Định giá để nhân lên giá trị di sản

Lần đầu tiên, các di sản thiên nhiên, văn hóa thế giới tại Việt Nam sẽ được định giá, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể thông qua Đề án “Định giá kinh tế của di sản, TEV, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, dự kiến hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10.

Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội
Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội

Theo cách tiếp cận của dự thảo Đề án, di sản được nhìn nhận như một dạng vốn văn hóa, vốn tự nhiên và vốn xã hội, có khả năng tạo ra các giá trị kinh tế, xã hội, môi trường, sinh kế cộng đồng và sức mạnh mềm trong dài hạn. Vì vậy, việc lượng hóa tổng giá trị kinh tế của di sản không nhằm quy đổi toàn bộ giá trị văn hóa hay giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thành tiền, mà nhằm nhận diện và đo lường những lợi ích kinh tế và phúc lợi do hệ thống tài sản di sản tạo ra cho xã hội.

Tổng giá trị kinh tế (Total Economic Value/TEV) của mỗi di sản thế giới được lượng hóa gồm giá trị sử dụng và giá trị phi sử dụng. Giá trị sử dụng bao gồm ba nhánh: Giá trị sử dụng trực tiếp (từ tham quan, du lịch, dịch vụ văn hóa và sinh thái, giáo dục, nghiên cứu, sự kiện, các hoạt động định cư và sinh kế cộng đồng); giá trị sử dụng gián tiếp (thông qua cảnh quan, môi trường, thương hiệu lãnh thổ, sức hấp dẫn đầu tư, giá trị bất động sản, chất lượng không gian sống và các dịch vụ hệ sinh thái) và giá trị lựa chọn cho tương lai. Các giá trị phi sử dụng là giá trị tồn tại, giá trị lưu truyền cho thế hệ sau, giá trị biểu tượng, bản sắc và giá trị tinh thần của cộng đồng.

Cách tiếp cận như trên giúp phân biệt rõ giữa tổng giá trị kinh tế của di sản và doanh thu từ du lịch, dịch vụ văn hóa hoặc chi tiêu của khách tham quan. Các chỉ số thị trường trực tiếp chỉ phản ánh một bộ phận của giá trị sử dụng, trong khi di sản còn tạo ra nhiều lợi ích phi thị trường và tác động lan tỏa đối với cộng đồng, môi trường, giáo dục, nghiên cứu, thương hiệu lãnh thổ và phát triển dài hạn. Đây cũng là cách tiếp cận được áp dụng trong việc lượng hóa giá trị quần thể danh thắng Tràng An, do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình và Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2024-2025 với kết quả: Tổng giá trị kinh tế và thương hiệu của Tràng An trong giai đoạn đánh giá 2024-2025 được xác định ở mức 213 tỷ USD.

Điều đáng nói, Tràng An hiện là quần thể di sản hỗn hợp (bao gồm di sản văn hóa và di sản thiên nhiên) duy nhất tại Việt Nam, đòi hỏi khung đánh giá phù hợp đặc thù, bao quát được giá trị sử dụng và phi sử dụng của tất cả các yếu tố tạo nên giá trị tổng thể di tích. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã phân chia quần thể này thành bốn khu vực chính để lượng hóa giá trị và từ đó, xác định yếu tố cốt lõi tạo nên tổng thể giá trị, bao gồm: Di sản tổng thể theo giá trị kinh tế; hệ sinh thái tự nhiên; di sản văn hóa và di sản định cư truyền thống.

Quan niệm và phương thức lượng hóa giá trị kinh tế chú trọng vào yếu tố đặc thù của quần thể danh thắng Tràng An có thể là tham chiếu hữu ích cho việc lượng hóa giá trị kinh tế từng di sản, trong số tám di sản/quần thể di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới ở nước ta thuộc phạm vi nghiên cứu của Đề án: Hoàng thành Thăng Long; Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà; Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; Thành nhà Hồ; Phong Nha - Kẻ Bàng; Cố đô Huế; Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn. Trên cơ sở đó, Việt Nam sẽ có điều kiện sớm tiến tới xây dựng một khung phương pháp lượng hóa giá trị kinh tế di sản thống nhất ở cấp quốc gia, nhằm chuẩn hóa chỉ tiêu, dữ liệu, quy trình khảo sát và cơ chế sử dụng kết quả lượng hóa giá trị này trong quản lý nhà nước đối với di sản và phát triển cộng đồng.

Việc lượng hóa tổng giá trị kinh tế của di sản lịch sử và văn hóa diễn ra ngày càng phổ biến trên thế giới, kể từ những năm 1990, thế kỷ trước. Hoạt động này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định mức giá trị của di sản ở nhiều khía cạnh để bảo tồn, khai thác và phát huy một cách tốt nhất, góp phần vào hoạch định chiến lược phát triển của một cộng đồng, địa phương và rộng hơn là của một quốc gia.

Việc xây dựng Đề án là một trong những hoạt động quan trọng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan.

Luôn cảm ơn cội gốc truyền thống

Sau khi nghỉ hưu, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan tập trung vào hoạt động truyền dạy nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ và rất hiếm khi trở lại sân khấu biểu diễn. Nhưng, trong câu chuyện với chúng tôi về nghệ thuật chèo nói riêng, về nghệ thuật biểu diễn nói chung trong dòng chảy cuộc sống hôm nay, bà cho biết sẽ sớm quay lại sân khấu với một liveshow kỷ niệm cuộc đời nghệ thuật của mình.

Thanh âm đương đại từ gốm sẽ được cất lên trong hai đêm diễn, ngày 19 và 20/9, tại làng gốm truyền thống Bát Tràng. Nguồn: Fanpage Festival Thăng Long-Hà Nội

Lợi nhuận kép từ một festival

Festival Thăng Long-Hà Nội được định vị là một trong bảy sự kiện và lễ hội văn hóa lớn nhằm xây dựng thương hiệu Hà Nội trong các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh và lễ hội văn hóa. Trong kỳ tổ chức lần thứ hai, từ ngày 11 đến 20/9, Festival bao gồm hơn 30 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch và tất cả đều mở cửa miễn phí cho công chúng. Cùng với đó, Ban tổ chức đặt mục tiêu tạo doanh thu trực tiếp và gián tiếp từ các hoạt động của Festival.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Khiêm

Tôi muốn kể câu chuyện mới về Việt Nam bằng giai điệu guitar

“Điều tôi hướng tới là để người nghe vẫn nhận ra vẻ đẹp của giai điệu Việt Nam, nhưng đồng thời tác phẩm có một đời sống mới tự nhiên trên cây đàn guitar và có thể tiếp cận được với người nghe quốc tế”- đây là chia sẻ của Tiến sĩ ngành Kỹ thuật điện Nguyễn Duy Khiêm trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, nhân dịp các sáng tác và tác phẩm chuyển soạn từ dân ca Việt Nam của anh được nghệ sĩ guitar danh tiếng quốc tế An Trần biểu diễn, thu âm trong album Ilumina, phát hành toàn cầu từ ngày 28/8.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang.

Mùa thu luôn gợi cảm xúc mới mẻ, nhân văn

Bên cạnh sáng tác thơ, Hồng Thanh Quang còn là một cây bút chính luận sắc sảo. Ông trưởng thành từ quân đội và phần lớn cuộc đời rèn luyện trong môi trường làm báo. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng ông về chủ đề mùa thu Cách mạng, trong một ngày thu đẹp của Hà Nội.

Phiên tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo. Ảnh: Thế Đại

Khơi thông điểm nghẽn phát triển văn hóa trên nền tảng số

Số liệu thực tế từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cho thấy, năm 2025, doanh thu tiền sử dụng tác quyền đạt hơn 424,3 tỷ đồng (tăng 8%), trong đó riêng khoản thu từ các nền tảng trực tuyến (website và ứng dụng) là xấp xỉ 298 tỷ đồng. Những con số trên cho thấy sản phẩm văn hóa nghệ thuật và cùng với đó là tài sản trí tuệ trên môi trường số đang ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.

Không gian triển lãm trong buổi khai mạc, ngày 22/8. Ảnh: Như An

Thông điệp giáo dục nghệ thuật giàu ý nghĩa

132 tác phẩm của 116 tác giả, phần lớn trong số họ là họa sĩ chuyên nghiệp đồng thời là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn mỹ thuật ở cấp phổ thông hoặc chuyên ngành Sư phạm mỹ thuật tại nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước, được chọn trưng bày trong triển lãm “Nghệ thuật và giáo dục: Truyền thống – Hiện đại”, tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội.

Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: Phan Phương

Hóa giải thách thức, nâng tầm di sản

Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đang có những bước đi quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị hồ sơ khoa học Khu di tích Cổ Loa để đề nghị UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới.

Khoảnh khắc mãnh liệt, khi hàng chục nghìn con người cùng hòa chung giọng hát Quốc ca. Ảnh: Thành Đạt

Để Tổ quốc luôn ở trong tim

Sau dấu ấn tại Mỹ Đình, “Tổ quốc trong tim” mùa thứ hai đến Thành phố Hồ Chí Minh với một không gian và cách kể mới. Hơn 5,7 triệu lượt yêu cầu đăng ký, vé trực tuyến hết chỉ sau 1 phút 27 giây cho thấy sức hút đặc biệt của một chương trình nghệ thuật chính luận, khi lịch sử và những giá trị thiêng liêng của dân tộc được chuyển tải bằng ngôn ngữ của thời đại. Trước đêm diễn 23/8, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - Trưởng ban Chỉ đạo chương trình, chia sẻ về cách làm mới nghệ thuật chính luận, sức mạnh của công chúng trẻ và hành trình biến tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Nhà điêu khắc Lê Trọng Nghĩa, Chi hội trưởng Mỹ thuật tỉnh Gia Lai.

Một đời sống mỹ thuật mạnh cần nhiều tiếng nói khác biệt cùng tồn tại và đối thoại

257 tác phẩm hội họa, đồ họa và điêu khắc của 217 tác giả được lựa chọn trưng bày và trao giải thưởng tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực V (theo phân vùng của Hội Mỹ thuật Việt Nam), gồm các tỉnh, thành phố nam miền trung và Tây Nguyên: Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, thành phố Đà Nẵng. Triển lãm diễn ra từ ngày 6 đến 15/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai (thuộc phường Quy Nhơn).

Nhiều phiên bản tiếng Việt truyện Doraemon của Nhà xuất bản Kim Đồng bị làm giả, một biểu hiện vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Ảnh minh họa từ nguồn: Nhà xuất bản Kim Đồng

Hợp tác quốc tế để bảo vệ thị trường sáng tạo

Trong vòng 5 năm trở lại đây, Nhà xuất bản Kim Đồng có khoảng 1.000 đầu sách bị vi phạm bản quyền, góp phần dẫn đến hệ quả tổng số lượng bản in bị giảm 30%. Tính đến tháng 7/2026, tổng số website tiếng Việt vi phạm bản quyền truyện tranh Nhật Bản đứng vị trí thứ ba trong số các ngôn ngữ vi phạm nhiều nhất trên thế giới, chỉ sau tiếng Anh và tiếng Nhật, trong đó, phần lớn website vi phạm tiếng Anh và tiếng Việt có nguồn gốc từ Việt Nam.

Giới trẻ nay khó để rời bỏ chiếc điện thoại thông minh.

Ăn cùng điện thoại

Mấy tháng trước tôi đưa đứa em tên Linh đi ăn gà ở phố Lãn Ông. Quán khá nổi tiếng, loại quán mà người ta thường phải chụp địa chỉ quán trước khi bước vào, như một thủ tục nhập môn. Tôi vốn là kiểu người ăn một miếng cũng phải bình phẩm đôi câu, thành ra vừa gắp vừa bảo Linh rằng gà ở đây được cái thịt thơm, da giòn mà không béo, luộc vừa lửa nên phần đùi không bị đỏ.

Nghệ sĩ chèo Lê Tiến Đạt

Cần cơ chế giữ người tài ở lại với chèo!

Lê Tiến Đạt là gương mặt đa năng của làng chèo. Anh thể hiện tốt nhiều loại vai, từ hề đến kép chính, được ghi nhận bằng các huy chương vàng, bạc tại những kỳ hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Anh là một trong ba diễn viên chèo được trao danh hiệu Diễn viên chèo xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, năm 2025. Bước qua tuổi 30, anh vẫn đang ấp ủ nhiều ý tưởng sáng tạo để phát huy vốn quý của dân tộc.

Nghệ thuật múa rối của Việt Nam thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả tại Tuần Văn hóa Việt Nam tại Lào, tháng 5/2026. Nguồn: Cục hợp tác quốc tế Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Đổi mới phương thức quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1306/QĐ-TTg ngày 17/7/2026 về Phê duyệt Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Bên cạnh mục tiêu tổng quát, Chiến lược xác định rõ mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể cho từng giai đoạn: Từ nay đến năm 2030 và từ năm 2030 đến năm 2045.