Làm mới dòng ca khúc cách mạng

Thể hiện trọn vẹn tinh thần của ca khúc cách mạng luôn là thử thách đối với ca sĩ thế hệ sau và thậm chí có nơi, có lúc, những yếu tố mới mà nghệ sĩ trẻ đưa vào đã gây tranh cãi. Nhưng có một điều tất yếu, muốn có được đời sống tiếp nối lâu dài trong lòng khán giả hôm nay và tương lai, dòng ca khúc cách mạng cần được "làm mới".
Ca sĩ Đăng Dương (áo đỏ) biểu diễn cùng nhóm Oplus liveshow " Tổ quốc gọi tên mình", tối 26/8/2023.
Ca sĩ Đăng Dương (áo đỏ) biểu diễn cùng nhóm Oplus liveshow " Tổ quốc gọi tên mình", tối 26/8/2023.

Những nỗ lực đáng ghi nhận

Tối 26/8 vừa qua tại Hà Nội, ca sĩ Đăng Dương đã làm nức lòng khán giả yêu dòng nhạc cách mạng bằng show diễn "Tổ quốc gọi tên mình". Khán giả nhiều thế hệ ngồi chật khán phòng và không ngớt vỗ tay cho các tiết mục biểu diễn của Đăng Dương cũng như các nghệ sĩ tham gia chương trình. Vẫn là những ca khúc cách mạng mà ai cũng thuộc nằm lòng, như "Người chiến sĩ ấy", "Đường chúng ta đi", "Hành khúc ngày và đêm", "Tình ca",... nhưng Đăng Dương đã thổi vào đó một tinh thần mới qua những bản phối vừa hiện đại, phù hợp tâm lý người nghe hôm nay, vừa giữ được những gì là tinh túy, đặc sắc vốn có của dòng ca khúc cách mạng.

Giữa những làn sóng âm nhạc thịnh hành và chiều chuộng thị hiếu khán giả hôm nay, dòng ca khúc có âm hưởng hùng tráng, "kể chuyện" đất nước một thời gian lao vất vả với nhiều đau thương, khát vọng, may thay, vẫn còn không ít nghệ sĩ quan tâm, lựa chọn là con đường nghệ thuật để theo đuổi. Đăng Dương, Trọng Tấn, Anh Thơ, Việt Hoàn, Lan Anh,… là những cái tên tiêu biểu được nhắc đến khi nói về thế hệ kế cận những tên tuổi Trung Đức, Thu Hiền, Thanh Hoa, Quang Thọ đã vang danh. Những ca sĩ nhạc nhẹ như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Tùng Dương, Hà Trần cũng từng có những đóng góp đáng kể trong làm mới không ít ca khúc cách mạng.

Còn nhớ năm 2012, ca sĩ Tùng Dương với bản thể hiện lại "Chiếc khăn piêu" - ca khúc của nhạc sĩ Doãn Nho, sáng tác từ năm 1954, đã gây cơn sốt trong khán giả bởi tinh thần mới mẻ từ cách thể hiện của ca sĩ và bản phối khí. Tiết mục giành giải thưởng Bài hát của năm (chương trình Bài hát yêu thích của Đài Truyền hình Việt Nam). Ca sĩ Mỹ Tâm được khán giả nhiều lứa tuổi đặc biệt yêu thích khi thể hiện lại các ca khúc "Và ta lại viết sử xanh" (Kim Phụng), "Biển hát chiều nay" (Hồng Đăng). Đức Tuấn từng khiến khán giả ngạc nhiên thú vị khi phát hành album nhạc cách mạng "Những bài ca không quên". Thay vì thể hiện cái bi hùng một thời trong ca khúc ấy, Đức Tuấn bay bổng, sâu lắng, nghiêng nhiều về chất "tình" trong mỗi ca khúc, khiến cho không gian của bài hát trở nên ngọt ngào, tình cảm hơn qua những bản phối hiện đại mà tinh tế. Ca sĩ Vũ Thắng Lợi, một giọng nam trẻ gần đây để lại dấu ấn sâu đậm trong khán giả khi thể hiện những ca khúc cách mạng theo phong cách nhạc nhẹ cổ điển, trữ tình, gần gũi. Giọng ca sinh năm 1995 Thu Hằng - quán quân dòng nhạc dân gian giải Sao Mai cũng vừa phát hành album gồm 15 ca khúc cách mạng. Chị mong muốn mang đến sự tươi mới, bay bổng, mãnh liệt của tuổi trẻ qua cách thể hiện mạnh mẽ, trong sáng của mình. Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền thổ lộ: "Tôi rất bất ngờ với cách làm mới của Thu Hằng, hát trong tâm thế người kể chuyện, dễ nghe, dễ cảm thụ".

Một số ca sĩ trẻ thế hệ 8X, 9X còn mạnh dạn sáng tác ca khúc có chủ đề về Đảng, về cách mạng. Ca sĩ, nhạc sĩ trẻ Tạ Quang Thắng với ca khúc "Lá cờ", Hoàng Hồng Ngọc với "Lời Đảng hiệu triệu trái tim", Tạ Duy Tuấn với "Việt Nam ngày nắng mới",... những ca khúc này đã gây xúc động người nghe, tạo cơn sốt trên các nền tảng mạng xã hội.

Ranh giới mong manh

Các ca khúc cách mạng ra đời là để cổ vũ tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ, truyền đạt lý tưởng cách mạng, tình yêu quê hương đất nước,... Để duy trì sự phổ biến của dòng ca khúc này trong đời sống hôm nay, cách thức đưa các ca khúc ấy đến với công chúng, nhất là công chúng trẻ, cần có những thay đổi sao cho phù hợp sự tiếp nhận của họ. Nhưng thay đổi, đổi mới như thế nào để mà vẫn giữ được những yếu tố cốt lõi của ca khúc cách mạng lại là câu hỏi không dễ trả lời.

Có không ít trường hợp cho thấy, sự "làm mới quá đà" của nghệ sĩ khi trình bày một ca khúc cách mạng đã gây ra hiệu ứng ngược. Trong chương trình Thần tượng đối thần tượng (The Heroes), phát sóng trên kênh VTV3 (Đài Truyền hình Việt Nam) cách đây chưa lâu, một nữ ca sĩ trẻ "làm mới" ca khúc "Cô gái mở đường" (nhạc sĩ Xuân Giao) theo cách mặc đồ gợi cảm, hát và nhảy trên nền nhạc điện tử, khiến khán giả bức xúc, bởi nó hoàn toàn không phù hợp với một bài hát có nội dung ca ngợi lý tưởng cao đẹp của lực lượng thanh niên xung phong trong kháng chiến. Ca sĩ này sau đó phải công khai xin lỗi khán giả. Thực tế đó cho thấy, ranh giới giữa việc làm mới và làm hỏng một ca khúc về chủ đề cách mạng là rất mong manh, đòi hỏi ca sĩ và đội ngũ thực hiện phải có sự am hiểu sâu sắc nội dung, tinh thần, thông điệp, hoàn cảnh ra đời của từng ca khúc, nhất là phải thấm nhuần được đặc điểm thẩm mỹ của ca từ và giai điệu - yếu tố mà các nhạc sĩ thế hệ trước hết sức chú trọng.

Sáng tạo luôn cần thiết nhưng không bao giờ được xa rời nền tảng cốt lõi của tác phẩm, không biến tác phẩm trở thành xa lạ với chính nó, và xa lạ với người nghe. Với các ca sĩ trẻ, thử thách lớn nhất là sự trải nghiệm trong giọng hát cũng như cuộc sống để có thể truyền tải một cách sâu sắc nội dung bài hát. Theo Nghệ sĩ Nhân dân Tạ Minh Tâm, người chuyên hát ca khúc cách mạng, ông luôn giữ nguyên vẹn tinh thần hào sảng của mỗi ca khúc và "làm mới" dựa trên hòa âm, phối khí để mang hơi thở đương đại.

Có thể bạn quan tâm

Các sự kiện nghệ thuật lớn đã góp phần khơi dậy, lan tỏa tình yêu Tổ quốc. Ảnh: Thành Đạt

Thước đo cho phát triển

Hơn bao giờ hết, văn hóa – đặt trong chiến lược phát triển quốc gia – được nhận diện đúng tầm mức vị thế, và từng bước trở thành thước đo giá trị cho sự phát triển phồn vinh của đất nước!

Nguồn ảnh: Long Biên Art Fair

Niềm hứng khởi

125 tác giả trên khắp cả nước, phần lớn trong số đó đều rất trẻ, gửi gần 300 tác phẩm hội họa, điêu khắc tới tham gia Hội chợ nghệ thuật Long Biên/ Long Biên Art Fair lần thứ 5.

Chi tiết tác phẩm vật lý của Lê Tuấn Ry ở Hà Nội.

Một biểu hiện thú vị của đời sống nghệ thuật

Công nghệ là phương tiện hỗ trợ nghệ sĩ hoàn thành tác phẩm nghệ thuật theo ý muốn. Giờ đây, hơn thế, công nghệ còn được nghệ sĩ xem như một thành tố, cấu phần không thể thay thế trong toàn bộ trình hiện của tác phẩm. 

Học sinh Hope School sôi nổi tham gia "Chấm - Chạm" và giao lưu cùng họa sĩ Trương Vũ Trung. (Ảnh HUỲNH NGỌC)

Mỗi “chấm” sáng tạo “chạm” vào cộng đồng để tạo nên những vòng tròn yêu thương

Chỉ trong hai ngày 17 và 18/1, chương trình nghệ thuật “Chấm - Chạm” đã đến với học sinh Trường Hy Vọng tại Đà Nẵng nhằm lan tỏa thông điệp “Yêu thương trao yêu thương”. Nhân sự kiện, Nhân Dân cuối tuần đã phỏng vấn ông Phạm Anh Đới, Founder of Riz, một trong số đối tác tổ chức, về hành trình kết nối ý nghĩa này.

CHẠM MÀU – CHẠM YÊU THƯƠNG

CHẠM MÀU – CHẠM YÊU THƯƠNG

Trong hai ngày từ ngày 17/01-18/01, tại Đà Nẵng, Trường HOPE School phối hợp cùng Ban Tổ Chức chương trình “Chấm • Chạm” triển khai chương trình nghệ thuật cộng đồng “Chạm Màu - Chạm Yêu Thương” thu hút sự tham gia của 200 học sinh và 20 thầy cô giáo, cán bộ trường, cùng 30 cá nhân và tổ chức đồng hành.

Việc thành thạo các kỹ năng sử dụng công nghệ số giúp chị Hà Thị Thảo điều hành Hợp tác xã dệt bông tốt hơn.

Khai thác và làm giàu từ tiềm năng văn hóa

Nhiều người trẻ vùng cao Tây Bắc đang tích cực tham gia khôi phục nghề truyền thống phù hợp với bối cảnh xã hội mới, học hỏi, tiếp thu kiến thức mới trong quản trị và phát triển doanh nghiệp để phát huy tiềm năng văn hóa sẵn có tại địa phương.

Diễn viên Steven Nguyễn (bên phải ảnh) đảm nhận vai chính trong phim.

Xúc cảm đặc biệt

Tiếp sau bộ phim đầu tiên về người lính trong thời bình, nhan đề Cuộc chiến không giới tuyến (năm 2024), ghi dấu ấn đặc biệt trong lòng khán giả màn ảnh nhỏ, Đài Truyền hình Việt Nam công chiếu bộ phim truyền hình thứ hai về đề tài này, nhan đề Không giới hạn.

Không gian trong tháp nước Hàng Đậu trở thành không gian nghệ thuật trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2023. (Ảnh: Duy Linh)

Đi nhanh, nhưng đừng vội vã

Sự phát triển bùng nổ của nhiều ngành công nghiệp văn hóa trong năm 2025 đang tạo tiền đề, nền tảng và sự khích lệ cho nhiều cá nhân, doanh nghiệp, nhất là người trẻ, hào hứng thử sức, tham gia vào lĩnh vực rất giàu tiềm năng này, cùng với những nỗ lực tích cực điều chỉnh, hoàn thiện chính sách hỗ trợ của các cơ quan chức năng.

Hình ảnh đại diện một ca khúc của ca sĩ AI Rayn (ảnh chụp màn hình)

AI - Cơ hội thúc đẩy sự sáng tạo

Anh là A I là tên ca khúc mang phong cách Blues Rock, do Rayn hát, đạt hơn 54.000 lượt xem trên kênh YouTube chính thức của giọng ca tạo nên bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Nó được xem là lời “thú nhận” của Rayn trước nhiều thắc mắc “ai là ai” của công chúng gửi đến kênh.

Quang cảnh chợ Rồng Nam Định. Báo Nam Định

Chuyện tưởng chẳng có gì đáng kể

Gửi xe nơi khoảng sân rợp bóng cây cao niên của tòa nhà có từ thời thuộc Pháp kế bên cổng chợ Rồng, nay thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, chúng tôi quyết định đi bộ, thăm thú thành Nam trong khoảng hai giờ của một buổi trưa đầu năm mới.

Trải nghiệm sống động

Trải nghiệm sống động

Những sáng tạo đồ chơi từ tạo hình nhiều nhân vật trong sân khấu biểu diễn truyền thống, truyện cổ, trò chơi, lễ hội và tranh dân gian Việt Nam là nội dung chính trong Triển lãm Làng Toys của Xưởng chế tác Oleander Workshop, diễn ra tại Annam Gallery, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 13/12/2025 đến 11/1/2026.

Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, vai Linh Nhân Hoàng thái hậu trong vở Câu thơ yên ngựa.

Hạnh phúc được tiếp nối truyền thống nghệ thuật của gia tộc

Ghi dấu mốc 100 năm gia tộc hát bội - cải lương tuồng cổ Vĩnh Xuân-bầu Thắng-Minh Tơ-Thanh Tòng, bởi thế, với Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, năm 2025 là một năm hạnh phúc. Đây cũng là gia tộc duy nhất ở miền nam, đến nay có đến sáu đời duy trì nghề hát. Bên thềm năm mới, chúng tôi có cuộc trò chuyện cùng chị.

Không gian sáng tạo Phố Bên Đồi là điểm hẹn âm nhạc không thể bỏ lỡ của công chúng Đà Lạt. (Ảnh Phố Bên Đồi)

Định hình hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Lĩnh vực công nghiệp văn hóa đang ghi nhận sự chuyển biến mạnh mẽ, từ chính sách đến thực tiễn. Các ngành điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, báo chí, phát thanh truyền hình, xuất bản và du lịch văn hóa từng bước trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Một góc vườn tháp Huệ Quang.

Cuộc đối thoại xuyên thời gian

Nếu như Yên Tử được coi là trung tâm của quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc thì vườn tháp Huệ Quang chính là trái tim của Yên Tử.

Tác phẩm Phượng Vũ của họa sĩ Hà Phạm tương tác cùng tác phẩm Vũ môn của họa sĩ Phan Minh Bạch, trong triển lãm Đạo học ngàn năm.

Ánh sáng và niềm vui

Lần thứ tư, nhóm nghệ sĩ Dấu xưa Văn hiến tổ chức triển lãm chung, mang tên Đạo học ngàn năm. 10 nghệ sĩ đã dành nhiều thời gian nghiên cứu sâu về vị thế, vai trò, ý nghĩa của Văn Miếu-Quốc Tử Giám, của đạo học qua dòng chảy lịch sử dân tộc, cùng trao đổi, thảo luận để tạo nên nội dung triển lãm phong phú.

Vũ điệu của nắng, tác giả Lê Bá Tài, là một trong những bức ảnh đạt giải của tháng tại cuộc thi Noirfotocontest năm 2025.

Những câu chuyện được kể "rất Việt Nam"

Từ thực tế hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau, một số nhà sản xuất, nghệ sĩ chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần những nhận xét, dự cảm và hy vọng về đời sống văn hóa đất nước trong năm mới 2026.

Với chuỗi hoạt động: Đêm diễn tại sân vận động Mỹ Đình, phát hành "Tổ quốc trong tim: The concert film" tại các rạp chiếu và đưa bộ phim đến nhiều trường đại học trên toàn quốc, Chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt "Tổ quốc trong tim" do Báo Nhân Dân phối hợp Thành phố Hà Nội tổ chức đã tạo nên một hiện tượng văn hóa-nghệ thuật đặc biệt. Ảnh: Thành Đạt

Chuẩn mực mới đã được thiết lập

Một đời sống văn hóa sôi động, lan tỏa trên nhiều không gian, từ các lĩnh vực giải trí, sáng tạo đến môi trường số là những nét phác họa tiêu biểu cho bức tranh văn hóa năm 2025.

Một bức tranh sơn dầu của hoạ sĩ Phan Ngọc Khuê được giới thiệu trong triển lãm.

Nơi tình yêu ở lại

Bên cạnh các sự kiện nghệ thuật lớn đón chào năm mới ở các không gian công cộng trên cả nước, còn có nhiều điểm hẹn nghệ thuật có phần sâu lắng hơn, nơi khán giả nhận thêm cơ hội thưởng lãm và chiêm nghiệm về tình quê hương, tình người, về những vẻ đẹp tinh thần mới.

Minh Đàm, Văn Miếu-Quốc Tử Giám Hà Nội, 31 x 41 cm, 2024. Ảnh: NVCC

Muốn làm người kết nối nhiều nền văn hóa

Sinh ra và trải qua thời thơ ấu tại phố cổ Hà Nội, nhưng sớm theo gia đình sang Ba Lan sinh sống và học tập từ khi lên bảy tuổi, họa sĩ Minh Đàm đã lựa chọn đa văn hóa làm điểm tựa trong sáng tác hội họa. Anh là đồng sáng lập Hiệp hội Họa sĩ mầu nước Ba Lan, có tác phẩm được chọn trưng bày tại hơn 30 nước trên thế giới.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả giới thiệu kỹ thuật in tranh Đông Hồ tới du khách quốc tế, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Lời nhắc nhở gay gắt

Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vừa hiện hữu trong danh sách di sản “cần bảo vệ khẩn cấp” của UNESCO là lời nhắc nhở gay gắt: Không chỉ tự hào, mà chúng ta còn cần hành động kịp thời và hiệu quả.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trao giải Phụng sự thầm lặng tới bác sĩ Lê Thành Đô. (Ảnh Minh Lê)

Hành trình bền bỉ và mạnh mẽ

Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng là giải thưởng cấp quốc gia được tổ chức thường niên từ năm 2023, do Báo Nhân Dân chủ trì cùng sự đồng hành của Công ty cổ phần VCCorp.

Bức tranh do họa sĩ Trương Vũ Trung xây dựng ý tưởng về bố cục và mầu sắc đã sẵn sàng để được công chúng "Chấm và Chạm", kết nối lan tỏa vì miền trung.

Kết yêu thương gửi đến đồng bào miền trung

Đây là thông điệp từ hoạt động cộng đồng Chấm và Chạm, do Hệ sinh thái sáng tạo Radical Insight Zone-RIZ, Tổ hợp giáo dục và công nghệ Agilead và Tổ chức giáo dục Libero kết hợp cùng họa sĩ Trương Vũ Trung khởi xướng. 

Bản đồ số hành trình tham quan Tứ trấn Thăng Long được thiết kế dễ hiểu và sinh động (Nguồn ipathanoi.vietnamica.online)

Một cú chạm tới nhiều tầng trầm tích di sản

Thông qua kết hợp khảo cứu học thuật và công nghệ số hiện đại, dự án "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" đưa ra phương pháp nhận diện, kết nối và giới thiệu một cách hệ thống nhiều di tích chùa, đền, đình, phủ, đang ẩn mình, trầm mặc giữa nhịp sống hiện đại tại thủ đô Hà Nội.

Một trong những bộ phim tại Liên hoan.

Thế giới rộng mở

10 bộ phim Nhật Bản thuộc 5 dòng phim: tình cảm, lịch sử, hài, kịch tính và hoạt hình được lựa chọn công chiếu trong Liên hoan phim Nhật Bản tại Việt Nam, diễn ra lần lượt tại bốn thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Các nghệ nhân xoan trình diễn tại đình Thét, xã Kim Đức, tỉnh Phú Thọ.

Tôi đến, chỉ vì bạn đẹp

Có một thực tế không mới, là rất nhiều dự án khôi phục các giá trị văn hóa, lịch sử đang được triển khai không phải vì tự thân giá trị đó, mà được dẫn hướng bởi mục tiêu phục vụ phát triển du lịch, và đích cuối, là lợi ích kinh tế.

Diễn viên Đỗ Thị Hải Yến. Ảnh: Kim Bánh Trôi Nước

Điện ảnh là hành trình không có điểm dừng

Sau một thập kỷ lặng tiếng trên màn ảnh để ưu tiên cho gia đình, Đỗ Thị Hải Yến trở lại với ba phim điện ảnh liên tiếp là Quán Kỳ Nam, 1982 và Hộ linh Tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, lần lượt ra mắt trong năm 2025 và 2026.

Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk tham gia "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng nhà cho nhân dân vùng lũ. (Ảnh Công Lý)

Tái thiết cộng đồng

Hết sức thần tốc và đặc biệt nhân văn, chiến dịch dựng lại nhà cho người dân vùng lũ miền trung vừa phải gánh chịu những thiệt hại nặng nề trong đợt mưa lũ vừa qua đã được khởi động từ 1/12/2025, với mục tiêu người dân sẽ có nhà mới trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.