Làm mới dòng ca khúc cách mạng

Thể hiện trọn vẹn tinh thần của ca khúc cách mạng luôn là thử thách đối với ca sĩ thế hệ sau và thậm chí có nơi, có lúc, những yếu tố mới mà nghệ sĩ trẻ đưa vào đã gây tranh cãi. Nhưng có một điều tất yếu, muốn có được đời sống tiếp nối lâu dài trong lòng khán giả hôm nay và tương lai, dòng ca khúc cách mạng cần được "làm mới".
Ca sĩ Đăng Dương (áo đỏ) biểu diễn cùng nhóm Oplus liveshow " Tổ quốc gọi tên mình", tối 26/8/2023.
Ca sĩ Đăng Dương (áo đỏ) biểu diễn cùng nhóm Oplus liveshow " Tổ quốc gọi tên mình", tối 26/8/2023.

Những nỗ lực đáng ghi nhận

Tối 26/8 vừa qua tại Hà Nội, ca sĩ Đăng Dương đã làm nức lòng khán giả yêu dòng nhạc cách mạng bằng show diễn "Tổ quốc gọi tên mình". Khán giả nhiều thế hệ ngồi chật khán phòng và không ngớt vỗ tay cho các tiết mục biểu diễn của Đăng Dương cũng như các nghệ sĩ tham gia chương trình. Vẫn là những ca khúc cách mạng mà ai cũng thuộc nằm lòng, như "Người chiến sĩ ấy", "Đường chúng ta đi", "Hành khúc ngày và đêm", "Tình ca",... nhưng Đăng Dương đã thổi vào đó một tinh thần mới qua những bản phối vừa hiện đại, phù hợp tâm lý người nghe hôm nay, vừa giữ được những gì là tinh túy, đặc sắc vốn có của dòng ca khúc cách mạng.

Giữa những làn sóng âm nhạc thịnh hành và chiều chuộng thị hiếu khán giả hôm nay, dòng ca khúc có âm hưởng hùng tráng, "kể chuyện" đất nước một thời gian lao vất vả với nhiều đau thương, khát vọng, may thay, vẫn còn không ít nghệ sĩ quan tâm, lựa chọn là con đường nghệ thuật để theo đuổi. Đăng Dương, Trọng Tấn, Anh Thơ, Việt Hoàn, Lan Anh,… là những cái tên tiêu biểu được nhắc đến khi nói về thế hệ kế cận những tên tuổi Trung Đức, Thu Hiền, Thanh Hoa, Quang Thọ đã vang danh. Những ca sĩ nhạc nhẹ như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Tùng Dương, Hà Trần cũng từng có những đóng góp đáng kể trong làm mới không ít ca khúc cách mạng.

Còn nhớ năm 2012, ca sĩ Tùng Dương với bản thể hiện lại "Chiếc khăn piêu" - ca khúc của nhạc sĩ Doãn Nho, sáng tác từ năm 1954, đã gây cơn sốt trong khán giả bởi tinh thần mới mẻ từ cách thể hiện của ca sĩ và bản phối khí. Tiết mục giành giải thưởng Bài hát của năm (chương trình Bài hát yêu thích của Đài Truyền hình Việt Nam). Ca sĩ Mỹ Tâm được khán giả nhiều lứa tuổi đặc biệt yêu thích khi thể hiện lại các ca khúc "Và ta lại viết sử xanh" (Kim Phụng), "Biển hát chiều nay" (Hồng Đăng). Đức Tuấn từng khiến khán giả ngạc nhiên thú vị khi phát hành album nhạc cách mạng "Những bài ca không quên". Thay vì thể hiện cái bi hùng một thời trong ca khúc ấy, Đức Tuấn bay bổng, sâu lắng, nghiêng nhiều về chất "tình" trong mỗi ca khúc, khiến cho không gian của bài hát trở nên ngọt ngào, tình cảm hơn qua những bản phối hiện đại mà tinh tế. Ca sĩ Vũ Thắng Lợi, một giọng nam trẻ gần đây để lại dấu ấn sâu đậm trong khán giả khi thể hiện những ca khúc cách mạng theo phong cách nhạc nhẹ cổ điển, trữ tình, gần gũi. Giọng ca sinh năm 1995 Thu Hằng - quán quân dòng nhạc dân gian giải Sao Mai cũng vừa phát hành album gồm 15 ca khúc cách mạng. Chị mong muốn mang đến sự tươi mới, bay bổng, mãnh liệt của tuổi trẻ qua cách thể hiện mạnh mẽ, trong sáng của mình. Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền thổ lộ: "Tôi rất bất ngờ với cách làm mới của Thu Hằng, hát trong tâm thế người kể chuyện, dễ nghe, dễ cảm thụ".

Một số ca sĩ trẻ thế hệ 8X, 9X còn mạnh dạn sáng tác ca khúc có chủ đề về Đảng, về cách mạng. Ca sĩ, nhạc sĩ trẻ Tạ Quang Thắng với ca khúc "Lá cờ", Hoàng Hồng Ngọc với "Lời Đảng hiệu triệu trái tim", Tạ Duy Tuấn với "Việt Nam ngày nắng mới",... những ca khúc này đã gây xúc động người nghe, tạo cơn sốt trên các nền tảng mạng xã hội.

Ranh giới mong manh

Các ca khúc cách mạng ra đời là để cổ vũ tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ, truyền đạt lý tưởng cách mạng, tình yêu quê hương đất nước,... Để duy trì sự phổ biến của dòng ca khúc này trong đời sống hôm nay, cách thức đưa các ca khúc ấy đến với công chúng, nhất là công chúng trẻ, cần có những thay đổi sao cho phù hợp sự tiếp nhận của họ. Nhưng thay đổi, đổi mới như thế nào để mà vẫn giữ được những yếu tố cốt lõi của ca khúc cách mạng lại là câu hỏi không dễ trả lời.

Có không ít trường hợp cho thấy, sự "làm mới quá đà" của nghệ sĩ khi trình bày một ca khúc cách mạng đã gây ra hiệu ứng ngược. Trong chương trình Thần tượng đối thần tượng (The Heroes), phát sóng trên kênh VTV3 (Đài Truyền hình Việt Nam) cách đây chưa lâu, một nữ ca sĩ trẻ "làm mới" ca khúc "Cô gái mở đường" (nhạc sĩ Xuân Giao) theo cách mặc đồ gợi cảm, hát và nhảy trên nền nhạc điện tử, khiến khán giả bức xúc, bởi nó hoàn toàn không phù hợp với một bài hát có nội dung ca ngợi lý tưởng cao đẹp của lực lượng thanh niên xung phong trong kháng chiến. Ca sĩ này sau đó phải công khai xin lỗi khán giả. Thực tế đó cho thấy, ranh giới giữa việc làm mới và làm hỏng một ca khúc về chủ đề cách mạng là rất mong manh, đòi hỏi ca sĩ và đội ngũ thực hiện phải có sự am hiểu sâu sắc nội dung, tinh thần, thông điệp, hoàn cảnh ra đời của từng ca khúc, nhất là phải thấm nhuần được đặc điểm thẩm mỹ của ca từ và giai điệu - yếu tố mà các nhạc sĩ thế hệ trước hết sức chú trọng.

Sáng tạo luôn cần thiết nhưng không bao giờ được xa rời nền tảng cốt lõi của tác phẩm, không biến tác phẩm trở thành xa lạ với chính nó, và xa lạ với người nghe. Với các ca sĩ trẻ, thử thách lớn nhất là sự trải nghiệm trong giọng hát cũng như cuộc sống để có thể truyền tải một cách sâu sắc nội dung bài hát. Theo Nghệ sĩ Nhân dân Tạ Minh Tâm, người chuyên hát ca khúc cách mạng, ông luôn giữ nguyên vẹn tinh thần hào sảng của mỗi ca khúc và "làm mới" dựa trên hòa âm, phối khí để mang hơi thở đương đại.

Có thể bạn quan tâm

Di sản văn hóa Việt Nam vô cùng giàu có và được giữ gìn, bảo vệ bởi cộng đồng 54 dân tộc anh em. (Ảnh Khiếu Minh)

Đánh thức tài sản vô hình

Trong hành trình đi tìm những động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, có một nguồn lực rất lớn, rất sâu, rất Việt Nam đang đợi được khai mở tương xứng: Tài sản trí tuệ được hình thành từ di sản văn hóa.

Buổi lễ ra mắt cuốn sách “ Chuyện với Thanh, lời kể mới về ánh sáng”.

Những bất ngờ thú vị

★ Một sự kiện sách không ồn ào nhưng đáng chú ý ở nhiều bình diện là việc Nhà xuất bản Hội Nhà văn tổ chức ra mắt cuốn “Chuyện với Thanh, lời kể mới về ánh sáng”

Nếu đã đi Hội An nhiều, không gì thích bằng ngày lễ… vẫn đi Hội An.

Nghỉ lễ (là) nghĩ đến Hội An

Đang nói chuyện đi du lịch, một người bảo, sao lấy nhau một thời gian rồi là nó cứ nhạt dần nhỉ, vợ chồng tuy đi đâu vẫn có nhau nhưng ngồi xe cả đoạn đường không nói một lời, xưa thì ríu rít…

Quốc Trường và cô giáo Thủy Tiên tại Festival Piano Talent toàn quốc 2026.

Tài năng nhí Lâm Đồng đam mê piano cổ điển

Chỉ sau hai năm theo đuổi piano, dù không có bệ phóng từ truyền thống gia đình, Khương Trương Quốc Trường - cậu bé 10 tuổi quê Lâm Đồng đã chứng minh tài năng xuất sắc và niềm đam mê bên phím đàn.

Trải nghiệm khác biệt

Trải nghiệm khác biệt

38 tác phẩm hội họa và 5 tác phẩm điêu khắc của 36 tác giả hiện sống tại thành phố Đà Nẵng được chọn giới thiệu trong triển lãm Sắc màu đất Quảng, trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, từ ngày 15/4 đến 5/5.

Nguyễn Đức Hiếu trong vở ballet Don Quixote, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam, năm 2025. (Ảnh NVCC)

Tôi muốn làm giàu cho văn hóa Việt bằng ballet

Nguyễn Đức Hiếu đang được xem là gương mặt nam diễn viên ballet mới đầy tài năng của Việt Nam. Anh vừa xuất sắc giành giải Nhất – vòng chung khảo của Liên hoan Nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2026 (The Asia Pacific International Arts Festival), diễn ra vào tháng 3, tại Thành Đô, Trung Quốc.

Hai bộ trang phục mới của đồng bào người Chứt nổi bật tại Không gian trưng bày. (Ảnh An Trung)

Phía sau một trưng bày giản dị

Không nhiều hiện vật, thông tin chủ yếu được trình bày ở dạng phác đồ các mốc thời gian kèm một số hình ảnh tư liệu chọn lọc, diện tích sàn có lẽ cũng chỉ hơn 30m2, vậy mà trưng bày ấy lại có thể mở ra trước mắt người xem nhiều chiều suy cảm…

Đầm An Khê nằm trong quần thể Di tích văn hóa Sa Huỳnh có nhiều tiềm năng phát triển du lịch.

Quy hoạch “ngược dòng” hay sự đánh đổi không tương xứng

Dù đã có rất nhiều thay đổi trong nhận thức, cùng với những mô hình bảo tồn và khai thác thành công giá trị di sản mang lại nhiều tác động tích cực cho kinh tế-xã hội, nhiều di sản văn hóa đặc biệt giá trị vẫn đang đứng trước những nguy cơ lớn, khi đặt cạnh bài toán về phát triển.

Lan tỏa tự hào A80 (Hà Nội, 2025)

Sống động những khoảnh khắc

Sáng 15/4, tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền (Hà Nội) sẽ diễn ra triển lãm “Những người ta gặp” của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Anh Tuấn.

Nhà sưu tập Trần Thắng. (Ảnh Hoài Phương)

Tôi đã say mê sưu tập tác phẩm của Lê Bá Đảng

Họa sĩ Lê Bá Đảng (1921-2015) là một tên tuổi ở tầm mức quốc tế, được vinh danh là Nghệ sĩ có tài năng lớn và tư tưởng nhân đạo (bởi Viện Quốc tế Saint Louis/The International Institute of Saint Louis, Mỹ, năm 1989).

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là đơn vị bảo tàng công lập hiếm hoi trong cả nước hiện duy trì mô hình Không gian triển lãm mỹ thuật trực tuyến, hoàn toàn miễn phí, khai thác từ dữ liệu số hóa hiện vật sưu tập của Bảo tàng. (Trong ảnh là không gian trưng bày Sắc xuân, giới thiệu tranh dân gian Việt Nam). (Ảnh chụp màn hình: An Trung)

Mục tiêu lớn và bài toán về nguồn lực thực hiện

Đề án Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đề án nêu rõ phạm vi và đối tượng hướng đến có tính bao trùm, với nhiều yêu cầu, mục tiêu tổng quát, cụ thể cùng các nhóm nhiệm vụ, giải pháp nền tảng và chuyên biệt, đồng thời triển khai ngay từ năm 2026.

Chắp cánh khát vọng

Chắp cánh khát vọng

Tủ sách Thanh niên của Nhà xuất bản Kim Đồng vừa được ra mắt, với 12 tác phẩm văn học nổi tiếng dành cho thanh niên của các tác giả trong và ngoài nước.

Đã đến lúc khơi lại các dòng kênh?

Sau hàng thập kỷ nỗ lực bê-tông hóa các kênh, mương trong khu vực nội đô như một giải pháp kinh tế và hiệu quả để giải cùng lúc các bài toán về giao thông và ô nhiễm môi trường, có lẽ, đã đến lúc Thủ đô Hà Nội cần có một đánh giá tổng thể về những được- mất trong hướng tiếp cận này.

Nhiều sáng tạo với âm nhạc của Trịnh Công Sơn đã đưa ca sĩ Hà Lê đến gần với công chúng hôm nay. (Ảnh NVCC)

Nhạc Trịnh giúp sự nghiệp của tôi sang trang

Với Hà Lê, nhiều ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã được “tung tẩy” trong một phong cách mới hoàn toàn. Nhạc Trịnh trở thành chìa khóa để Hà Lê tạo dựng sự nghiệp và dấu ấn âm nhạc cho riêng mình. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng anh.

Tác phẩm “Hội hè miên man” của Phi Phi Oanh, 2026, sơn mài trên plastic, 60 x 60 cm.

Sống động và huyền ảo

Triển lãm sơn mài mang tên “Hội hè miên man” (A Moveable Feast) đang diễn ra tại ART30 Gallery (30 Quang Trung, Hà Nội), từ ngày 24/3 đến 19/4.

Khối Văn hóa, Thể thao diễu hành Kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9/2025.

Những con số cùng niềm tin kỳ vọng

Nhanh chóng và cụ thể, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tác phẩm Chợ cũ quê tôi, sơn mài, 100x160cm, năm 1991, trưng bày tại triển lãm Hồn quê. Ảnh: An Trung

Ấm áp hồn quê trong hội họa Hoàng Sùng

Những bức tranh sơn mài khổ lớn, có bức tới 120x275cm, nhưng không gây cảm giác choáng ngợp mà như lời mời chân tình tới người xem, cùng bước vào một không gian quê hương thuở đã xa song dường như vẫn luôn thân gần, ấm áp.

Một thước đo cần được căn chỉnh lại

Một thước đo cần được căn chỉnh lại

Có một thực tế tưởng như nghịch lý là, khi công nghệ đang giúp con người mở rộng biên độ giao tiếp vượt qua hầu hết các biên giới vật lý, thì môi trường văn hóa cơ sở lại càng đóng vai trò quan trọng làm giàu và cân bằng đời sống tinh thần cho mỗi cá nhân, nhưng với góc tiếp cận và những con đường mới.

Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam) được số hoá bằng công nghệ thực tế ảo.

Chiếc chìa khóa và định hướng "2 trong 1"

Số hóa di sản đang được xem là chiếc chìa khóa diệu kỳ, vừa giúp lưu giữ lại hình ảnh chân thật về những giá trị đặc sắc đang bị thời gian và sự phát triển của xã hội hiện đại đe dọa,

Nhiều ca sĩ trẻ đã coi trang facebook cá nhân là kênh quảng bá hoạt động nghệ thuật, với lượng người theo dõi lớn (Trong ảnh: Ca sĩ Hà Myo đăng tải hình ảnh biểu diễn tại Ấn Độ, ngày 17/3/2026, trên trang Facebook có hơn 350.000 người theo dõi.

Thúc đẩy xây dựng môi trường số lành mạnh

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Từ ngày 5/3/2026, Bộ Quy tắc này sẽ chính thức thay thế Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành cách đây gần 5 năm.

Vẻ đẹp lý tưởng

Vẻ đẹp lý tưởng

Từ 7/3 đến ngày 6/5, Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom-VCCA, Hà Nội, giới thiệu trưng bày Bóng hình em, Vần thơ anh, bao gồm hình ảnh tác phẩm hội họa thuộc trường phái Tiền Raphael, ra đời trong thế kỷ 19, tại Vương quốc Anh.

Mùa sáng tạo mới

Mùa sáng tạo mới

Vở múa Khổng tước, gắn liền với tên tuổi Dương Lệ Bình, người được mệnh danh “chim công làng múa” Trung Quốc, lần đầu ra mắt tại Việt Nam, với bốn suất diễn (Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội), từ ngày 6-8/3.

Cảnh trong phim Hoàng tử quỷ.

Khi thị hiếu khán giả đảo chiều

Điện ảnh trong nước đã và đang không chỉ ghi dấu ấn đặc biệt ngoạn mục về doanh thu, việc chiếm thị phần tại rạp chiếu mà còn… chứng kiến dấu hiệu thoái trào của một số “thương hiệu”, dòng phim dù chỉ một năm trước đó, vẫn còn hái ra tiền. Phải chăng, thị hiếu khán giả đang biến động?