Làm giàu thêm văn hóa Thăng Long-Hà Nội

Với việc mở rộng địa chính Thủ đô, Hà Nội ôm trọn hai vùng văn hóa lớn: văn hóa Thăng Long và văn hóa xứ Đoài. Ngoài hai dòng chủ lưu ấy, còn có một phần văn hóa Kinh Bắc, văn hóa Sơn Nam Thượng. Đó là một kho tàng văn hóa khổng lồ, từ hệ thống di tích cho tới các loại hình diễn xướng dân gian, lễ hội, phong tục tập quán...
Vở diễn "Tinh hoa Bắc Bộ" thể hiện trọn vẹn nét đẹp văn hóa xứ Đoài.
Vở diễn "Tinh hoa Bắc Bộ" thể hiện trọn vẹn nét đẹp văn hóa xứ Đoài.

Sự giàu có của văn hóa Thăng Long-Hà Nội hôm nay đang trở thành nguồn tài nguyên quý báu để phục vụ cho sự phát triển của Thủ đô.

Hà Nội vốn là nơi “tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời” như lời Lý Thái Tổ trong Chiếu dời đô. Hà Nội “cũ” là Thủ đô di sản.

Ngoài những công trình tầm cỡ như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu-Quốc Tử Giám, còn hàng loạt kiến trúc Phật giáo, kiến trúc dân gian, kiến trúc Pháp thể hiện rõ ở các công trình đền, chùa, miếu, phủ và các công trình nằm rải rác tại các quận, huyện trong thành phố, tập trung nhất ở quận Hoàn Kiếm với hơn 100 di tích.

Về di sản phi vật thể, phải kể đến lễ hội “tứ trấn” Thăng Long là đền Bạch Mã, đền Voi Phục, đền Trấn Vũ, đền Kim Liên; hội làng Phù Đổng (Gia Lâm), hội đền Sóc (Sóc Sơn) thờ Thánh Gióng, hội Chử Đồng Tử (Gia Lâm), hội Phù làng Tây Hồ thờ bà chúa Liễu với tục hát chầu văn, hội đấu thần-Hội chùa Láng (quận Đống Đa)...

Việc mở rộng Hà Nội 15 năm trước không đơn thuần là sự mở rộng về địa giới hành chính mà còn là sự mở rộng về không gian văn hóa. Trong đó, hai dòng chảy chủ lưu là Thăng Long và xứ Đoài. Xứ Đoài vốn là miền đất cổ.

Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, vùng đất này đã được chọn để trở thành một trong bốn phiên trấn bảo vệ kinh đô.

Từ đó, mọi mặt về chính trị, kinh tế và văn hóa đều có quan hệ mật thiết với Thăng Long-Hà Nội. Từng tấc đất, mảnh làng nơi đây đều dày đặc những di sản văn hóa. Trong đó, Sơn Tây được coi là trung tâm tiếp nhận và lan tỏa văn hóa xứ Đoài.

Tiến sĩ NGUYỄN PHƯỢNG ANH (Học viện An ninh)

Sự giàu có về văn hóa khiến dân gian có nhiều cách gọi khác nhau về xứ Đoài. Đó là miền huyền sử với những câu chuyện về Tản Viên Sơn Thánh, người đứng đầu trong Tứ bất tử. Đó là miền di sản với vô vàn di tích, trong đó nhiều di tích trở thành Di tích quốc gia đặc biệt như: Đền Hai Bà Trưng, chùa Thầy, chùa Tây Phương, đình Tây Đằng, đình Chu Quyến, đình Đại Phùng... Nơi đây còn là đất trăm nghề, với những làng nghề nối tiếp nhau.

Ngoài ra, xứ Đoài còn là quê hương của nhiều làn điệu dân ca độc đáo như hát dô ở Quốc Oai, trống quân ở Thường Tín, hát chèo Tàu ở Đan Phượng, rối nước Chàng Sơn, Bình Phú,...

Bên cạnh đó, xứ Đoài còn là quê hương của nhiều vị anh hùng dân tộc như: Phùng Hưng, Ngô Quyền, Giang Văn Minh, Phùng Khắc Khoan..., hay những tên tuổi văn chương thời cận hiện đại như Tản Đà, Quang Dũng, Nguyễn Đình Thi...

Do sự giao thoa mạnh mẽ giữa văn hóa Thăng Long và xứ Đoài cho nên khi mở rộng sáp nhập Hà Tây về Hà Nội, đã không xảy ra sự “xung đột” văn hóa. Văn hóa Thăng Long - Hà Nội được làm giàu thêm. Không chỉ giữ gìn, bảo vệ bản sắc di sản, mà thành phố còn đang biến di sản trở thành nguồn lực phát triển.

Trong đó, nhiều di sản của xứ Đoài được khai thác phục vụ cho du lịch, nhiều loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian đang phát huy vai trò như một nguồn lực của công nghiệp văn hóa, là chất liệu để tạo nên thành phố sáng tạo hôm nay.

Vở diễn “Tinh hoa Bắc Bộ” với mạch nguồn là văn hóa xứ Đoài, cụ thể hơn, văn hóa vùng núi Thầy (huyện Quốc Oai) có thể coi là một thí dụ điển hình về việc sáng tạo, mang đến cho nghệ thuật dân gian những giá trị mới.

Nền tảng văn hóa truyền thống như múa rối nước, quan họ, chầu văn... được cộng hưởng với quy mô sân khấu hoành tráng, kỹ xảo hiện đại cùng số lượng diễn viên đông đảo đã tạo nên một vở diễn thực cảnh xứng tầm tinh hoa. Điều đặc biệt hơn, diễn viên chính những người nghệ sĩ - nông dân, chủ nhân của vùng văn hóa ấy.

Bên cạnh đó, nhiều loại hình diễn xướng khác, nhiều làng nghề được đầu tư bảo tồn, phát huy giá trị ở các mức độ khác nhau.

Đối với di sản văn hóa vật thể, hôm nay, những di tích như: đền Và, Văn Miếu Sơn Tây, chùa Thầy, đền thờ Hai Bà Trưng, chùa Tây Phương... đều được khai thác để phát triển du lịch, trở thành điểm đến hấp dẫn.

Trong số đó phải kể đến hoạt động của phố đi bộ Thành cổ Sơn Tây. Đưa vào khai thác từ tháng 4/2022, đây thật sự trở thành điểm nhấn trong khai thác, phát huy nguồn lực di sản vào phát triển. Trung bình mỗi dịp cuối tuần, phố đi bộ Thành cổ Sơn Tây thu hút khoảng 10.000 lượt khách du lịch.

Sự hợp lưu của những dòng văn hóa lớn tiếp tục được Hà Nội khai thác, phát huy trong thời gian tới. Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy về phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể.

Trong đó, Hà Nội sẽ ưu tiên nguồn lực di sản văn hóa để phát triển du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ, diễn xướng dân gian...; đưa công nghiệp văn hóa dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Và điều này càng khẳng định việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô 15 năm về trước là hướng đi đúng đắn, tạo cơ hội mới cho sự phát triển.

Có thể bạn quan tâm

Sản xuất thiết bị điện công nghệ cao tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: nhandan.vn)

Người tham gia nhận sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử như thế nào?

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử cho người tham gia để giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Sau đây là hướng dẫn cụ thể cách nhận và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử.

Sở Công Thương Hà Nội, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và TikTok Shop ký kết hợp tác triển khai chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”. (Ảnh: DUY KHÁNH)

Hà Nội kích hoạt Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô

Sáng 6/10, Sở Công thương Hà Nội phối hợp Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức kích hoạt Chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô” và ra mắt Kênh TikTok “OCOP Hà Nội”. Đây là hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể OCOP nâng cao năng lực kinh doanh trên môi trường số.

Màn trình diễn hát trống quân của các nghệ nhân thôn Phúc Lâm gây ngạc nhiên khi thu hút lượng lớn khán giả.

Dấu ấn Hà Nội trong Lễ hội Văn hóa thế giới

Thành phố Hà Nội tham dự Lễ hội Văn hóa thế giới nhiều “đặc sản”, từ di sản văn hóa phi vật thể như hát trống quân, nghề cốm Mễ Trì, đến sản phẩm làng nghề như: Gốm Bát Tràng, đồng Ngũ Xã... Điều đó khiến không gian văn hóa Hà Nội thu hút lượng lớn công chúng đến tham gia các hoạt động trải nghiệm.

Thành viên các đoàn dự thi IOAA 2026 trải nghiệm tạo hình sản phẩm gốm tại Làng gốm Bát Tràng (Ảnh BAN TỔ CHỨC)

IOAA 2026 để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế

Đến Hà Nội dự kỳ thi Olympic Thiên văn học và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026), các bạn trẻ từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới không chỉ được gặp gỡ, giao lưu học thuật, mà còn có cơ hội khám phá lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Các doanh nghiệp tìm hiểu các sản phẩm linh kiện, thiết bị phục vụ sản xuất trong ngành hàng không-vũ trụ.

Chính sách cho công nghiệp hỗ trợ phát triển

Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có nhiều tiềm năng, cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện nhiều khó khăn, thách thức. Từ thực tiễn hoạt động, cộng đồng doanh nghiệp đã kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp để có cơ chế, chính sách đủ mạnh, đủ sâu cho lĩnh vực này.

Xử lý dứt điểm các nhà xưởng vi phạm

Với quyết tâm khắc phục vi phạm kéo dài về đất đai, trật tự xây dựng, các địa phương tại Hà Nội đang tổng kiểm tra, rà soát các công trình nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập kết, lưu giữ hàng hóa vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.

Ông Trần Văn Thắng (bên trái) tại Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân Thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Giữ nghề truyền thống bằng sự sáng tạo

Hơn 50 năm gắn bó với nghề mây tre giang đan truyền thống của gia đình, ông Trần Văn Thắng, ở thôn Đồi 2, xã Phú Nghĩa, vẫn miệt mài tìm tòi mẫu mã, thử nghiệm cách làm mới để những sản phẩm từ tre, giang, nứa, guột vẫn giữ được nét nghề truyền thống và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Thành phố Hà Nội (Ảnh NIC)

Biến cơ chế đặc thù thành động lực tăng trưởng mới

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sau 3 tháng triển khai, Hà Nội đã nhanh chóng chuyển từ khung thể chế mới sang hành động cụ thể, xác định mục tiêu và từng bước biến các cơ chế, chính sách đặc thù thành nguồn lực thực chất tạo dư địa tăng trưởng, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh làm thủ tục.

Kết nối chính quyền, doanh nghiệp trên môi trường điện tử

Nhằm đổi mới phương thức trao đổi giữa chính quyền và doanh nghiệp, Hà Nội vận hành hệ thống chuyển nhận văn bản điện tử dùng chung, giúp “rõ người, rõ việc”, tiết kiệm thời gian, công sức cho doanh nghiệp. Đây là một giải pháp cụ thể trong cải cách hành chính, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

Người dân xã Hát Môn đang khẩn trương thu hoạch lúa mùa để gieo trồng vụ đông.

Tăng tốc sản xuất vụ đông

Sau vụ mùa, thời gian dành cho sản xuất vụ đông không còn nhiều, nhất là tại những địa phương vừa trải qua ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản. Nông dân Hà Nội đang khẩn trương thu hoạch vụ mùa, vệ sinh đồng ruộng, làm đất để kịp thời gieo trồng vụ đông.

Phối cảnh Điện Kính Thiên sau khi được phục hồi.

Hình mẫu về hợp tác trong bảo tồn di sản

Điện Kính Thiên thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) được khởi công phục dựng ngày 29/9 là kết quả của quá trình nghiên cứu khoa học lâu dài, với sự hợp tác, hỗ trợ, giám sát chặt chẽ của UNESCO. 

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Triển khai các nội dung của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 (gọi tắt là Luật Thủ đô 2026) về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các quy định này. 

Người dân xã Suối Hai cùng nhau làm sạch đường làng ngõ xóm (Ảnh HỒNG LÊ)

Lan tỏa nếp sống xanh

Từ những buổi ra quân vệ sinh môi trường vào sáng thứ bảy hằng tuần, phong trào “Sáng-Xanh-Sạch-Đẹp” đang lan tỏa từ phố phường đến làng quê Hà Nội. Không chỉ làm sạch cảnh quan, những việc làm này còn góp phần hình thành ý thức tự giác, lối sống văn minh và trách nhiệm của mỗi người với môi trường sống chung.

Phố Nguyễn Tuân sau khi được mở rộng đã khang trang, giảm ùn tắc (Ảnh DUY KHÁNH)

Nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Nhờ cách làm chủ động, quyết liệt từ chỉ đạo, điều hành đến thực thi, cho nên dù chưa hết tháng 9, phường Thanh Xuân (Hà Nội) đã cơ bản hoàn thành, thậm chí vượt kế hoạch hai nhiệm vụ quan trọng, là giải ngân đầu tư công và thu ngân sách của cả năm 2026.

Các chuyên gia đề xuất thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số vẫn cần lấy di sản là trung tâm, nhưng cần cách “kể chuyện” mới để phù hợp với truyền thông đương đại.

Xây dựng thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số

Hà Nội được định hướng trở thành đô thị kết nối toàn cầu, trung tâm văn hóa của châu lục và thế giới trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh đó, xây dựng thương hiệu Hà Nội phù hợp với thời kỳ mới là yêu cầu cấp thiết.

Công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại xã Quảng Bị.

Hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ

Sau gần hai tháng nỗ lực, đến ngày 23/9, Thành phố Hà Nội đã hoàn thành công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 230 nghĩa trang trên địa bàn, sớm hoàn thành kế hoạch đề ra.