Thực hiện quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai xác định sông Đồng Nai là một trong những hành lang, trục phát triển kinh tế-xã hội quan trọng bậc nhất, riêng đoạn chảy qua Cù lao Phố là tài sản quý giá để kiến tạo đô thị sông nước.
Cù lao Phố từng gắn liền với sự hưng khởi của hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa nhộn nhịp trên bến dưới thuyền và sự phát triển của mạng lưới chợ truyền thống vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai cách đây hơn 300 năm. Thế nhưng, một thời gian dài, địa danh này dường như “ngủ quên” và Đồng Nai đang nỗ lực đánh thức tiềm năng, mang lại giá trị, vị thế sầm uất của Cù lao Phố, với hàng loạt dự án quy mô lớn được đầu tư.
Cộng hưởng thế mạnh để bứt phá
Tiến sĩ Lê Quang Cần, công tác tại Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Đồng Nai, người luôn dành nhiều tình cảm cho vùng đất Cù lao Phố cho rằng, đây là một trong số ít kiệt tác của tạo hóa ở vùng trung lưu sông Đồng Nai.
Cù lao Phố tuy không quá rộng lớn, nhưng đang lưu giữ 11 ngôi đình, sáu ngôi chùa, ba tịnh xá, Thất Phủ Cổ Miếu, Thánh thất Cao Đài và rất nhiều đền thờ, công trình di tích nhà cổ, lăng mộ mang giá trị truyền thống lâu đời. Trong số này, hai ngôi chùa cổ đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia là chùa Đại Giác và chùa Ông. Cùng với đó, di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh thường xuyên có sức hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách.
Hòa cùng công cuộc đổi mới đất nước, Cù lao Phố hiện nay có bước thay đổi rõ rệt, nhất là về hạ tầng giao thông. Ngoài cầu Ghềnh, cầu Rạch Cát xây dựng đầu thế kỷ 20 chủ yếu phục vụ hoạt động tàu lửa, những năm qua, đã xuất hiện thêm nhiều cầu đường bộ quy mô lớn được hoàn thành như: Hiệp Hòa, Bửu Hòa, An Hảo và mới đây nhất là cầu Thống Nhất thông xe ngày 3/2/2026 kết nối cù lao với các địa bàn lân cận, hình thành động lực góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Lợi thế của Cù lao Phố còn nằm ngay vị trí khu vực trung tâm, điều kiện giao thông thuận tiện thông suốt với các khu công nghiệp lớn, rất thuận lợi để phát triển đột phá lĩnh vực thương mại, dịch vụ.
Là người sinh ra, lớn lên tại xứ cù lao, bà Bạch Thị Hoa, gần 80 tuổi, khu phố Nhị Hòa, phường Trấn Biên cho biết, những năm trước, đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn, việc đi lại bất tiện do đường nhỏ, nhiều nơi còn đất đỏ, mưa thì sình lầy, lại chưa có hệ thống điện chiếu sáng, nên nhiều vụ tai nạn đã xảy ra. Gần đây, Cù lao Phố được đầu tư kiến thiết nhiều cây cầu, đường nhựa từ trục chính đến ngõ hẻm đều mở rộng khang trang. Từ đó tạo khởi sắc rõ nét trong công việc sản xuất kinh doanh, giúp người dân duy trì sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập. “Nhiều dự án lớn đang xây dựng, người dân chúng tôi rất kỳ vọng quê hương sẽ phát triển nhanh hơn, Cù lao Phố trở thành nơi đáng sống”, bà Hoa nói.
Đánh thức tiềm năng
Đặt chân đến Cù lao Phố những ngày này, chúng ta chứng kiến không khí thi công hối hả xuyên ngày đêm trên trục đường trung tâm Biên Hòa, tuyến giao thông huyết mạch nối liền cù lao với trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai. Đây là một trong những dự án giao thông trọng điểm của tỉnh Đồng Nai với chiều dài hơn 5,4km, tổng số vốn đầu tư hơn 1.500 tỷ đồng, khi đi vào khai thác sẽ tăng sức hấp dẫn thu hút đầu tư vào Cù lao Phố.
Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, đến thời điểm này, giá trị thi công so với hợp đồng đạt hơn 95% và toàn bộ công trình sẽ thông xe, đưa vào sử dụng dịp kỷ niệm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam 30/4/2026.
Ông Nguyễn Huỳnh Khải Tú, Chỉ huy trưởng công trình gói thầu số 7 cho biết: “Hiện nay, cầu Thống Nhất đã thông xe, phương tiện đã lưu thông, tạo thuận lợi cho người dân ở khu vực trung tâm qua Cù lao Phố và ngược lại. Thời tiết mùa khô phù hợp việc xây dựng, do đó, nhà thầu huy động nhân lực, máy móc để thi công đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành gói thầu trước ngày 30/4”.
Nhìn thấy cơ hội to lớn, bước đầu, các doanh nghiệp thương hiệu quốc tế và quốc gia đã lựa chọn Cù lao Phố làm điểm dừng chân lâu dài. Bên cạnh Trung tâm thương mại Aeon Mall Biên Hòa đầu tư hơn 6.000 tỷ đồng khởi công cuối năm 2025, dự án Khu đô thị Hiệp Hòa quy mô hơn 291ha, tổng mức đầu tư hơn 72.000 tỷ đồng, vừa được Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết đô thị tỷ lệ 1/500 vào đầu tháng 3 vừa qua. Dự án được đầu tư với mục tiêu hình thành khu đô thị, khu phức hợp dịch vụ mới, mật độ thấp, hiện đại, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên; hướng đến phát triển du lịch bền vững, có khả năng phục vụ quy mô dân số khoảng 31.600 người.
Để triển khai dự án này, lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh đã chủ trì tổ chức đối thoại với người dân thuộc diện thu hồi đất, tạo đồng thuận trong công tác giải phóng mặt bằng. Ngành chức năng đã phê duyệt kế hoạch thu hồi hơn 3.000 thửa đất của khoảng 1.700 hộ dân, tổng chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư khoảng 16.700 tỷ đồng.
Bí thư Chi bộ khu phố Nhị Hòa Châu Văn Hiệp cho hay, đất đai Cù lao Phố nhiều năm qua bỏ hoang rất nhiều. Nay các dự án triển khai vừa để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, vừa tránh lãng phí nguồn lực tài nguyên. Điều người dân vùng dự án quan tâm là việc đền bù, tái định cư. Như dự án Khu đô thị Hiệp Hòa chiếm hơn 40% diện tích đất toàn bộ cù lao, việc bố trí tái định cư tại chỗ quy mô hơn 900 nền đất đã nhận được sự đồng tình cao của người dân. Người dân sớm biết rõ số lô đất tái định cư của mình nằm chỗ nào để nhanh chóng chuẩn bị xây dựng nhà cửa, an cư sau khi di dời. Cùng với đó, khi đô thị thương mại, dịch vụ phát triển sẽ kéo theo cơ hội cải thiện việc làm cho người dân.
Theo đồng chí Hồ Văn Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Trấn Biên, với sự quan tâm đầu tư hạ tầng của tỉnh, các nhà đầu tư tiềm lực lớn đến triển khai dự án, phường kỳ vọng lớn vào việc Cù lao Phố sẽ tạo điểm nhấn cho đô thị trung tâm tỉnh phát triển xứng tầm. Trước mắt, để bảo đảm các dự án đúng tiến độ, phường phối hợp các sở, ngành thực hiện kịp thời khâu giải phóng mặt bằng, giải quyết dứt điểm từng trường hợp ngay từ bước đầu. Cấp ủy, chính quyền địa phương mong muốn người dân chung tay thực hiện dự án khu đô thị đẹp, hiện đại, giữ vững bản sắc văn hóa vùng đất có chiều dài lịch sử hơn 325 năm. Phường sẽ tập trung khai thác lợi thế không gian cây xanh, mặt nước và các giá trị văn hóa, lịch sử nhằm tạo ra môi trường sống thịnh vượng, hạnh phúc cho người dân.
