Kiến tạo hệ sinh thái bán dẫn

Bán dẫn được xác định là công nghệ chiến lược của Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần các cơ chế hỗ trợ toàn diện, không chỉ dừng ở ưu đãi đầu tư.

Phối cảnh nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam sau khi hoàn thiện. Ảnh: VIETTEL
Phối cảnh nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam sau khi hoàn thiện. Ảnh: VIETTEL

Ngày 16/1, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành công nghiệp công nghệ cao Việt Nam.

Từng bước làm chủ công nghệ cao

Theo kế hoạch, Viettel sẽ triển khai dự án với mục tiêu hoàn thành xây dựng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027. Giai đoạn 2028-2030 dự án tập trung hoàn thiện, tối ưu quy trình và nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn quốc tế. Nhà máy tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được quy hoạch theo hướng mở, sẵn sàng mở rộng quy mô, từng bước đưa Việt Nam tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến.

Phát biểu ý kiến tại lễ khởi công, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, quy mô ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD. Ngành công nghiệp này không chỉ thuần túy là một lĩnh vực kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi quốc gia.

Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã sớm xác định công nghiệp bán dẫn là một đột phá chiến lược. Qua các thời kỳ, nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị từng bước xác lập vai trò then chốt của công nghệ thông tin, điện tử và viễn thông trong phát triển đất nước.

Cụ thể, Nghị quyết 36-NQ/TW (1/7/2014) xác định công nghệ thông tin là “hạ tầng của hạ tầng”; Nghị quyết 23-NQ/TW (22/3/2018) coi công nghiệp công nghệ thông tin và điện tử là con đường chủ đạo của công nghiệp hóa; Nghị quyết 52-NQ/TW (27/9/2019) tiếp tục khẳng định đây là nhóm ngành ưu tiên, có mức độ sẵn sàng cao. Đến Nghị quyết 57-NQ/TW (22/12/2024), lần đầu tiên Bộ Chính trị xác định bán dẫn là công nghệ chiến lược cần từng bước làm chủ, tạo cơ sở chính trị quan trọng cho sự phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

Cùng với đó, Quốc hội đã ban hành 12 luật thúc đẩy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có nhiều luật liên quan trực tiếp đến phát triển công nghiệp bán dẫn. Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, cùng các chương trình phát triển nguồn nhân lực và danh mục công nghệ chiến lược.

Sau nhiều năm nỗ lực triển khai, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận: hình thành gần 60 doanh nghiệp có năng lực thiết kế chip, trong đó có 13 doanh nghiệp trong nước; trở thành trung tâm đóng gói, kiểm thử chip; thuộc nhóm các quốc gia xuất khẩu chip lớn sang Mỹ; xây dựng được đội ngũ gần 6.000 kỹ sư bán dẫn và từng bước phát triển hạ tầng nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.

Cùng với đó, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor và gần đây là ASML đã đẩy mạnh đầu tư, hợp tác tại Việt Nam, đưa Việt Nam tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Thủ tướng, ngành công nghiệp chip bán dẫn của Việt Nam vẫn thiếu một mắt xích then chốt: năng lực chế tạo chip. Việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao vì vậy mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định khả năng từng bước làm chủ công nghệ cao và hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn trong nước.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025 kinh tế số chiếm 20% GDP, đến năm 2030 đạt 30% GDP; chi tiêu cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt tối thiểu 3% GDP, đồng thời lọt vào tốp 40 Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII).

Cần triển khai các cơ chế hỗ trợ toàn diện

Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ vai trò điểm đến sản xuất, lắp ráp truyền thống sang phát triển năng lực nội sinh, từng bước tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn. Để thúc đẩy quá trình này, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi mang tính đột phá cho lĩnh vực bán dẫn.

Cụ thể, các dự án đầu tư sản xuất chip có quy mô từ 6.000 tỷ đồng trở lên được áp dụng thuế suất ưu đãi 5% trong 37 năm, miễn thuế 6 năm đầu và giảm 50% trong 13 năm tiếp theo; đồng thời được miễn toàn bộ tiền thuê đất và miễn thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực chất lượng cao trong 5 năm.

Tuy nhiên, theo TS Bùi Xuân Minh, Trưởng nhóm nghiên cứu Thiết kế bán dẫn và Công nghiệp 4.0 tại RMIT Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước như Viettel, FPT, VNChip hay CT Semiconductor hiện mới chủ yếu tham gia ngành công nghiệp bán dẫn ở mảng thiết kế và đóng gói, kiểm thử. Rào cản lớn nhất đối với mảng thiết kế là tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên sâu và kinh nghiệm nghiên cứu, phát triển (R&D), đặc biệt ở các khâu thiết kế vi mạch, mô phỏng và kiểm tra.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tính chất phức tạp của ngành học, cơ hội việc làm trong giai đoạn trước còn hạn chế. Chi phí đầu tư phòng thí nghiệm, bản quyền phần mềm thiết kế rất cao (cần 500 triệu đến 1 tỷ đồng cho một chip mẫu kích thước 1mm²). Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi và cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ cho hoạt động R&D hiện vẫn chưa đủ hấp dẫn để thu hút các trung tâm thiết kế toàn cầu.

Ở mảng chế tạo và sản xuất, ước tính cần hơn 2 tỷ USD đối với công nghệ 14nm và hơn 10 tỷ USD đối với các dòng chip tiên tiến dưới 3nm. Việt Nam cũng đang thiếu chuỗi cung ứng vật tư và hệ thống logistics chuyên biệt cho sản xuất chip. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị cùng chính sách bảo vệ công nghệ lõi từ các quốc gia chủ quản tiếp tục là rào cản lớn.

Trước thực tế đó, Nhà nước cần triển khai các cơ chế hỗ trợ toàn diện, dựa trên điều kiện trong nước và kinh nghiệm các quốc gia đi trước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Singapore...

Việc chuyển giao công nghệ thông qua đàm phán và tiếp cận các công cụ thiết kế, song song với hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ bán dẫn không thể thiếu vai trò của nhà nước. Công tác phát triển nhân lực cần được đẩy mạnh thông qua các chương trình đào tạo, thực hành thiết kế chip gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và trường đại học. Ngoài ra, cần kích cầu thị trường bằng việc ưu tiên sử dụng chip nội địa trong các dự án trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT), công nghiệp sản xuất, năng lượng, xe điện và quốc phòng.

“Việt Nam cần một chiến lược ba trụ cột gồm tài chính - công nghệ - nhân lực, gắn kết startup, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong một hệ sinh thái bán dẫn quốc gia”, TS Bùi Xuân Minh nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.

Sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành rau quả hướng tới cột mốc mới

Từ đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, sự mở rộng của thị trường và nguồn cung thuận lợi trong những tháng cuối năm, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội bứt phá, hướng tới một cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư đang nghĩ gì?

Việc thị trường chứng khoán (TTCK) chưa khởi sắc đang khiến các nhà đầu tư (NĐT) có những suy nghĩ, hành động khác nhau.

Định hình công nghiệp biểu diễn

Đảng và Nhà nước đang chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa, nên việc chuyên môn hóa, hay công nghiệp hóa từng lĩnh vực trong đó là xu thế tất yếu. Công nghiệp biểu diễn trong thời gian qua đã cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Các hoạt động xúc tiến thương mại giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

Gỡ điểm nghẽn, mở đường cho doanh nghiệp

Cả nước hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp hơn 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm khoảng 55% tổng thu ngân sách. Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một góc trang trại của Tập đoàn Y dược Sâm Ngọc Linh.

Cuộc đua giành một biểu tượng

Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản mang về hàng tỷ USD mỗi năm. Nhưng trong khi thế giới cạnh tranh bằng chip hay trí tuệ nhân tạo, một cuộc đua khác cũng âm thầm diễn ra. Đó là cuộc đua giành quyền sở hữu những cái tên không thể sao chép.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Bất ngờ “cổ dầu”

“Cổ dầu” là cách gọi của một số nhà đầu tư (NĐT) dành cho nhóm cổ phiếu (CP) ngành dầu khí. Trong khoảng hai tháng qua, đây là nhóm CP có suất sinh lời cao bậc nhất thị trường chứng khoán (TTCK).

Động lực tăng trưởng nhìn từ âm nhạc truyền thống

Các lĩnh vực nghệ thuật truyền thống, trong đó có âm nhạc, luôn đóng vai trò quan trọng không chỉ trong bảo tồn, phát triển văn hóa, mà còn góp phần tạo ra động lực cho tăng trưởng kinh tế, xây dựng thương hiệu cho quốc gia và địa phương.

Nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục, ưu tiên doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng bền vững. Ảnh: NAM ANH

Nâng hạng chứng khoán và bài toán mua theo kỳ vọng

Nâng hạng thị trường chứng khoán mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế, nhưng không bảo đảm lợi nhuận cho từng khoản đầu tư. Với nhà đầu tư cá nhân, điều cần làm rõ không chỉ là quỹ nước ngoài mua cổ phiếu nào, mà còn là giá mua và cơ sở để tiếp tục nắm giữ.

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Đồng hành với quá trình đổi mới kinh tế nông thôn, dòng vốn tín dụng đóng vai trò làm “bà đỡ” giúp ngành nông nghiệp chuyển mình từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa và hội nhập quốc tế.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Khởi đầu mới cho mối quan hệ cũ

Những năm gần đây, một số yếu tố đã đưa các quỹ đầu tư và công ty chứng khoán (CTCK) xích lại gần nhau hơn, hứa hẹn một thời kỳ “mặn nồng”.

Thách thức với bán lẻ đa trải nghiệm

Chỉ mới tháng 4 năm ngoái, hệ thống bán lẻ đa trải nghiệm Oh!Some xuất hiện tại Việt Nam với nhiều kỳ vọng. Nhưng chỉ sau hơn một năm hoạt động, những ngày gần đây đã xuất hiện thông tin về việc Oh!Some đóng một loạt cửa hàng đặt tại các trung tâm thương mại (TTTM) lớn.

Chi phí vốn hạ nhiệt sẽ tạo dư địa để ngân hàng giảm lãi suất cho vay. Ảnh: NGUYỆT ANH

Dư địa giảm lãi suất cuối năm

Lợi nhuận ngân hàng tiếp tục tăng, biên lãi thuần cải thiện nhưng nợ xấu vẫn nhích lên và bộ đệm dự phòng thu hẹp. Nhiều chuyên gia cho rằng, các ngân hàng đang có thêm dư địa giảm lãi suất cho vay vào cuối năm 2026, dù mức giảm sẽ khó diễn ra trên diện rộng.

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia giúp các doanh nghiệp đầu tư trang thiết bị hiện đại. Ảnh: NAM ANH

Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia dành 50 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn đầu tư đổi mới công nghệ trong đợt 1 năm 2026. Chính sách hỗ trợ tới 50% lãi suất được kỳ vọng giảm chi phí vốn, thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Cùng với nâng cao hiệu quả kinh tế, Việt Nam cần thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững.

Khơi thông nguồn lực để tăng trưởng 2 con số

6 tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%; quý III được dự báo có thể tăng 9,5-10%. Với đà tăng trưởng này, mục tiêu GDP cả năm 2026 tăng hơn 9% được đánh giá là khả thi. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và hướng tới mục tiêu 2 con số, Việt Nam cần khơi thông đồng thời nhiều nguồn lực của nền kinh tế.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.