Chủ động mở những điểm chạm sáng tạo

“Mở xưởng” hiện được xem như một xu hướng trong giới sáng tác mỹ thuật, nghệ thuật thị giác đương đại ở Việt Nam. Hiểu một cách giản dị nhất, đó là dịp để các nghệ sĩ thị giác biến không gian sáng tác có phần riêng tư của mình thành điểm hẹn nghệ thuật dành cho bất kỳ ai quan tâm.

Không gian triển lãm tại chương trình lưu trú nghệ thuật ở Hội An được thiết kế khá bài bản. Ảnh: BẢO NGUYỄN
Không gian triển lãm tại chương trình lưu trú nghệ thuật ở Hội An được thiết kế khá bài bản. Ảnh: BẢO NGUYỄN

Chuyển động thực tiễn thú vị này của giới chuyên môn sáng tác góp phần tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa nghệ thuật thị giác và đại chúng. Tinh thần cởi mở tại chính nơi nghệ sĩ đang tạo ra tác phẩm khuyến khích công chúng, nhất là công chúng sở tại, chủ động bộc lộ suy nghĩ, đặt các câu hỏi để nghệ sĩ trực tiếp giải đáp và cùng khơi mở nguồn cảm xúc dành cho nghệ thuật, làm thi vị hơn đời sống tinh thần của mỗi người.

Điều đáng quan tâm là xu hướng “mở xưởng” này không chỉ diễn ra tại các trung tâm đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh mà còn lan rộng tới các địa phương, kể cả vùng sâu, vùng xa. Một họa sĩ thành danh sau nhiều năm gắn bó với không khí sinh hoạt nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh đã dời xưởng vẽ về vùng cao nguyên xanh tươi, chủ động thiết kế các đợt mở xưởng, thu hút sự quan tâm của không chỉ đồng nghiệp từ thành phố về thăm mà còn của chính cư dân sở tại, nhất là các em học sinh. Một nữ nghệ sĩ thị giác sau nhiều năm sáng tác và giới thiệu nghệ thuật tại không ít sự kiện quốc tế lớn, đón nhiều khách nước ngoài đến thăm, đã quyết định mở xưởng chào đón cư dân địa phương tại một thành phố di sản miền trung. Một ngôi làng ven sông Hồng, nơi có nhiều họa sĩ, nhà điêu khắc thuê địa điểm mở xưởng sáng tác, đã trở thành điểm đến nghệ thuật. Các nghệ sĩ và cư dân địa phương thảo luận cùng nhau về mô hình mở rộng cánh cửa xưởng sáng tác, đón chào dân làng và khách du lịch, thiết kế tour tham quan và trải nghiệm nghệ thuật tại chỗ, thử làm người sáng tạo nghệ thuật trong một ngày cuối tuần đầy ắp tiếng cười...

Từ thực tiễn này, đã có những cơ sở nghệ thuật và du lịch kết hợp cùng nhau nâng cấp hoạt động mở xưởng của nghệ sĩ lên thành điểm nhấn trong chuỗi sự kiện kết nối nghệ thuật với du lịch và công chúng sở tại, đem lại nhiều kết quả đồng thời cho điểm đến, đơn vị điều phối sự kiện, nghệ sĩ và đặc biệt là cho công chúng.

Vừa trở về từ một chương trình lưu trú và triển lãm mỹ thuật tại Hội An, họa sĩ trẻ Phạm Thủy Tiên (Hà Nội) chia sẻ với chúng tôi về sức hấp dẫn và ý nghĩa của hoạt động mở xưởng trong thời gian ở đó. Có lẽ, đó là lần đầu tiên trên cả nước, một khu nghỉ dưỡng 5 sao có hoạt động mở xưởng của nhóm bốn họa sĩ sáng tác chuyên nghiệp, đến từ cả ba miền của đất nước, trong đó có Phạm Thủy Tiên. Hoạt động mở này diễn ra trong hai ngày cuối của quãng thời gian họ ở lại đây sáng tác. Mỗi họa sĩ có một phong cách, mỗi phòng vẽ có một không khí riêng. Công chúng tới thăm không chỉ có khách của khu nghỉ dưỡng mà còn là bất kỳ ai ở quanh vùng, quan tâm đến nghệ thuật. “Khách đông, hào hứng, để lại trong cá nhân tôi nhiều cảm xúc mới mẻ”, họa sĩ Phạm Thủy Tiên cho biết.

bai-tr8.jpg
Một số sáng tác hội họa mới nhất của Phạm Thủy Tiên từ chương trình lưu trú mới đây tại Hội An. Ảnh: BẢO NGUYỄN

Sau thời gian lưu trú, các họa sĩ trở lại nhà, “đóng cửa” phòng vẽ, tập trung sáng tác từ nguồn cảm xúc với vùng đất, văn hóa và con người Hội An, để bốn tháng sau, họ lại hẹn nhau trong một tour triển lãm giới thiệu thành quả nghệ thuật; điểm hẹn đầu là tại nơi từng lưu trú, điểm hẹn sau là tại cơ sở nghệ thuật, nơi thiết kế sự kiện này. Như vậy, trước tiên, dư vị của vùng đất Hội An, qua thế giới sáng tạo của mỗi họa sĩ tham gia chương trình, lại có dịp được tụ về với chính con người và vùng đất ấy, tạo nên sức hấp dẫn của sự kiện, thu hút sự quan tâm, tìn hiểu sâu sắc hơn nữa của công chúng địa phương dành cho chính vùng đất của mình, cũng như dành cho nghệ thuật.

Bên cạnh các mô hình giới thiệu, quảng bá mỹ thuật theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp, như bảo tàng, gallery, triển lãm, sức sống của một nền mỹ thuật còn thể hiện ở sự đa dạng, phong phú các hình thức giới thiệu tác phẩm và tác giả được tạo lập từ nhu cầu thiết thực của xã hội, hoặc góp phần khuấy động sự quan tâm của xã hội rộng lớn dành cho mỹ thuật. Cùng với sự nở rộ của truyền thông nghệ thuật trực tuyến, góp phần mở các điểm chạm sáng tạo trong thời đại công nghệ, xu hướng mở rộng hơn nữa cánh cửa xưởng sáng tác để đón chào công chúng cho thấy rõ nét hơn sức sống của đời sống mỹ thuật, nghệ thuật thị giác Việt Nam hiện nay.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan.

Luôn cảm ơn cội gốc truyền thống

Sau khi nghỉ hưu, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan tập trung vào hoạt động truyền dạy nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ và rất hiếm khi trở lại sân khấu biểu diễn. Nhưng, trong câu chuyện với chúng tôi về nghệ thuật chèo nói riêng, về nghệ thuật biểu diễn nói chung trong dòng chảy cuộc sống hôm nay, bà cho biết sẽ sớm quay lại sân khấu với một liveshow kỷ niệm cuộc đời nghệ thuật của mình.

Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội

Định giá để nhân lên giá trị di sản

Lần đầu tiên, các di sản thiên nhiên, văn hóa thế giới tại Việt Nam sẽ được định giá, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể thông qua Đề án “Định giá kinh tế của di sản, TEV, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, dự kiến hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10.

Thanh âm đương đại từ gốm sẽ được cất lên trong hai đêm diễn, ngày 19 và 20/9, tại làng gốm truyền thống Bát Tràng. Nguồn: Fanpage Festival Thăng Long-Hà Nội

Lợi nhuận kép từ một festival

Festival Thăng Long-Hà Nội được định vị là một trong bảy sự kiện và lễ hội văn hóa lớn nhằm xây dựng thương hiệu Hà Nội trong các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh và lễ hội văn hóa. Trong kỳ tổ chức lần thứ hai, từ ngày 11 đến 20/9, Festival bao gồm hơn 30 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch và tất cả đều mở cửa miễn phí cho công chúng. Cùng với đó, Ban tổ chức đặt mục tiêu tạo doanh thu trực tiếp và gián tiếp từ các hoạt động của Festival.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Khiêm

Tôi muốn kể câu chuyện mới về Việt Nam bằng giai điệu guitar

“Điều tôi hướng tới là để người nghe vẫn nhận ra vẻ đẹp của giai điệu Việt Nam, nhưng đồng thời tác phẩm có một đời sống mới tự nhiên trên cây đàn guitar và có thể tiếp cận được với người nghe quốc tế”- đây là chia sẻ của Tiến sĩ ngành Kỹ thuật điện Nguyễn Duy Khiêm trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, nhân dịp các sáng tác và tác phẩm chuyển soạn từ dân ca Việt Nam của anh được nghệ sĩ guitar danh tiếng quốc tế An Trần biểu diễn, thu âm trong album Ilumina, phát hành toàn cầu từ ngày 28/8.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang.

Mùa thu luôn gợi cảm xúc mới mẻ, nhân văn

Bên cạnh sáng tác thơ, Hồng Thanh Quang còn là một cây bút chính luận sắc sảo. Ông trưởng thành từ quân đội và phần lớn cuộc đời rèn luyện trong môi trường làm báo. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng ông về chủ đề mùa thu Cách mạng, trong một ngày thu đẹp của Hà Nội.

Phiên tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo. Ảnh: Thế Đại

Khơi thông điểm nghẽn phát triển văn hóa trên nền tảng số

Số liệu thực tế từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cho thấy, năm 2025, doanh thu tiền sử dụng tác quyền đạt hơn 424,3 tỷ đồng (tăng 8%), trong đó riêng khoản thu từ các nền tảng trực tuyến (website và ứng dụng) là xấp xỉ 298 tỷ đồng. Những con số trên cho thấy sản phẩm văn hóa nghệ thuật và cùng với đó là tài sản trí tuệ trên môi trường số đang ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.

Không gian triển lãm trong buổi khai mạc, ngày 22/8. Ảnh: Như An

Thông điệp giáo dục nghệ thuật giàu ý nghĩa

132 tác phẩm của 116 tác giả, phần lớn trong số họ là họa sĩ chuyên nghiệp đồng thời là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn mỹ thuật ở cấp phổ thông hoặc chuyên ngành Sư phạm mỹ thuật tại nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước, được chọn trưng bày trong triển lãm “Nghệ thuật và giáo dục: Truyền thống – Hiện đại”, tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội.

Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: Phan Phương

Hóa giải thách thức, nâng tầm di sản

Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đang có những bước đi quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị hồ sơ khoa học Khu di tích Cổ Loa để đề nghị UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới.

Khoảnh khắc mãnh liệt, khi hàng chục nghìn con người cùng hòa chung giọng hát Quốc ca. Ảnh: Thành Đạt

Để Tổ quốc luôn ở trong tim

Sau dấu ấn tại Mỹ Đình, “Tổ quốc trong tim” mùa thứ hai đến Thành phố Hồ Chí Minh với một không gian và cách kể mới. Hơn 5,7 triệu lượt yêu cầu đăng ký, vé trực tuyến hết chỉ sau 1 phút 27 giây cho thấy sức hút đặc biệt của một chương trình nghệ thuật chính luận, khi lịch sử và những giá trị thiêng liêng của dân tộc được chuyển tải bằng ngôn ngữ của thời đại. Trước đêm diễn 23/8, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - Trưởng ban Chỉ đạo chương trình, chia sẻ về cách làm mới nghệ thuật chính luận, sức mạnh của công chúng trẻ và hành trình biến tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Nhà điêu khắc Lê Trọng Nghĩa, Chi hội trưởng Mỹ thuật tỉnh Gia Lai.

Một đời sống mỹ thuật mạnh cần nhiều tiếng nói khác biệt cùng tồn tại và đối thoại

257 tác phẩm hội họa, đồ họa và điêu khắc của 217 tác giả được lựa chọn trưng bày và trao giải thưởng tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực V (theo phân vùng của Hội Mỹ thuật Việt Nam), gồm các tỉnh, thành phố nam miền trung và Tây Nguyên: Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, thành phố Đà Nẵng. Triển lãm diễn ra từ ngày 6 đến 15/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai (thuộc phường Quy Nhơn).

Nhiều phiên bản tiếng Việt truyện Doraemon của Nhà xuất bản Kim Đồng bị làm giả, một biểu hiện vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Ảnh minh họa từ nguồn: Nhà xuất bản Kim Đồng

Hợp tác quốc tế để bảo vệ thị trường sáng tạo

Trong vòng 5 năm trở lại đây, Nhà xuất bản Kim Đồng có khoảng 1.000 đầu sách bị vi phạm bản quyền, góp phần dẫn đến hệ quả tổng số lượng bản in bị giảm 30%. Tính đến tháng 7/2026, tổng số website tiếng Việt vi phạm bản quyền truyện tranh Nhật Bản đứng vị trí thứ ba trong số các ngôn ngữ vi phạm nhiều nhất trên thế giới, chỉ sau tiếng Anh và tiếng Nhật, trong đó, phần lớn website vi phạm tiếng Anh và tiếng Việt có nguồn gốc từ Việt Nam.

Giới trẻ nay khó để rời bỏ chiếc điện thoại thông minh.

Ăn cùng điện thoại

Mấy tháng trước tôi đưa đứa em tên Linh đi ăn gà ở phố Lãn Ông. Quán khá nổi tiếng, loại quán mà người ta thường phải chụp địa chỉ quán trước khi bước vào, như một thủ tục nhập môn. Tôi vốn là kiểu người ăn một miếng cũng phải bình phẩm đôi câu, thành ra vừa gắp vừa bảo Linh rằng gà ở đây được cái thịt thơm, da giòn mà không béo, luộc vừa lửa nên phần đùi không bị đỏ.

Nghệ sĩ chèo Lê Tiến Đạt

Cần cơ chế giữ người tài ở lại với chèo!

Lê Tiến Đạt là gương mặt đa năng của làng chèo. Anh thể hiện tốt nhiều loại vai, từ hề đến kép chính, được ghi nhận bằng các huy chương vàng, bạc tại những kỳ hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Anh là một trong ba diễn viên chèo được trao danh hiệu Diễn viên chèo xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, năm 2025. Bước qua tuổi 30, anh vẫn đang ấp ủ nhiều ý tưởng sáng tạo để phát huy vốn quý của dân tộc.