ảnh: BTC)

Nhiều kỳ vọng tại Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức lễ phát động Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Cuộc thi hướng sự quan tâm của xã hội đến những người trực tiếp đưa công nghệ, tri thức pháp luật và phương thức làm việc mới vào đời sống cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại học Đà Nẵng vinh danh thủ khoa và trao học bổng cho sinh viên. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Gần 670 triệu đồng học bổng trao tặng sinh viên Đại học Đà Nẵng

Nhằm động viên và lan tỏa tinh thần hiếu học, khuyến tài trong sinh viên, tối 22/10, Đại học Đà Nẵng tổ chức “Chương trình vinh danh thủ khoa và nâng bước sinh viên năm 2026” tại Nhà hát Trưng Vương. Đây là sự kiện truyền thống thường niên mang đậm nét đặc trưng của Đại học Đà Nẵng qua 15 năm duy trì và phát triển.

Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.