Nhận tin nhắn mời thăm trưng bày tranh của người bạn họa sĩ cách đây ít ngày, người viết bài không khỏi mỉm cười: Vậy là trên trục phố Hàng Gai-Hàng Bông sầm uất nhất nhì khu phố cổ, lại có thêm một không gian ươm mầm sáng tạo, nơi mở ra nhiều cơ hội công việc cho những người trẻ, có tâm hồn tươi trẻ, năng động, ham muốn thử nghiệm những điều mới mẻ trong hoạt động văn hóa nghệ thuật.
Nhìn từ ngoài vào, đó là một quán cà-phê, với quầy pha chế ngay gần cửa, bàn ghế đa dạng, có cả các góc để ngồi làm việc nhiều giờ. Không gian hình nhà ống, xấp xỉ 100 m2 này được phân chia khá ngăn nắp, có cả một khoảng vừa đủ để biểu diễn ca nhạc, thêm một không gian xinh xắn khác dành cho các cuộc gặp gỡ, thảo luận chuyên sâu (workshop) ở phía cuối. Hai dãy tường và một vài khoảng trống đan xen được trưng dụng để bày tác phẩm nghệ thuật thị giác theo cách nhẹ nhàng, dễ tiếp cận mà vẫn bảo đảm sự tôn trọng tác phẩm và người xem. Bên cạnh hoạt động kinh doanh của một quán cà-phê, nơi đây cập nhật theo tháng khá đa dạng hoạt động, như đêm nhạc chuyên biệt về một tác giả, gặp gỡ họa sĩ, các workshop chuyên sâu về học ngoại ngữ, đồ họa chữ, sử dụng giấy thủ công, các đêm nhạc nhỏ... Những hoạt động như vậy chắc chắn không thể đem lại giá trị thương mại trước mắt cho không gian này, song thay vào đó, đem tới một nguồn cảm hứng sáng tạo không nhỏ cho công chúng tham gia.
Theo chia sẻ của Nguyễn Huy Anh Tuấn, người lặng lẽ theo đuổi công việc sáng tác hội họa từ tám năm qua, những không gian mở như thế này góp phần hỗ trợ tiếp cận công chúng một cách tích cực cho những người ham mê sáng tạo theo hướng chuyên nghiệp song chưa đủ nguồn lực để tự tổ chức các cuộc triển lãm bài bản như anh. Nhờ kết nối với không gian vật lý như vậy, anh có dịp gặp gỡ nhiều người yêu nghệ thuật hơn, chia sẻ với họ về ý tưởng sáng tác, nhận lại từ họ những nhận xét trực tiếp, chân thành mà việc kết nối “tiếp thị” qua truyền thông xã hội không thể có được. Nó như liều thuốc tinh thần giá trị đối với anh.
Trên đây chỉ là một trong ngày càng nhiều các không gian giàu yếu tố sáng tạo xuất hiện ở Hà Nội thời gian qua. Đó có thể là một nhà hàng được nâng cấp về chất lượng ẩm thực và bài trí món ăn đồng thời với thẩm mỹ không gian, dành khoảng trống thích đáng cho các hoạt động giới thiệu văn hóa nghệ thuật định kỳ theo hướng bài bản. Đó có thể là một cửa hàng/chuỗi cửa hàng thủ công mỹ nghệ kết hợp workshop chuyên sâu về kiến thức mỹ nghệ truyền thống để chuyển dụng vào sản phẩm thủ công đương đại. Đó có thể là một không gian làm việc mở (co-working space), cho thuê theo thời gian cố định, phù hợp với lớp trẻ làm việc độc lập và kết hợp trưng bày tác phẩm nghệ thuật thị giác. Đó có thể là một lớp học vẽ kết hợp việc ứng dụng kiến thức thẩm mỹ vào các thiết kế sinh cảnh, đồ gia dụng, góp phần khơi mở tiềm năng sáng tạo của người học và tạo ra sản phẩm mang ý nghĩa thực tế với cuộc sống thường nhật... Những không gian này khá tự chủ về nguồn thu từ kinh doanh sản phẩm, giảm áp lực thương mại trong việc vận hành các hoạt động thúc đẩy sáng tạo khác để khuyến khích thêm nhiều người ở đa dạng lứa tuổi tham dự.
Dạng không gian liên kết nhiều ngành thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa, đậm tính sáng tạo không phải quá mới mẻ nhưng tần suất xuất hiện ngày càng lớn ở Hà Nội hiện nay cho thấy nhu cầu xã hội về thưởng thức, sở hữu sản phẩm mang dấu ấn văn hóa và thẩm mỹ ngày càng cao. Đây có thể được xem như một phân khúc mới của thị trường sáng tạo của Thủ đô, bên cạnh số ít các mô hình phát triển chuyên nghiệp và chuyên biệt, được chính quyền và các tổ chức, cá nhân đầu tư có chiều sâu.
Đầu tháng 8, chính quyền Thành phố Hà Nội đã công bố Quyết định về việc phê duyệt Đề án “Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành Công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thành phố Hà Nội”, và áp dụng thực hiện trên toàn địa bàn ngay trong năm 2026.
Theo Đề án, bên cạnh 10 ngành công nghiệp văn hóa, như xác định trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 mà Chính phủ phê duyệt trong tháng 11/2025, Hà Nội có thêm ngành đặc thù địa phương là ẩm thực. Bộ chỉ tiêu sẽ định lượng một cách cụ thể hơn thực tế và khả năng phát triển của thị trường sáng tạo, cung cấp thông tin nền tảng cho điều hướng chính sách hỗ trợ ban đầu từ chính quyền đối với các tổ chức, đơn vị, hộ kinh doanh. Đây chính là điều kiện thuận lợi mới về chính sách nhằm thúc đẩy các hình thức liên kết ngành trong lĩnh vực này, tạo nên nhiều hơn nữa các không gian ươm mầm và cỗ vũ tinh thần sáng tạo ở Thủ đô.
