Làm phim về Việt Nam để hiểu nguồn cội

Sau bốn năm từ khi công chiếu phim tài liệu đầu tay về Việt Nam, quê hương của bà nội, nhan đề “Once upon a Bridge in Vietnam” (tạm dịch: Xưa, nơi một cây cầu ở Việt Nam), Francois Bibonne giới thiệu cuốn phim tiếp theo, được xem như tập hai.

Bibonne (bên phải) trong lúc ghi hình phỏng vấn huấn luyện viên Mai Đức Chung.
Bibonne (bên phải) trong lúc ghi hình phỏng vấn huấn luyện viên Mai Đức Chung.

Đạo diễn phim tài liệu độc lập người Pháp trẻ tuổi coi việc làm phim về Việt Nam là cách để hiểu một phần nguồn cội và hiểu chính mình.

Cây cầu như là một biểu tượng

Trong cuốn phim trước, dài 35 phút, F. Bibonne chọn nhiều góc máy để ghi lại cầu Long Biên với những chuyến tàu, dòng người và xe qua lại, thật nhiều cảm xúc. Cũng như mạch phim kết nối thời thơ ấu, ký ức về bà nội và nơi chôn nhau cắt rốn của bà với mong ước của F. Bibonne về việc có thể hiểu quê hương của bà hơn, tên bộ phim gợi lên hình ảnh cây cầu ở Việt Nam như một điểm kết nối của đời thường, giữa các miền quê, và nhất là của nội tâm người, giữa quá khứ và hiện tại, để hình dung về tương lai.

42.jpg
Cảnh trong phim "Once upon a Bridge in Vietnam 2".

Nhiều sự vật, sự việc, câu chuyện kết nối quê hương Việt Nam và Pháp, văn hóa phương Đông và phương Tây khiến F. Bibonne cảm thấy không thể dừng lại việc tìm hiểu mảnh đất và con người nơi này. Nhất là khi anh có thêm nguồn khích lệ từ một số giải thưởng quốc tế mà cuốn phim đầu tay mang lại: Hai giải Best Documentary Short (Phim tài liệu ngắn hay nhất) tại Los Angeles Film Awards, tháng 1/2022 và tại New York International Film Awards, tháng 2/2022; lọt vào vòng chung khảo của Roma Prisma Independent Film Awards, tháng 12/2021.

Thật thú vị khi nghe F. Bibonne kể về quá trình làm cuốn phim thứ hai. Ban đầu, anh tính làm phim về một người Pháp có sự gắn bó đặc biệt với Việt Nam: Philippe Troussier, thời điểm ông vẫn đang là huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia. Sau một tháng ở lại Việt Nam để ghi hình, phỏng vấn nhân vật, xem trọn vẹn một trận đấu bóng đá tại Việt Nam, tiến hành một số nghiên cứu khác, anh đến hạn về nước. Thêm một chuyện không may khác tới: Vị huấn luyện viên trưởng ấy cũng rời vị trí. “Tôi hơi bối rối: Mục đích của nội dung phim là gì, làm thế nào tôi có thể sử dụng nhân vật đó?” - F. Bibonne nhớ lại.

Sau phim thứ hai sẽ là phim thứ ba

Để có được câu trả lời, F. Bibonne tạm gác dự định làm phim, tìm kiếm câu trả lời trong chính nội tâm của mình về thế nào là tinh thần của Việt Nam và về phong cách làm phim của cá nhân. Anh dành nhiều hơn thời gian để ở lại Việt Nam, nghiên cứu về cuộc sống ở đây, tìm hiểu thêm về hành trình cuộc đời anh và gia đình, tìm ra những câu chuyện nhỏ, dung dị mà sâu sắc để tạo nên sợi chỉ dẫn dắt câu chuyện phim.

Thay vì làm một bộ phim về bóng đá, anh bắt đầu nhận ra, mình đang theo đuổi cùng một mục tiêu từ vài năm trước với “Once upon a Bridge in Vietnam”, và quyết định tiếp tục cuộc phiêu lưu. Anh sử dụng cấu trúc yêu thích: Bắt đầu bằng nhạc cổ điển, kết nối nó với bóng đá, và dần dần mở rộng ra ngoài phạm vi thành phố Hà Nội để mang đến nhiều yếu tố truyền thống hơn, kết nối cả âm nhạc truyền thống và bóng đá địa phương.

Vậy là phần hai ra đời. Cuốn phim dẫn người xem ngược trở lại với lịch sử bóng đá ở Việt Nam tại thành Nam (nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, nơi có nhà máy dệt từ thời thuộc Pháp), tại thành phố cảng Hải Phòng, tại Hà Nội… F. Bibonne không bỏ qua điểm đến đặc biệt của bóng đá địa phương: Đội bóng đá của các chị em dân tộc Sán Chỉ ở Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Anh cũng đã tìm cách kết hợp thật ý vị thú chơi bóng đá của các nhạc công Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia Việt Nam và những tiếng cười cùng họ bên cốc bia hơi sau mỗi trận giao hữu, với những chuyện trò chân thành để thấy ở Việt Nam, bóng đá và âm nhạc tương đồng, hòa quyện mật thiết nhường nào. Anh chủ đích chọn nhiều hình ảnh cổ động viên trên khán đài ở sân Thiên Trường, sân Lạch Tray, Hàng Đẫy luôn mang theo các nhạc cụ phương Tây trong dàn nhạc cổ điển để cổ vũ đội bóng của mình; trống, phèng la, kèn trumpet…

43.jpg
F. Bibonne tại buổi ra mắt phim "Once upon a Bridge in Vietnam II", ngày 5/4 tại Hà Nội.

Trong buổi công chiếu phim tại Hà Nội (rạp BHD Phạm Ngọc Thạch, ngày 5/4 vừa qua), F. Bibonne quan sát khán giả và nhận thấy “nhiều người đã khóc”, có lẽ vì cảm động, vì hình ảnh trên phim gợi nhiều ký ức sâu trong lòng họ... “Một số người trong ngành điện ảnh khuyên tôi nên gửi phim tham dự Liên hoan phim quốc tế Hà Nội, diễn ra vào tháng 11 tới. Tôi đang chỉnh sửa về chi tiết, sắp xếp lại phụ đề tiếng Anh và tiếng Việt để có bản phim tốt hơn dành cho Liên hoan này”, F. Bibonne chia sẻ.

Rất có thể sẽ là một phim về mỹ thuật, như là phần thứ ba của “Once upon a Bridge in Vietnam”, trước khi anh ngừng loạt phim này. Và sau đó nữa sẽ là gì, anh chưa thể có câu trả lời. Nhưng, như anh nói, việc ngừng làm phim tài liệu ở Việt Nam “là điều không thể”, vì đó là cuộc sống của anh, ở đây.

Bình luận viên bóng đá Vũ Quang Huy là một nhân vật đồng hành, cũng là người đã chia sẻ nhiều thước phim lịch sử trong tư liệu cá nhân quý giá của anh để lồng ghép vào phim. Tất nhiên, không thể thiếu những phút giây “đi bão” sau mỗi trận thắng của Đội tuyển quốc gia Việt Nam, nơi mà khi hòa vào đó, F. Bibonne cảm nhận sâu sắc tình yêu bóng đá cùng tinh thần gắn kết cộng đồng của người Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Không gian ngói (Đông Anh, Hà Nội) gợi hình ảnh một cái cây lớn với lớp màng bao che bằng ngói. Ảnh: LÊ MINH HOÀNG

Kiến trúc không phải như một thứ xa xỉ

KTS Đoàn Thanh Hà (H&P Architects, Việt Nam) là một trong 5 người đoạt Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững năm 2026, do UNESCO bảo trợ và là một trong những giải thưởng lớn trong hệ thống giải thưởng của Hiệp hội Kiến trúc sư thế giới UIA.

Việc nhiều du khách sử dụng trang phục khác với bản địa dễ gây lệch nhận diện bản sắc văn hóa địa phương.

Nỗi lo trang phục ngoại lai ở Sa Pa

Tại một số điểm du lịch ở Sa Pa (Lào Cai), sự xuất hiện ngày càng nhiều các bộ trang phục ngoại lai đang làm nhòe đi bản sắc vốn là sức hút riêng của phố núi.

Thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4

Thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4

Hôm qua ngày 22/4, tạp chí Gia đình Việt Nam phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 - năm 2026, tiếp tục khơi gợi những câu chuyện đời thường về tình thân trong bối cảnh xã hội nhiều biến chuyển.

Cần giữ cho bạn đọc tiếp cận các nguồn sách, được sáng tác một cách trung thực, viết nên từ trái tim, cảm xúc con người. Ảnh: HOÀNG HOA

Nhiều gợi mở từ chuyên đề “Chống AI lũng đoạn văn chương”

Chuyên đề “Chống AI lũng đoạn văn chương” trên báo Thời Nay số 1696 ra ngày 16/4/2026 đã được nhiều bạn đọc chú ý với những phản hồi tích cực. Không chỉ có những ý kiến đồng tình, báo còn nhận được những gợi mở mới, bàn sâu thêm từ nội dung chuyên đề.

Người dân trải nghiệm mô hình hội sách khuyến đọc được tổ chức tại chung cư Vista Verde (phường Cát Lái).

Đa dạng cách lan tỏa văn hóa đọc

Đón “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam” năm 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp phường Cát Lái lần đầu tiên thí điểm hội sách khuyến đọc tại khu dân cư với chủ đề “Tuần đọc sách cộng đồng - Mỗi người một cuốn sách”.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên trong lễ ra mắt Tủ sách thanh niên.

Làm thực chất để Ngày sách không là phong trào nhất thời

Trên cả nước đang diễn ra các hoạt động sôi nổi hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4. Đây cũng là dịp để nhìn lại những nỗ lực bền bỉ của các cấp ngành, đơn vị xuất bản trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Tìm mua sách tại hội sách bên Hồ Gươm (Hà Nội).

Nuôi thói quen “đọc sâu” thời AI

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính lúc ấy, văn hóa đọc lại đứng trước nhiều thách thức. Khi sách vẫn được xuất bản nhiều hơn, đẹp hơn, câu hỏi đặt ra là: Con người có còn đọc sâu?

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ Đinh Minh Thiện vừa trình làng tập thơ thứ tư: “Bản giao hưởng tháng Tư” (NXB Hội Nhà văn). Ở tập thơ này, nhãn quan của một họa sĩ đối thoại không hồi kết với chiều sâu tĩnh tại của một tâm hồn hướng Phật.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Một tác phẩm của Vua Hàm Nghi.

Xem tranh của Vua Hàm Nghi

Trong chiều 18/4 vừa qua, tại Thủ đô đã diễn ra một hội thảo. Đó là hội thảo “Kết nối, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới”, do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam tổ chức, thu hút được sự tham gia đông đảo của nhiều chuyên gia.

Cần có chính sách động viên kịp thời những chủ thể đang nắm giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa.

Giữ bản sắc phải từ người giữ lửa

Nhân ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), nhìn lại chặng đường bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số (DTTS) có thể thấy, để di sản thật sự “sống” bền lâu, vẫn cần thêm những chính sách sát thực tiễn và sự tiếp sức đúng chỗ cho nghệ nhân.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Công nghệ đang hỗ trợ hiệu quả cho việc trang trí sân khấu trong các chương trình biểu diễn.

Gỡ điểm nghẽn thể chế cho văn hóa vươn xa

Có bốn chủ đề lớn được hơn 160 chuyên gia, tác giả tham gia bàn luận trong các tham luận gửi về hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80/NQ-TW của Bộ Chính trị”.

Tọa đàm về cơ hội nghề nghiệp của tác giả trẻ trong kỷ nguyên AI trong trại sáng tác do Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh tổ chức tháng 12/2025.

Biết không hay sao vẫn lao vào?

Trong lĩnh vực văn học, đã có trường hợp sử dụng AI để sáng tác đăng báo, thậm chí in thành sách. Dẫu biết, khi sử dụng AI, tác phẩm sẽ thiếu cảm xúc, khó tạo nên giọng điệu riêng, nhưng vì lợi nhuận, vì sốt ruột nổi tiếng, người ta vẫn lao vào.

Sáng tạo văn chương cần những trải nghiệm thực tế để thấm được hơi thở đời sống. Ảnh: Các tác giả đi thực tế tại khu vực biên giới Tây Nguyên.

Ma trận văn chương AI

Văn học không nằm ngoài ma trận AI. Ngày càng có nhiều người tận dụng AI để sáng tác văn chương. Hàng loạt tác phẩm in báo, xuất bản sách thậm chí tham dự các cuộc thi bị độc giả lẫn người trong nghề tố cáo. Thậm chí cả công trình nghiên cứu văn học hay sách định hướng đề thi cũng… AI nốt. Hiện trạng này ngày càng đáng báo động!

Đặt người viết vào trọng tâm của sáng tạo

Đặt người viết vào trọng tâm của sáng tạo

Hướng đến giá trị cốt lõi của văn chương, các chuyên gia và nhà văn đều nhấn mạnh: Con người phải được đặt vào vị trí trung tâm trong quá trình sáng tạo. Theo đó, trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ giữ vai trò công cụ hỗ trợ đi kèm sự minh bạch, trách nhiệm và năng lực kiểm soát.

AI giúp bạn đọc mở rộng không gian tiếp cận tác phẩm nhưng cũng đối diện nhiều nguy cơ.

Hoàn thiện khung pháp lý đủ mạnh

Qua những gì nhóm tác giả đã phản ánh, chia sẻ trong chuyên đề này, có thể thấy vấn đề vì thế không còn dừng lại ở chuyện công nghệ mạnh đến đâu, mà là pháp luật, thể chế và đạo đức nghề nghiệp có theo kịp hay không?

Không quên “Những người ta gặp“

Không quên “Những người ta gặp“

Ngày 15/4, Triển lãm “Những người ta gặp” của nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo Vũ Anh Tuấn đã khai mạc tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền, Hà Nội, đón nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh và người yêu nghệ thuật đến tham quan.

Những “mảnh vữa“ của ngôi nhà hy vọng

Những “mảnh vữa“ của ngôi nhà hy vọng

Kỷ niệm 43 năm Ngày Người khuyết tật Việt Nam, tại làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông, Hà Nội), doanh nghiệp xã hội Vụn Art đã khởi công cơ sở hỗ trợ nghề thủ công cho người khuyết tật.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Chuyên đề: Chống AI lũng đoạn văn chương

Chuyên đề: Chống AI lũng đoạn văn chương

Không còn là chuyện có nên hay không sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tác văn học nữa, mà thực tế đang đặt ra yêu cầu ứng phó với việc lợi dụng, lạm dụng AI để tạo nên những sản phẩm mang tên tác giả cụ thể nhưng không thấm mồ hôi của lao động nghề nghiệp, không “đóng dấu” được bản sắc của người viết.

Những câu thơ lay gọi

Những câu thơ lay gọi

Quê hương bắt đầu từ mùi điền dã hoai nồng, thấm thía vào máu thịt, khiến kẻ thiên di dù đi đến chân trời viễn mộng nào cũng thấy tâm hồn mình chơi vơi thiếu vắng một khoảng bình yên. Mỗi tấc đất ta đi qua đều viết nên một trang sử của tâm trạng, nơi cái bình thường nhất khi xa lại trở nên bồi hồi.