Kiến tạo hệ sinh thái bán dẫn

Bán dẫn được xác định là công nghệ chiến lược của Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần các cơ chế hỗ trợ toàn diện, không chỉ dừng ở ưu đãi đầu tư.

Phối cảnh nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam sau khi hoàn thiện. Ảnh: VIETTEL
Phối cảnh nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam sau khi hoàn thiện. Ảnh: VIETTEL

Ngày 16/1, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành công nghiệp công nghệ cao Việt Nam.

Từng bước làm chủ công nghệ cao

Theo kế hoạch, Viettel sẽ triển khai dự án với mục tiêu hoàn thành xây dựng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027. Giai đoạn 2028-2030 dự án tập trung hoàn thiện, tối ưu quy trình và nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn quốc tế. Nhà máy tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được quy hoạch theo hướng mở, sẵn sàng mở rộng quy mô, từng bước đưa Việt Nam tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến.

Phát biểu ý kiến tại lễ khởi công, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, quy mô ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD. Ngành công nghiệp này không chỉ thuần túy là một lĩnh vực kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi quốc gia.

Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã sớm xác định công nghiệp bán dẫn là một đột phá chiến lược. Qua các thời kỳ, nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị từng bước xác lập vai trò then chốt của công nghệ thông tin, điện tử và viễn thông trong phát triển đất nước.

Cụ thể, Nghị quyết 36-NQ/TW (1/7/2014) xác định công nghệ thông tin là “hạ tầng của hạ tầng”; Nghị quyết 23-NQ/TW (22/3/2018) coi công nghiệp công nghệ thông tin và điện tử là con đường chủ đạo của công nghiệp hóa; Nghị quyết 52-NQ/TW (27/9/2019) tiếp tục khẳng định đây là nhóm ngành ưu tiên, có mức độ sẵn sàng cao. Đến Nghị quyết 57-NQ/TW (22/12/2024), lần đầu tiên Bộ Chính trị xác định bán dẫn là công nghệ chiến lược cần từng bước làm chủ, tạo cơ sở chính trị quan trọng cho sự phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

Cùng với đó, Quốc hội đã ban hành 12 luật thúc đẩy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có nhiều luật liên quan trực tiếp đến phát triển công nghiệp bán dẫn. Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, cùng các chương trình phát triển nguồn nhân lực và danh mục công nghệ chiến lược.

Sau nhiều năm nỗ lực triển khai, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận: hình thành gần 60 doanh nghiệp có năng lực thiết kế chip, trong đó có 13 doanh nghiệp trong nước; trở thành trung tâm đóng gói, kiểm thử chip; thuộc nhóm các quốc gia xuất khẩu chip lớn sang Mỹ; xây dựng được đội ngũ gần 6.000 kỹ sư bán dẫn và từng bước phát triển hạ tầng nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.

Cùng với đó, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor và gần đây là ASML đã đẩy mạnh đầu tư, hợp tác tại Việt Nam, đưa Việt Nam tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Thủ tướng, ngành công nghiệp chip bán dẫn của Việt Nam vẫn thiếu một mắt xích then chốt: năng lực chế tạo chip. Việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao vì vậy mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định khả năng từng bước làm chủ công nghệ cao và hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn trong nước.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025 kinh tế số chiếm 20% GDP, đến năm 2030 đạt 30% GDP; chi tiêu cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt tối thiểu 3% GDP, đồng thời lọt vào tốp 40 Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII).

Cần triển khai các cơ chế hỗ trợ toàn diện

Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ vai trò điểm đến sản xuất, lắp ráp truyền thống sang phát triển năng lực nội sinh, từng bước tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn. Để thúc đẩy quá trình này, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi mang tính đột phá cho lĩnh vực bán dẫn.

Cụ thể, các dự án đầu tư sản xuất chip có quy mô từ 6.000 tỷ đồng trở lên được áp dụng thuế suất ưu đãi 5% trong 37 năm, miễn thuế 6 năm đầu và giảm 50% trong 13 năm tiếp theo; đồng thời được miễn toàn bộ tiền thuê đất và miễn thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực chất lượng cao trong 5 năm.

Tuy nhiên, theo TS Bùi Xuân Minh, Trưởng nhóm nghiên cứu Thiết kế bán dẫn và Công nghiệp 4.0 tại RMIT Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước như Viettel, FPT, VNChip hay CT Semiconductor hiện mới chủ yếu tham gia ngành công nghiệp bán dẫn ở mảng thiết kế và đóng gói, kiểm thử. Rào cản lớn nhất đối với mảng thiết kế là tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên sâu và kinh nghiệm nghiên cứu, phát triển (R&D), đặc biệt ở các khâu thiết kế vi mạch, mô phỏng và kiểm tra.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tính chất phức tạp của ngành học, cơ hội việc làm trong giai đoạn trước còn hạn chế. Chi phí đầu tư phòng thí nghiệm, bản quyền phần mềm thiết kế rất cao (cần 500 triệu đến 1 tỷ đồng cho một chip mẫu kích thước 1mm²). Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi và cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ cho hoạt động R&D hiện vẫn chưa đủ hấp dẫn để thu hút các trung tâm thiết kế toàn cầu.

Ở mảng chế tạo và sản xuất, ước tính cần hơn 2 tỷ USD đối với công nghệ 14nm và hơn 10 tỷ USD đối với các dòng chip tiên tiến dưới 3nm. Việt Nam cũng đang thiếu chuỗi cung ứng vật tư và hệ thống logistics chuyên biệt cho sản xuất chip. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị cùng chính sách bảo vệ công nghệ lõi từ các quốc gia chủ quản tiếp tục là rào cản lớn.

Trước thực tế đó, Nhà nước cần triển khai các cơ chế hỗ trợ toàn diện, dựa trên điều kiện trong nước và kinh nghiệm các quốc gia đi trước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Singapore...

Việc chuyển giao công nghệ thông qua đàm phán và tiếp cận các công cụ thiết kế, song song với hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ bán dẫn không thể thiếu vai trò của nhà nước. Công tác phát triển nhân lực cần được đẩy mạnh thông qua các chương trình đào tạo, thực hành thiết kế chip gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và trường đại học. Ngoài ra, cần kích cầu thị trường bằng việc ưu tiên sử dụng chip nội địa trong các dự án trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT), công nghiệp sản xuất, năng lượng, xe điện và quốc phòng.

“Việt Nam cần một chiến lược ba trụ cột gồm tài chính - công nghệ - nhân lực, gắn kết startup, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong một hệ sinh thái bán dẫn quốc gia”, TS Bùi Xuân Minh nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện MedCAT nhận giải Vàng Giải thưởng Số ASEAN 2026. Ảnh: THỦY LINH

Việt Nam khẳng định vị thế số trong ASEAN

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN vừa diễn ra tại Hà Nội là một trong những dấu mốc quan trọng khi góp phần khẳng định vị thế kiến tạo và kết nối niềm tin số bền vững trong khu vực của Việt Nam.

Tư vấn các tour du lịch kèm chữa bệnh cho du khách. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tạo dấu ấn khác biệt trên bản đồ du lịch

Trong xu hướng du lịch toàn cầu hướng tới chăm sóc sức khỏe và phục hồi tinh thần, Việt Nam đang đứng trước cơ hội tạo dấu ấn khác biệt trên bản đồ du lịch thế giới bằng những sản phẩm du lịch chữa lành gắn với thiên nhiên, văn hóa và y học bản địa.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Nâng nền thanh khoản

Giá trị giao dịch (GTGD) trên sàn HoSE tiếp tục được củng cố khi đã có nhiều phiên đạt trên ngưỡng 30.000 tỷ đồng. Thống kê trong 10 phiên giao dịch gần nhất (tính đến ngày 21/1), đã có 9 phiên GTGD đạt trên ngưỡng 30.000 tỷ đồng, trong đó có phiên 14/1 lên đến hơn 42.000 tỷ đồng.

Lượng lớn nông sản thực phẩm của Việt Nam đạt tiêu chuẩn vệ sinh ATTP phù hợp với chứng nhận Halal. Ảnh: NAM HẢI

Khơi mở tiềm năng thị trường UAE

Với vị thế là một trong những trung tâm thương mại Halal hàng đầu thế giới, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực xuất khẩu sản phẩm Halal.

Xu hướng mới

SpayLater (viết tắt của ShopeePay Later), MWG PayLater (MWG là mã chứng khoán trên sàn của Thế giới di động), ví trả sau Momo… là các dịch vụ mua trước, trả sau trên các hệ thống bán lẻ hoặc ứng dụng tài chính công nghệ lớn nhất tại Việt Nam hiện nay là Shopee, Thế giới di động, Ví điện tử MoMo…

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Việt Nam duy trì đà xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và năng lực thích ứng linh hoạt. Ảnh: K.MINH

Tái thiết mục tiêu thương mại năm 2026

Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD, tăng gần 18,2% - mức cao nhất từ trước tới nay. Thành tích này càng đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm và thương mại phân mảnh.

Nhiều doanh nghiệp châu Âu quan tâm lớn tới thị trường Việt Nam. Ảnh: NAM ANH

Khi niềm tin kinh doanh trở lại

Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) vừa công bố chỉ số Niềm tin kinh doanh (Business Confidence Index – BCI) quý IV/2025 đạt 80 điểm, mức cao nhất trong bảy năm qua.

Mặt bằng tổng thể dự án Sơn Mỹ II.

Loạt dự án điện trọng điểm tại Lâm Đồng chờ gỡ vướng

Quá trình triển khai thực hiện các dự án năng lượng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng ghi nhận hàng loạt khó khăn liên quan nhiều bộ, ngành và lĩnh vực khác nhau. Điển hình trong số này là nhóm ba dự án gồm nhiệt điện BOT Sơn Mỹ I, Sơn Mỹ II và kho cảng LNG Sơn Mỹ.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Cẩn trọng với sức mua cao

Sức mua cao không phải là sản phẩm phổ biến trên thị trường chứng khoán và cũng chỉ giới hạn ở một số mã chứng khoán. Nhưng với mỗi cá nhân nhà đầu tư (NĐT), sử dụng công cụ này luôn là "con dao hai lưỡi".

Ngành tốt cần vận hành tốt

Trong đầu tư kinh doanh, việc lựa chọn được ngành nghề tốt, có tiềm năng tăng trưởng, là yếu tố quan trọng, nhưng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ ở đây chính là khả năng vận hành cùng các chiến lược linh hoạt trong cả ngắn lẫn dài hạn.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Người tiêu dùng cẩn trọng với các loại thực phẩm được lưu thông trên thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

An toàn thực phẩm và niềm tin thị trường

Khi ngày càng nhiều vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm được phát hiện, người tiêu dùng mới bàng hoàng nhận ra niềm tin bị đặt nhầm chỗ suốt thời gian dài. Nỗi lo an toàn thực phẩm đang trở thành phép thử đối với hiệu quả quản lý nhà nước.

Các đại biểu tham dự hội thảo tại Báo Nhân Dân. Ảnh: TRẦN SƠN HẢI

Khi nghị quyết bước vào thực tiễn tăng trưởng

Nghị quyết 57 và 68 mở ra con đường phát triển tất yếu của đất nước. Thách thức không nằm ở chủ trương, mà ở năng lực tổ chức thực hiện (kỷ luật thực thi), khả năng biến nghị quyết thành năng suất và kết quả cụ thể, qua đó kiểm nghiệm năng lực của hệ thống trước thềm Đại hội XIV.

Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường. Ảnh: HẢI NAM

Kiến tạo những "sếu đầu đàn"

Nghị quyết 79 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế nhà nước, hướng tới kiến tạo những “sếu đầu đàn” đủ tầm vóc, năng lực và sức lan tỏa cho tăng trưởng dài hạn.

Công ty TNHH Rhythm Việt Nam (Hà Nội), doanh nghiệp Nhật Bản chuyên sản xuất linh kiện chính xác, khuôn đúc, bảng mạch điện tử. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Việt Nam trước ngã rẽ thu hút đầu tư thế hệ mới

Việt Nam ghi nhận kỷ lục mới về giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong vòng 5 năm qua, đạt 27,62 tỷ USD, trong khi tổng vốn đăng ký vượt mốc 38 tỷ USD. Sau khi hoàn thành "sứ mệnh lịch sử" trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, khu vực FDI đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi vai trò.

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể là đối tượng được mở rộng thu thập thông tin điều tra. Ảnh: NAM NGUYỄN

Đặt nền dữ liệu cho chu kỳ phát triển kinh tế tiếp theo

Từ hộ kinh doanh đến doanh nghiệp lớn, từ sản xuất truyền thống đến kinh doanh số, tất cả đều được “điểm danh” trong Tổng điều tra kinh tế năm 2026. Dữ liệu thu thập sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho hoạch định chính sách và điều hành kinh tế giai đoạn mới.

Mã định danh điện tử được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro trong giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Mở đường cho bất động sản lên sàn

Các chuyên gia cho rằng, hệ thống định danh bất động sản có thể giúp loại hình tài sản này giao dịch như chứng khoán trên một sàn tập trung cho Nhà nước quản lý.

Chăm sóc vườn dưa lưới tại Lâm Đồng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành nông nghiệp đặt lại thước đo tăng trưởng

Theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, trọng tâm của ngành năm 2026 không chỉ là tăng trưởng, mà là phải tăng trưởng có chất lượng, bền vững và có khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu.

Bùng nổ có chọn lọc

Ngay trong những ngày đầu năm 2026, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có những diễn biến ấn tượng khi tăng mạnh cả về điểm số lẫn giá trị giao dịch (GTGD). Tính từ ngày 29/12/2025 đến 7/1/2026, thị trường đã có sáu phiên tăng liên tiếp, đưa VN-Index tăng khoảng 130 điểm, từ mức 1.690 điểm lên gần 1.820 điểm, xấp xỉ 8%.

Các chuyên gia trong và ngoài nước trao đổi ý kiến tại một diễn đàn nghiên cứu khoa học. Ảnh: SONG ANH

Thêm “bệ đỡ” cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, yêu cầu đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu quốc gia đặt ra càng cấp thiết, hoạt động xúc tiến thương mại (XTTM) khẳng định rõ hơn vai trò làmột trong những “mũi nhọn” phát triển ngoại thương.

Nhanh hơn và to hơn

Ra đời khoảng một thập kỷ, nhưng Bách Hóa Xanh (BHX) mới có lãi từ quý II/2024 và bùng nổ số lượng cửa hàng trong hơn một năm qua. Sự chuyển mình của BHX có thể nói là vừa hay và vừa may.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Người dân được tiếp cận hệ thống sao chép và cung cấp bản xác thực điện tử tại trung tâm hành chính công. Ảnh: NAM ANH

Chuyển đổi số thực chất

Chuyển đổi số đang từng bước mang lại nhiều tiện ích cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn những yêu cầu phải đổi mới tư duy quản trị, hoàn thiện thể chế và thu hẹp khoảng cách số để người dân thật sự trở thành trung tâm của phát triển.

Thương mại điện tử là kênh kinh doanh quan trọng, giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng. Ảnh: BẮC SƠN

"Lá chắn mới" chống gian lận trên sàn trực tuyến

Thương mại điện tử phát triển mạnh nhưng đi kèm gian lận và hàng giả, ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp và người tiêu dùng. Luật Thương mại điện tử mới được thông qua với quy định định danh người bán và trách nhiệm pháp lý rõ ràng được xem là “lá chắn” bảo vệ thị trường trực tuyến, giúp lập lại trật tự và ngăn chặn gian lận.