LHQ kêu gọi các quốc gia hành động khẩn cấp, cắt giảm khí thải nhanh chóng, đẩy nhanh loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, bảo vệ rừng và đại dương quyết liệt hơn.
Hôm nay (10/11), Hội nghị COP30 khai mạc tại thành phố biển Belem, ven rừng Amazon ở Brazil, quy tụ đông đảo các nhà lãnh đạo các nước và các tổ chức quốc tế, với chương trình nghị sự tập trung vào các chủ đề giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu (BĐKH), năng lượng tái tạo, bảo tồn rừng và đa dạng sinh học, cùng nỗ lực thúc đẩy tài chính và công lý khí hậu.
Cụ thể, vòng đàm phán khí hậu năm nay hướng đến các giải pháp cắt giảm lượng khí nhà kính trong mọi lĩnh vực; tăng cường khả năng chống chịu và giảm thiểu tác động của BĐKH; gia tăng nguồn vốn cho các nước đang phát triển để ứng phó BĐKH; thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và các giải pháp thân thiện môi trường; bảo vệ các hệ sinh thái quan trọng như rừng nhiệt đới; giải quyết các vấn đề xã hội liên quan BĐKH và bảo đảm công bằng.
Trong vai trò chủ nhà COP30, Brazil nỗ lực điều phối thảo luận và đề xuất nhiều sáng kiến, giải pháp thiết thực, đáng chú ý là “Quỹ toàn cầu rừng nhiệt đới mãi mãi” (TFFF) nhằm bảo vệ đất rừng và huy động 1,3 nghìn tỷ USD mỗi năm cho hành động khí hậu. TFFF cung cấp cơ chế bảo tồn rừng quy mô lớn, sử dụng mô hình tài chính hỗn hợp để bảo vệ gần 1 tỷ ha đất rừng tại 70 quốc gia. Brazil cũng đề xuất cải cách cấu trúc tài chính khí hậu, theo hướng tăng cường các công cụ tài chính sáng tạo và khuôn khổ pháp lý thuận lợi hơn cho dòng vốn, đồng thời thành lập một diễn đàn quốc tế để điều phối các nỗ lực tài chính khí hậu.
Hội nghị COP30 diễn ra trong bối cảnh BĐKH ngày càng phức tạp và gia tăng tác động nghiêm trọng, trong khi năm 2025 đang trên đà lập “kỷ lục” mới về nhiệt độ toàn cầu. Theo báo cáo Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) công bố trước thềm COP30, giai đoạn 2015-2025 là khoảng thời gian nóng nhất trong 176 năm trở lại đây, kể từ khi việc theo dõi các hiện tượng thời tiết bắt đầu. Nồng độ khí nhà kính cũng tăng lên mức kỷ lục mới.
Phát biểu ý kiến tại hội nghị trù bị cho COP30 cuối tuần trước, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nêu rõ: Giới hạn 1,5 độ C là “ranh giới đỏ” đối với nhân loại và thế giới phải hành động khẩn cấp để giữ mục tiêu kiềm chế mức tăng nhiệt Trái đất “trong tầm tay”; hoặc là tăng tốc nỗ lực, hoặc là bị hủy diệt. “Mỗi phần nhỏ của 1 độ C đồng nghĩa với việc gia tăng nạn đói, di dời và mất mát, đặc biệt là với những người lẽ ra chỉ phải chịu trách nhiệm ít nhất”- ông Guterres nói. Việc không ngăn chặn được tình trạng nóng lên toàn cầu đồng nghĩa với thất bại về mặt đạo đức và đó là “sự tắc trách chết người”.
Thỏa thuận Paris về BĐKH năm 2015 đặt mục tiêu nhiệt độ toàn cầu tăng dưới 2 độ C so mức thời kỳ tiền công nghiệp; và nếu có thể là ở mức 1,5 độ C. Tuy nhiên, theo Tổng Thư ký LHQ, thế giới đang trên đà “thất hứa”, khi các nhà khoa học cho biết việc vượt ngưỡng 1,5°C chậm nhất vào đầu những năm 2030 là điều không thể tránh khỏi.
Tổng Giám đốc WMO Celeste Saulo cũng đánh giá “rất khó” để hạn chế tăng nhiệt ở mức 1,5 độ C trong vài năm tới. Theo số liệu mới nhất của WMO, trong 8 tháng từ đầu năm 2025, nhiệt độ trung bình của Trái đất đã cao hơn khoảng 1,42 độ C so mức trước thời kỳ công nghiệp, nhiệt độ đại dương cũng lên mức cao kỷ lục.
Tuy nhiên, LHQ cho rằng xu hướng nguy hiểm nêu trên vẫn có thể đảo ngược, nhiệt độ Trái đất có thể được kiềm chế không tăng quá 1,5 độ C vào cuối thế kỷ này, nếu thế giới hành động nhanh và mạnh hơn. Nhấn mạnh vai trò của cuộc “cách mạng năng lượng”, Tổng Thư ký LHQ cho biết, năng lượng sạch đang chiếm ưu thế về giá, hiệu suất và tiềm năng; đầu tư vào năng lượng sạch đã vượt đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch, tuy nhiên điều còn thiếu là “can đảm chính trị”.
Cảnh báo rằng cánh cửa ngăn chặn BĐKH thảm khốc đang khép lại nhanh chóng và chia sẻ quan điểm của lãnh đạo LHQ, Tổng thống Brazil Lula da Silva cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của nỗ lực bảo vệ rừng và chuyển đổi năng lượng sạch, con đường hiệu quả nhất để kiềm chế hiện tượng nóng lên toàn cầu. Dừng lại trước “lằn ranh đỏ”, thế giới cần lộ trình công bằng và có kế hoạch để đảo ngược nạn phá rừng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và huy động được nguồn lực cần thiết cho công cuộc bảo vệ khí hậu.
