Định giá để nhân lên giá trị di sản

Lần đầu tiên, các di sản thiên nhiên, văn hóa thế giới tại Việt Nam sẽ được định giá, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể thông qua Đề án “Định giá kinh tế của di sản, TEV, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, dự kiến hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10.

Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội
Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội

Theo cách tiếp cận của dự thảo Đề án, di sản được nhìn nhận như một dạng vốn văn hóa, vốn tự nhiên và vốn xã hội, có khả năng tạo ra các giá trị kinh tế, xã hội, môi trường, sinh kế cộng đồng và sức mạnh mềm trong dài hạn. Vì vậy, việc lượng hóa tổng giá trị kinh tế của di sản không nhằm quy đổi toàn bộ giá trị văn hóa hay giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thành tiền, mà nhằm nhận diện và đo lường những lợi ích kinh tế và phúc lợi do hệ thống tài sản di sản tạo ra cho xã hội.

Tổng giá trị kinh tế (Total Economic Value/TEV) của mỗi di sản thế giới được lượng hóa gồm giá trị sử dụng và giá trị phi sử dụng. Giá trị sử dụng bao gồm ba nhánh: Giá trị sử dụng trực tiếp (từ tham quan, du lịch, dịch vụ văn hóa và sinh thái, giáo dục, nghiên cứu, sự kiện, các hoạt động định cư và sinh kế cộng đồng); giá trị sử dụng gián tiếp (thông qua cảnh quan, môi trường, thương hiệu lãnh thổ, sức hấp dẫn đầu tư, giá trị bất động sản, chất lượng không gian sống và các dịch vụ hệ sinh thái) và giá trị lựa chọn cho tương lai. Các giá trị phi sử dụng là giá trị tồn tại, giá trị lưu truyền cho thế hệ sau, giá trị biểu tượng, bản sắc và giá trị tinh thần của cộng đồng.

Cách tiếp cận như trên giúp phân biệt rõ giữa tổng giá trị kinh tế của di sản và doanh thu từ du lịch, dịch vụ văn hóa hoặc chi tiêu của khách tham quan. Các chỉ số thị trường trực tiếp chỉ phản ánh một bộ phận của giá trị sử dụng, trong khi di sản còn tạo ra nhiều lợi ích phi thị trường và tác động lan tỏa đối với cộng đồng, môi trường, giáo dục, nghiên cứu, thương hiệu lãnh thổ và phát triển dài hạn. Đây cũng là cách tiếp cận được áp dụng trong việc lượng hóa giá trị quần thể danh thắng Tràng An, do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình và Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2024-2025 với kết quả: Tổng giá trị kinh tế và thương hiệu của Tràng An trong giai đoạn đánh giá 2024-2025 được xác định ở mức 213 tỷ USD.

Điều đáng nói, Tràng An hiện là quần thể di sản hỗn hợp (bao gồm di sản văn hóa và di sản thiên nhiên) duy nhất tại Việt Nam, đòi hỏi khung đánh giá phù hợp đặc thù, bao quát được giá trị sử dụng và phi sử dụng của tất cả các yếu tố tạo nên giá trị tổng thể di tích. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã phân chia quần thể này thành bốn khu vực chính để lượng hóa giá trị và từ đó, xác định yếu tố cốt lõi tạo nên tổng thể giá trị, bao gồm: Di sản tổng thể theo giá trị kinh tế; hệ sinh thái tự nhiên; di sản văn hóa và di sản định cư truyền thống.

Quan niệm và phương thức lượng hóa giá trị kinh tế chú trọng vào yếu tố đặc thù của quần thể danh thắng Tràng An có thể là tham chiếu hữu ích cho việc lượng hóa giá trị kinh tế từng di sản, trong số tám di sản/quần thể di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới ở nước ta thuộc phạm vi nghiên cứu của Đề án: Hoàng thành Thăng Long; Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà; Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; Thành nhà Hồ; Phong Nha - Kẻ Bàng; Cố đô Huế; Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn. Trên cơ sở đó, Việt Nam sẽ có điều kiện sớm tiến tới xây dựng một khung phương pháp lượng hóa giá trị kinh tế di sản thống nhất ở cấp quốc gia, nhằm chuẩn hóa chỉ tiêu, dữ liệu, quy trình khảo sát và cơ chế sử dụng kết quả lượng hóa giá trị này trong quản lý nhà nước đối với di sản và phát triển cộng đồng.

Việc lượng hóa tổng giá trị kinh tế của di sản lịch sử và văn hóa diễn ra ngày càng phổ biến trên thế giới, kể từ những năm 1990, thế kỷ trước. Hoạt động này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định mức giá trị của di sản ở nhiều khía cạnh để bảo tồn, khai thác và phát huy một cách tốt nhất, góp phần vào hoạch định chiến lược phát triển của một cộng đồng, địa phương và rộng hơn là của một quốc gia.

Việc xây dựng Đề án là một trong những hoạt động quan trọng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Người thân của liệt sĩ chưa xác định thông tin, đang chờ đợi được lấy mẫu ADN phục vụ cho công tác tìm kiếm. Ảnh: Phương Thảo

Nốt lặng trong một phòng lấy mẫu xét nghiệm

Buổi sáng hôm ấy, giữa không gian trang trọng, tiện nghi và hiện đại của Trung tâm Văn hóa thể thao Thanh Xuân (Thành phố Hà Nội), tôi lại thấy mình và cả những con người đang ngồi đó, những người đang tất bật đi lại đó, dường như đang sống trong một bầu không khí đặc biệt, nhuốm đậm màu ký ức.

Cảnh trong vở tuồng Dấu thiêng Hà Nội – Cho những gì còn mãi (Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam).

Điều đọng lại sau một kỳ Liên hoan Sân khấu

Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng lần thứ bảy năm 2026 đã chính thức khép lại sau chuỗi ngày tranh tài của 15 đoàn nghệ thuật công lập và xã hội hóa, với sáu loại hình nghệ thuật: Chèo, tuồng, cải lương, kịch dân ca, kịch nói, xiếc, cùng sự góp sức của hơn 200 nghệ sĩ đến từ ba miền bắc, trung, nam. Thành công lớn nhất của liên hoan có lẽ là những đêm diễn đầy ắp khán giả tại cả 5 địa điểm trình diễn.

Chân dung nhà văn, nhà báo Đoan Bùi. Ảnh: Trần Quốc Cường

Với tôi, tiếng Việt là Nhà

Đoan Bùi sinh ra trong gia đình có bố mẹ đều là người Việt Nam. Trong những năm 1970, đó là gia đình người Việt duy nhất ở quận Le Mans, vùng hành chính Pays de la Loire, Cộng hòa Pháp. Việc bà dần rời xa tiếng Việt để hòa nhập với cuộc sống Pháp là điều dễ hiểu. Cũng bởi vậy, hành trình trở lại với tiếng Việt của Đoan Bùi là một hành trình thật sự “phức tạp và hạnh phúc”. Phần nào về hành trình ấy, bà chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần.

Nhà thơ Bằng Việt.

Văn chương cần có vị đắng mồ hôi và vị mặn nước mắt của con người

Quê gốc của nhà thơ Bằng Việt là làng nghề mộc truyền thống Chàng Sơn, nay thuộc xã Tây Phương, Thành phố Hà Nội. Trong sự nghiệp của ông, Hà Nội là mạch nguồn cảm hứng xuyên suốt. Bên cạnh thơ, ông còn tham gia nhiều công trình nghiên cứu, biên soạn thuộc Tủ sách Thăng Long nghìn năm văn hiến. Năm nay, Ban tổ chức Giải thưởng Bùi Xuân Phái đã trao Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội tới ông.

Dự án phim “Bãi săn” thu hút sự quan tâm của giới trẻ.

Minh bạch để đi đường dài

Những cảnh báo về chất lượng nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu mới đối với lĩnh vực sản xuất phim. Quy trình ứng dụng công nghệ cần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và vai trò chủ động của con người. Cùng với đó, việc tìm kiếm phương thức tiếp cận khán giả trẻ cần gắn với chất lượng và giá trị của tác phẩm.

Nhiếp ảnh gia Lâm Xuân Tùng.

Cảm nhận “tình yêu trong veo” ở từng khoảnh khắc bấm máy

10 năm, số lượng bộ ảnh nhiếp ảnh gia Lâm Xuân Tùng thực hiện đã lên đến xấp xỉ bốn con số, mỗi bộ cũng chừng 1.000 đơn vị ảnh. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng anh về những điều ý nghĩa, giá trị tinh thần sâu sắc mà nhiếp ảnh đường phố nói riêng, nghệ thuật nói chung, đem tới cuộc sống này.

Poster chính thức của chương trình.

Mở không gian văn hóa diệu kỳ cho thiếu nhi

Lần đầu tiên, Báo Nhân Dân tổ chức chương trình nghệ thuật dành cho thiếu nhi, mang tên Chắp cánh tuổi thơ. Chương trình được thiết kế có sự kết hợp nhiều hoạt động trải nghiệm, tương tác trực tiếp và trực tuyến, tạo nên một không gian tràn ngập vẻ đẹp diệu kỳ như trí tưởng tượng phong phú của trẻ em.

Khu Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc. Ảnh: Thành Đạt

Bảo vệ di sản giữa những đổi thay liên tục của đời sống

Hội nghị quốc tế Nhìn lại tính xác thực của di sản: Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương vì tương lai Di sản thế giới vừa diễn ra tại Hà Nội (từ ngày 27/9 đến 1/10). Thông qua xem xét các trường hợp điển hình tại khu vực, trong đó có một số di sản của Việt Nam, Hội nghị hướng tới làm rõ cách tiếp cận rộng hơn về tính xác thực của di sản, đồng thời vẫn bảo đảm các yêu cầu về giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, cơ chế bảo vệ và quản lý hiệu quả đối với di sản thế giới.

Ảnh minh họa

Một anh cò nghiệp dư

Người mua đánh giá anh S. là một cò đất lương thiện. Đám môi giới chuyên nghiệp không diễn tả rành mạch nhưng đại ý coi anh chỉ là nghiệp dư.

Không gian triển lãm tại chương trình lưu trú nghệ thuật ở Hội An được thiết kế khá bài bản. Ảnh: BẢO NGUYỄN

Chủ động mở những điểm chạm sáng tạo

“Mở xưởng” hiện được xem như một xu hướng trong giới sáng tác mỹ thuật, nghệ thuật thị giác đương đại ở Việt Nam. Hiểu một cách giản dị nhất, đó là dịp để các nghệ sĩ thị giác biến không gian sáng tác có phần riêng tư của mình thành điểm hẹn nghệ thuật dành cho bất kỳ ai quan tâm.

Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thước

Người làm phim tài liệu, trước tiên, cần một bản lĩnh sống

Những năm gần đây, phim tài liệu của Việt Nam đã gây được sự chú ý của dư luận thế giới, giành được giải thưởng tại các kỳ liên hoan phim quốc tế. Nhiều hoạt động thúc đẩy phát triển phim tài liệu trong nước cũng được tổ chức thường xuyên, định kỳ, thu hút sự quan tâm ngày càng đông đảo của giới làm phim và công chúng. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện với Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thước về vai trò và sức sống của phim tài liệu ở nước ta.

Thanh âm đương đại từ gốm sẽ được cất lên trong hai đêm diễn, ngày 19 và 20/9, tại làng gốm truyền thống Bát Tràng. Nguồn: Fanpage Festival Thăng Long-Hà Nội

Lợi nhuận kép từ một festival

Festival Thăng Long-Hà Nội được định vị là một trong bảy sự kiện và lễ hội văn hóa lớn nhằm xây dựng thương hiệu Hà Nội trong các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh và lễ hội văn hóa. Trong kỳ tổ chức lần thứ hai, từ ngày 11 đến 20/9, Festival bao gồm hơn 30 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch và tất cả đều mở cửa miễn phí cho công chúng. Cùng với đó, Ban tổ chức đặt mục tiêu tạo doanh thu trực tiếp và gián tiếp từ các hoạt động của Festival.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Khiêm

Tôi muốn kể câu chuyện mới về Việt Nam bằng giai điệu guitar

“Điều tôi hướng tới là để người nghe vẫn nhận ra vẻ đẹp của giai điệu Việt Nam, nhưng đồng thời tác phẩm có một đời sống mới tự nhiên trên cây đàn guitar và có thể tiếp cận được với người nghe quốc tế”- đây là chia sẻ của Tiến sĩ ngành Kỹ thuật điện Nguyễn Duy Khiêm trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, nhân dịp các sáng tác và tác phẩm chuyển soạn từ dân ca Việt Nam của anh được nghệ sĩ guitar danh tiếng quốc tế An Trần biểu diễn, thu âm trong album Ilumina, phát hành toàn cầu từ ngày 28/8.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang.

Mùa thu luôn gợi cảm xúc mới mẻ, nhân văn

Bên cạnh sáng tác thơ, Hồng Thanh Quang còn là một cây bút chính luận sắc sảo. Ông trưởng thành từ quân đội và phần lớn cuộc đời rèn luyện trong môi trường làm báo. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng ông về chủ đề mùa thu Cách mạng, trong một ngày thu đẹp của Hà Nội.

Phiên tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo. Ảnh: Thế Đại

Khơi thông điểm nghẽn phát triển văn hóa trên nền tảng số

Số liệu thực tế từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cho thấy, năm 2025, doanh thu tiền sử dụng tác quyền đạt hơn 424,3 tỷ đồng (tăng 8%), trong đó riêng khoản thu từ các nền tảng trực tuyến (website và ứng dụng) là xấp xỉ 298 tỷ đồng. Những con số trên cho thấy sản phẩm văn hóa nghệ thuật và cùng với đó là tài sản trí tuệ trên môi trường số đang ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.