Sự kiện nhằm trao đổi, đánh giá kết quả phối hợp giữa Hội đồng Lý luận Trung ương và Viện Hàn lâm thời gian qua; thống nhất các định hướng, nhiệm vụ và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả phối hợp giữa hai cơ quan trong nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tư vấn chính sách. Qua đó góp phần huy động các nguồn lực, phục vụ triển khai các nhiệm vụ công tác của Hội đồng Lý luận Trung ương nhiệm kỳ 2026-2031.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương và Giáo sư Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chủ trì buổi làm việc.
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi nhấn mạnh, buổi làm việc và lễ ký kết giữa Viện Hàn lâm và Hội đồng Lý luận Trung ương có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ, vận hội lớn. Sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, toàn hệ thống chính trị đang quyết tâm triển khai các chủ trương lớn nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045; đồng thời đẩy mạnh cuộc cách mạng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Ngoài ra, trước bối cảnh thực tiễn phát triển nhanh chóng của đất nước và thế giới đang đặt ra những vấn đề mới về lý luận và thực tiễn cần được nghiên cứu, luận giải và dự báo (những biến đổi sâu sắc của môi trường quốc tế, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, xã hội số, những yêu cầu mới về phát triển con người, phát triển văn hóa, quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa...). Đây là những yêu cầu cấp thiết mà khoa học xã hội và nhân văn phải có những đóng góp ngày càng sâu sắc, kịp thời và thiết thực hơn.
Việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu của Đảng và Nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội đồng Lý luận Trung ương là cơ quan tham mưu chiến lược của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác lý luận chính trị; còn Viện Hàn lâm là trung tâm quốc gia hàng đầu về nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn. Hai cơ quan có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nhưng có chung mục tiêu là góp phần phát triển nền lý luận của Đảng, cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước.
Thông qua Biên bản ghi nhớ, hai bên sẽ tăng cường phối hợp trong nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn lớn của đất nước; đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu dự báo chiến lược; tham gia xây dựng các đề án, chương trình nghiên cứu trọng điểm; phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học quốc gia, quốc tế; chia sẻ nguồn lực khoa học, dữ liệu nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng ghi nhận và đánh giá cao vị thế, vai trò cùng những đóng góp của Viện Hàn lâm trong các chặng đường cách mạng vẻ vang của dân tộc. Đồng chí nhấn mạnh, nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận phục vụ xây dựng các văn kiện Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng; đồng thời đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy vai trò cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu, đóng góp tích cực vào công tác phát triển lý luận và hoạch định chính sách.
Đồng chí cho rằng, khoa học xã hội cần phát huy mạnh mẽ vai trò trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Trên cơ sở các đề cương tổng kết đã được xây dựng, cùng với sự tham gia của các bộ, ban, ngành, địa phương và các nhóm nghiên cứu, tổ thư ký, cần tiến hành đánh giá sâu sắc những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong 100 năm lãnh đạo cách mạng của Đảng.
Từ đó, góp phần xây dựng tầm nhìn phát triển đất nước, đề xuất các quyết sách chiến lược và những đột phá mới cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Việc nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tổng kết thực tiễn mà còn phải góp phần làm rõ mô hình phát triển mang đặc trưng Việt Nam, trên cơ sở phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, phát triển xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Đây cũng là lĩnh vực mà khoa học xã hội có nhiều thế mạnh, với nguồn dữ liệu phong phú và nhiều công trình nghiên cứu có giá trị tích lũy qua các thời kỳ.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, công tác lý luận hiện nay cần được thực hiện trên tinh thần đoàn kết, phát huy trí tuệ tập thể, tăng cường chiều sâu nghiên cứu, nhận diện những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện hệ thống lý luận của Đảng. Đồng thời, cần xác định rõ những tiềm năng, lợi thế và đóng góp của đội ngũ các nhà khoa học trong việc giải quyết những vấn đề mới, quan trọng của đất nước.
Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nghiên cứu hàng đầu về khoa học xã hội và nhân văn, tập trung nghiên cứu những vấn đề trọng tâm, cấp thiết đặt ra từ thực tiễn phát triển đất nước. Trong đó, cần quan tâm nghiên cứu các vấn đề liên quan sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, quá trình đô thị hóa, không gian phát triển, quản trị quốc gia, xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm bản sắc văn hóa, tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân.
Đồng thời đề nghị các bên tiếp tục trao đổi, thống nhất cơ chế phối hợp hiệu quả trong nghiên cứu khoa học, tổ chức các diễn đàn, hội thảo, tọa đàm chuyên đề; trao đổi học thuật trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và thế mạnh của từng cơ quan. Việc lựa chọn chuyên gia, nhà khoa học tham gia nghiên cứu cần được thực hiện kỹ lưỡng, bảo đảm chất lượng và hiệu quả của các sản phẩm khoa học. Cần có các cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút, đào tạo và phát triển đội ngũ các nhà khoa học trẻ, nhà lý luận trẻ có năng lực, tâm huyết và khát vọng cống hiến; tạo môi trường nghiên cứu thuận lợi, truyền cảm hứng đam mê khoa học và phát triển các nhà khoa học trẻ cho đất nước.
Đồng chí cũng đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy thế mạnh nghiên cứu cơ bản từ đó đóng góp thiết thực trên mặt trận tư tưởng, lý luận; tích cực tham gia công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; cử các chuyên gia tham gia nghiên cứu, tư vấn và đóng góp cho những nhiệm vụ trọng yếu của đất nước trong lĩnh vực lý luận chính trị.
Thông qua Biên bản ghi nhớ, Hội đồng Lý luận Trung ương và Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ tăng cường phối hợp trong nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn lớn của đất nước; đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu dự báo chiến lược; tham gia xây dựng các đề án, chương trình nghiên cứu trọng điểm; phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học quốc gia, quốc tế; chia sẻ nguồn lực khoa học, dữ liệu nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cam kết sẽ phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ các nhà khoa học, hệ thống các viện nghiên cứu chuyên ngành và mạng lưới hợp tác quốc tế rộng lớn để cùng Hội đồng Lý luận Trung ương triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác đã được thống nhất.
Đặc biệt, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi nhấn mạnh trách nhiệm vinh dự và vẻ vang của đội ngũ cán bộ, những người làm công tác lý luận và khoa học trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng với thế giới.
