Khu công nghiệp thông minh thế hệ mới

Tổ hợp KCN công nghệ cao Deep C, Hải Phòng. (Ảnh: ÁNH HỒNG)
Tổ hợp KCN công nghệ cao Deep C, Hải Phòng. (Ảnh: ÁNH HỒNG)

Trong bối cảnh lợi thế về đất đai và nhân công giá rẻ dần suy giảm, các khu công nghiệp tại Việt Nam phải chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang khu công nghiệp thế hệ mới. Trong đó, việc lấy công nghệ số, phát triển xanh và quản trị thông minh làm nền tảng cốt lõi đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam hiện có 478 khu công nghiệp được thành lập, trong đó 324 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động ổn định với tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt khoảng 79%, thu hút lũy kế hơn 529 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Tuy nhiên, mô hình khu công nghiệp truyền thống đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển đổi mang tính bắt buộc khi lợi thế thu hút đầu tư đã thay đổi rõ rệt. Dù các yếu tố như vị trí địa lý, quỹ đất và nguồn nhân công vẫn giữ vai trò nhất định, các nhà đầu tư toàn cầu hiện nay quan tâm nhiều hơn đến tiêu chuẩn ESG, năng lực quản trị dữ liệu, kiểm soát phát thải và trình độ vận hành thông minh. Đặc biệt, trước các rào cản kỹ thuật ngày càng nghiêm ngặt như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay Cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, mỗi khu công nghiệp buộc phải chuyển mình thành nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất xanh hơn, sạch hơn và hiệu quả hơn.

Việt Nam hiện có 478 khu công nghiệp được thành lập, trong đó 324 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động ổn định với tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt khoảng 79%, thu hút lũy kế hơn 529 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Thực tiễn phát triển tại Hải Phòng là minh chứng rõ nét cho yêu cầu chuyển đổi mô hình khu công nghiệp trong giai đoạn mới. Từ một trung tâm sản xuất dựa vào lợi thế vị trí và cảng biển, thành phố đang chủ động hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp tích hợp hài hòa giữa sản xuất, logistics, đô thị dịch vụ và công nghệ số. Chỉ riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã thu hút khoảng 3,098 tỷ USD vốn FDI, nâng tổng số dự án FDI còn hiệu lực lên 1.868 dự án với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 54 tỷ USD.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, phát triển khu công nghiệp trong giai đoạn mới không đơn thuần là mở rộng quỹ đất, mà cần đồng bộ hóa hạ tầng giao thông, năng lượng, cấp thoát nước, logistics cùng nền tảng số ngay từ khâu quy hoạch và chuẩn bị đầu tư. Đây chính là tiền đề quan trọng để chuyển đổi từ mô hình quản lý đơn lẻ sang quản trị một hệ sinh thái công nghiệp thống nhất.

Đi đôi với việc hoàn thiện hạ tầng vật lý, Hải Phòng là địa phương tiên phong trong số hóa công tác quản trị khu công nghiệp. Từ năm 2021, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã phối hợp cùng Tập đoàn VNPT triển khai hệ thống quản trị, điều hành điện tử eHEZA. Hệ thống này giúp tạo nền tảng kết nối trực tiếp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, số hóa toàn bộ dữ liệu về đầu tư, xây dựng, môi trường, lao động, đồng thời cung cấp công cụ điều hành trực quan thông qua bảng điều khiển dữ liệu và bản đồ số. Dữ liệu từ hệ thống cũng được định hướng kết nối với Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) của thành phố, phục vụ hiệu quả cho công tác theo dõi và ra quyết định chỉ đạo.

Ông Hán Anh Vũ, Giám đốc công nghệ VNIZ, cho rằng dữ liệu chính là “nền móng mềm” của khu công nghiệp thế hệ mới. Theo ông Vũ, điểm khác biệt cốt lõi của một khu công nghiệp thông minh không nằm ở số lượng thiết bị công nghệ lắp đặt, mà ở khả năng biến dữ liệu thành công cụ điều hành, chuyển phương thức quản lý từ dựa trên kinh nghiệm sang dựa trên các chỉ số đo lường theo thời gian thực.

1786322282926-2172053075129855684-2172053075129855684-5ba352bb6eb551c9a5bf1ef8212ab5cc.jpg
Dây chuyền sản xuất ô tô tự động tại Nhà máy Vinfast (Khu kinh tế Đình Vũ-Cát Hải). (Ảnh: ÁNH HỒNG)

Việc hình thành nền dữ liệu dùng chung sẽ giúp kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp, tháo gỡ triệt để tình trạng báo cáo trùng lặp, đồng thời nâng cao năng lực giám sát và dự báo. Giám đốc điều hành IoTeamVN Nguyễn Hoàng Minh cho rằng dữ liệu năng lượng giúp doanh nghiệp theo dõi lượng tiêu thụ điện theo thời gian thực và kịp thời phát hiện các điểm lãng phí. Triển khai thực tế tại một số doanh nghiệp đã ghi nhận mức giảm từ 3%- 40% điện năng tiêu thụ, vừa tiết kiệm chi phí vận hành, vừa cắt giảm đáng kể phát thải carbon.

Việc hình thành nền dữ liệu dùng chung sẽ giúp kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp, tháo gỡ triệt để tình trạng báo cáo trùng lặp, đồng thời nâng cao năng lực giám sát và dự báo.

Tuy nhiên, quá trình số hóa khu công nghiệp cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác bảo đảm an toàn thông tin. Khi dữ liệu vận hành, chuỗi cung ứng và hệ thống điều khiển sản xuất cùng đưa lên môi trường số, chỉ một sự cố an ninh mạng cũng có thể gây gián đoạn sản xuất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến doanh nghiệp và toàn bộ chuỗi cung ứng. Vì vậy, xây dựng khu công nghiệp thông minh bắt buộc phải song hành với hạ tầng an toàn thông tin và an ninh mạng. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý về kinh tế tuần hoàn, năng lượng sạch, tái sử dụng tài nguyên cùng nền tảng dữ liệu dùng chung chính là chìa khóa thúc đẩy quá trình chuyển đổi bền vững.

Chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp thế hệ mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển công nghiệp, lấy dữ liệu, công nghệ và quản trị thông minh làm nền tảng sẽ là động lực chiến lược giúp các khu công nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Nâng cao hiệu quả hoạt động, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vĩ mô đạt mục tiêu trên 8% năm 2025. (Ảnh: HNV)

Hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh

Việc giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay sẽ giúp người dân và doanh nghiệp giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng, nâng cao chất lượng cuộc sống, đẩy mạnh tiêu dùng và tích lũy, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Nhiều ngân hàng đã triển khai các giải pháp xác thực sinh trắc học như: khuôn mặt, vân tay, giọng nói... để tăng cường bảo mật.

Xây dựng niềm tin trong môi trường số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành ngân hàng luôn là lĩnh vực có mức độ số hóa cao nhất nền kinh tế. Sự phát triển nhanh của ngân hàng số, thanh toán điện tử, ví điện tử và các nền tảng tài chính số đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính thuận tiện hơn cho người dân.

Quang cảnh buổi làm việc Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia, Thượng nghị sĩ Don Farrell. (Ảnh: Bộ Tài chính cung cấp)

Hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại Việt Nam-Australia đạt 20 tỷ USD

Chiều ngày 11/8, tại Sydney, Australia, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia, Thượng nghị sĩ Don Farrell, về thúc đẩy thương mại, đầu tư, hợp tác phát triển, chuyển đổi xanh, năng lượng, khoáng sản và phối hợp trong các khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương, khu vực.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh phát biểu tại chương trình tập huấn. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Tập huấn hướng dẫn quy trình sản xuất cây sầu riêng an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng và thích ứng biến đổi khí hậu

Chương trình tập huấn đã hướng dẫn quy trình sản xuất sầu riêng an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng, thích ứng biến đổi khí hậu và triển khai Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026 của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận. Ảnh: Hoàng Anh

Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy phát triển năng lượng

Việc rà soát và hoàn thiện chính sách, tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế là nhiệm vụ cấp bách, cùng với xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có sức cạnh tranh cao chính là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia thời gian tới.

Lực lượng hải quan kiểm tra hàng hóa trong lô hàng quá cảnh có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. (Ảnh: Cục Hải quan)

Hải quan phát hiện 800.000 bật lửa nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Qua kiểm tra lô hàng quá cảnh trên tuyến Hữu Nghị (Lạng Sơn)-Cầu Treo (Hà Tĩnh), lực lượng hải quan phát hiện nhiều mặt hàng không khai báo, khai báo không phù hợp; trong đó có 800.000 chiếc bật lửa cùng hàng trăm sản phẩm gắn các nhãn hiệu TAIYO, CROCS, FORD có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Một đoạn trên tuyến đường Trường Sơn Đông.

Giao Cục Đường bộ Việt Nam quản lý hơn 446 tỷ đồng tài sản đường Trường Sơn Đông

Ngày 11/8, Bộ Xây dựng thông tin về việc, Bộ ban hành Quyết định số 1402/QĐ-BXD về việc giao quản lý tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng cho Cục Đường bộ Việt Nam từ ngày 10/8/2026. Tổng giá trị tài sản bàn giao tại dự án đường Trường Sơn Đông hơn 446,66 tỷ đồng.

Ban Điều hành bảo đảm cung ứng điện năm 2026 NSMO họp nhằm rà soát công tác chuẩn bị vận hành hệ thống điện cho cao điểm nắng nóng. (Ảnh: NSMO)

NSMO chủ động phương án bảo đảm cung ứng điện miền bắc trong đợt nắng nóng

Dự báo từ ngày 11-16/8, tại miền bắc nhu cầu điện tăng cao trong đợt nắng nóng, Công ty trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) đã rà soát toàn diện nguồn, lưới điện, tăng cường ứng trực, huy động linh hoạt các nguồn để bảo đảm cung ứng điện cho miền bắc.

Toàn cảnh Khu công nghiệp Thaco Chu Lai ở xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng.

Đà Nẵng xác định lĩnh vực công nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng

Trong bối cảnh cả nước đang quyết tâm thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, phấn đấu tăng trưởng hai con số, thành phố Đà Nẵng xác định lĩnh vực công nghiệp tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.