Không quản lý chặt kê đơn thuốc, gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh

Tự ý dùng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, tự mua thuốc kháng sinh điều trị là một trong những nguyên nhân thường gặp dẫn đến nhiễm trùng đa kháng thuốc. Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra cảnh báo, kháng kháng sinh là một trong 10 vấn đề hàng đầu đe doạ tới sức khoẻ loài người trong thời hiện đại.
Tập huấn liên thông đơn thuốc điện tử lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia.
Tập huấn liên thông đơn thuốc điện tử lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia.

Gia tăng tình trạng nhiễm trùng đa kháng thuốc ở người bệnh tại các bệnh viện

Trong hội nghị Truyền nhiễm của Bệnh viện Chợ Rẫy tổ chức tháng 3 vừa qua, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy đã đưa ra những con số đáng lo ngại về tình hình vi sinh vật kháng thuốc.

Theo báo cáo, tình trạng nhiễm trùng đa kháng thuốc, sự đề kháng của vi khuẩn gram âm, tụ cầu vàng kháng thuốc đang lan rộng và là thảm hoạ toàn cầu. Tỷ lệ bệnh tử vong do nấm xâm chiếm và kháng kháng sinh cũng đang tăng mạnh.

Tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh đang lan rộng khắp thế giới như một đại dịch gây ra khoảng 5 triệu ca tử vong mỗi năm và trở thành một trong những kẻ giết người lớn nhất thế giới.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quốc Hùng, tình trạng nhiễm trùng đa kháng thuốc ở người bệnh tại các bệnh viện đang ngày càng gia tăng "chóng mặt". Chỉ trong năm 2020, ước tính có hơn 2 triệu ca nhiễm nấm xâm lấn. Riêng ở Bệnh viện Chợ Rẫy, trung bình mỗi tháng có 480 ca nhiễm khuẩn Gr(-) đa kháng khó điều trị và khoảng 200 ca nhiễm khuẩn Gr(+) kháng thuốc, với nguyên nhân chủ yếu là do nhiễm khuẩn cộng đồng gây ra. Thống kê cho thấy có hơn 80% phụ huynh chưa biết sử dụng kháng sinh đúng cách cho con dưới 2 tuổi.

"Điều này làm tăng tỷ lệ tử vong lên 1,6 lần, tăng tổng chi phí điều trị lên gần 2 lần và tăng chi phí thuốc kháng sinh lên gấp 3 lần so với bình thường", Tiến sĩ Hùng cho biết.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy chia sẻ tình trạng nhiễm nấm xâm lấn gia tăng ở các bệnh viện tại Việt Nam.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy chia sẻ tình trạng nhiễm nấm xâm lấn gia tăng ở các bệnh viện tại Việt Nam.

Đương nhiên hậu quả của tình trạng kháng thuốc sẽ dẫn tới tỷ lệ tử vong cao cũng như gánh nặng tài chính cho chi phí điều trị lớn có thể nói cuối cùng tất cả hậu quả vẫn đổ về người bệnh.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới việc kháng thuốc tăng tuy nhiên nguyên nhân quan trọng nhất vẫn được giới chuyên môn cảnh báo là bởi: Việc sử dụng thuốc, lạm dụng thuốc bừa bãi.

Sử dụng thuốc đặc biệt là kháng sinh không đúng quy định trong cuộc sống có nhiều cách tiếp cận ví dụ như: Trồng trọt, chăn nuôi sử dụng nhiều kháng sinh khiến thực phẩm chúng ta sử dụng đã có kháng sinh, bác sĩ kê đơn thuốc lạm dụng kháng sinh hoặc chỉ định khi chưa cần thiết....

Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, việc kháng thuốc khá nghiêm trọng là do mua thuốc không đơn. Việc mua kháng sinh ở các hiệu thuốc khi không có đơn rất dễ dàng. Dược sĩ tại nhà thuốc đang tự ý bán thuốc không đơn dù dược sĩ không có thẩm quyền kê đơn thuốc.

Ngay cả đối với bác sĩ, những người chỉ có thẩm quyền khám, chữa bệnh và không được phép bán thuốc tại phòng khám (nếu không đăng ký kinh doanh nhà thuốc) cũng đang thường xuyên bán thuốc trá hình cho bệnh nhân.

Cần quản lý chặt bán thuốc theo đơn

Năm 2021, Bộ Y tế đã có Thông tư 27/2021/TT-BYT; Thông tư 04/2022/TT-BYT quy định về kê đơn thuốc bằng hình thức điện tử và bán thuốc theo đơn cũng như đã có quyết định vận hành với Hệ thống thông tin quốc gia về quản lý kê đơn thuốc và bán thuốc theo đơn (QĐ 425/2025/QĐ-BYT), triển khai thí điểm từ những năm 2019 tới 2024.

Theo báo cáo tại các hội nghị của Bộ Y tế, thực thi chu trình kê đơn điện tử và bán thuốc theo đơn là quản lý tốt việc bán thuốc theo đơn.

Đơn thuốc điện tử là một cấu phần rất nhỏ và tất yếu phải có trong Bệnh án điện tử. Rộng hơn thế, đơn thuốc điện tử còn phát sinh tại cơ sở khám chữa bệnh cho người bệnh không điều trị nội trú và không có bệnh án.

Tập huấn cho các cơ sở y tế liên thông đơn thuốc điện tử lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia.

Tập huấn cho các cơ sở y tế liên thông đơn thuốc điện tử lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia.

Chỉ khi sử dụng đơn thuốc điện tử rộng khắp trên phạm vi toàn quốc để bảo đảm giám sát quản lý hoạt động kê đơn thuốc và bán thuốc theo đơn tới từng cơ sở y tế thì mới có hy vọng khống chế dần tình trạng kháng thuốc trong cộng đồng.

Đơn thuốc điện tử cung cấp thông tin minh bạch về mỗi đơn thuốc (cơ sở khám chữa bệnh, bác sĩ kê) và cập nhật trạng thái đơn thuốc (đã bán một phần, toàn phần, đã hết hạn...) giúp cho người bán thuốc, người bệnh đều có thể thực thi đúng quy định.

Nếu sử dụng đơn thuốc giấy kê tay như trước đây, thật khó để biết đơn thuốc có thật hay không, có đúng của bác sĩ kê hay không, đơn bán rồi hay chưa, toàn phần hay một phần và đơn còn hạn hay hết hạn (đơn thuốc chỉ có thời gian hiệu lực trong 5 ngày theo quy định tại Thông tư 52/2017/TT-BYT).

Theo báo cáo của đại diện Hội Tin học Y tế, hiện nay, 100% các bệnh viện trên toàn quốc đều đã có phần mềm quản lý bệnh viện HIS, các trạm y tế xã, phường đều có phần mềm V20 của Bộ Y tế áp dụng. Như vậy, 100% khối y tế công lập đã và đang kê đơn thuốc điện tử.

Đối với khối y tế tư nhân (phòng khám đa khoa chuyên khoa), gần 10.000 cơ sở tư nhân đã liên thông đơn thuốc điện tử. Các phòng khám cũng phải liên thông dữ liệu khám, chữa bệnh của người bệnh về hệ thống sổ sức khỏe điện tử VNeID của C06, Bộ Công an theo quy định tại Đề án 06.

Còn đối với khối nhà thuốc, từ năm 2019, Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế đã yêu cầu triển khai 100% nhà thuốc có máy tính có đường truyền mạng và phần mềm. Các phần mềm này đều đã đón được đơn thuốc điện tử để thực hiện việc bán hàng.

Điều này có nghĩa là tất yếu thời điểm này các cơ sở y tế (khám, chữa bệnh và kinh doanh dược) đều có thể thực hiện được.

Theo số liệu mới nhất Hội Tin học Y tế Việt Nam cung cấp, đến nay, có khoảng 21.287 cơ sở khám chữa bệnh đã liên thông vào hệ thống, trong đó khoảng 10.663 cơ sở khám chữa bệnh công lập (bao gồm 1.007 bệnh viện và 9.656 trạm y tế xã, phường); 9.541 cơ sở khám chữa bệnh tư nhân (bao gồm các phòng khám đa khoa, chuyên khoa). Khoảng 109 nghìn bác sĩ, y sĩ, người kê đơn thuốc đã được cấp mã định danh. Mới chỉ có khoảng 30% cơ sở y tế liên thông đơn thuốc lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia.

Tuy nhiên, mới có khoảng 208,9 triệu đơn thuốc từ nhóm cơ sở khám chữa bệnh này liên thông. Số đơn thuốc ghi nhận đã bán là khoảng 63,4 triệu, trong đó có hơn 3 triệu đơn ngoại trú mua tại nhà thuốc và hơn 60 triệu đơn cấp phát nội trú.

Trong xu thế của việc chuyển đổi số, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Y tế cần sớm có thêm biện pháp thúc đẩy nhanh mạnh mẽ ngành y tế chuyển đổi số, thực hiện kê đơn điện tử và bán thuốc theo đơn trên phạm vi toàn quốc để nâng cao đời sống sức khỏe cho người dân và phòng, chống kịp thời với đại dịch kháng thuốc.

Có thể bạn quan tâm

Cán bộ y tế giám sát véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue tại các hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: TTXVN

Ảnh hưởng của sốt xuất huyết Dengue với sức khỏe

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus lây truyền qua muỗi vằn Aedes (muỗi vằn) khá nguy hiểm, hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Đáng lo ngại, căn bệnh này không còn là bệnh của riêng trẻ em mà ai cũng có thể mắc phải nếu không thực hiện các biện pháp dự phòng cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Quang cảnh lễ ký kết giữa các đơn vị.

Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đồng hành chuẩn hóa quản lý bệnh mạn tính

Thực hiện định hướng chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện của ngành y tế, các bệnh viện, cơ sở y tế đang đóng vai trò hạt nhân về chuyên môn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật trong chương trình tăng cường quản lý các bệnh mạn tính như tăng huyết áp và đái tháo đường trên phạm vi cả nước.

Ảnh minh họa.

Ổ dịch do virus Hanta (chủng Andes-ANDV) đã được kiểm soát và không còn là nguy cơ y tế công cộng

Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới và các cơ quan liên quan theo dõi diễn biến tình hình bệnh do virus Hanta trên thế giới, cập nhật các thông tin khoa học, đánh giá nguy cơ khi cần thiết và triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Bộ Y tế thông tin về dịch bệnh do virus Hanta

Tối 3/7, Bộ Y tế phát đi thông tin cập nhật về dịch bệnh do virus Hanta và cho biết ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius đã được WHO xác nhận kiểm soát hiệu quả. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc chủng virus Andes, ngành y tế vẫn tiếp tục giám sát chặt chẽ và khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Xét nghiệm giúp chẩn đoán các bất thường sức khỏe

Ăn khuya, lười vận động: Nam thanh niên 33 tuổi mắc cùng lúc 5 bệnh chuyển hóa

Chỉ trong một lần kiểm tra sức khỏe, nam thanh niên 33 tuổi bất ngờ phát hiện mắc đái tháo đường type II, gan nhiễm mỡ độ III, rối loạn mỡ máu nặng, gút và béo phì. Các bác sĩ cảnh báo những thói quen phổ biến ở người trẻ như ăn khuya, ít vận động có thể đẩy nhanh nguy cơ mắc bệnh chuyển hóabiến chứng tim mạch.

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator trong điều trị bệnh lý tai mũi họng.

Công nghệ Coblator giúp người bệnh tai mũi họng hồi phục nhanh sau phẫu thuật

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator đang góp phần thay đổi phương pháp điều trị nhiều bệnh lý tai mũi họng. Trường hợp 3 thành viên trong một gia đình cùng được phẫu thuật và xuất viện sau khoảng 24 giờ cho thấy hiệu quả của công nghệ này khi được chỉ định đúng và thực hiện bởi đội ngũ chuyên môn.

Giảng viên và học viên tham gia khóa đào tạo phẫu thuật nội soi robot cơ bản.

Đào tạo, nâng cao trình độ phẫu thuật nội soi robot trong điều trị ung thư

Phẫu thuật nội soi robot được xem là một trong những thành tựu nổi bật của ngoại khoa với nhiều ưu điểm vượt trội như độ chính xác cao, thao tác linh hoạt, ít xâm lấn, bảo tồn được nhiều tổ chức quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Đo đa ký giấc ngủ là kỹ thuật thăm dò chức năng hiện đại, cho phép ghi nhận đồng thời nhiều hoạt động sinh lý diễn ra trong suốt thời gian người bệnh ngủ.

"Tiêu chuẩn vàng" phát hiện hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ

Ngủ ngáy to, thường xuyên thức giấc giữa đêm, mệt mỏi sau khi ngủ hay buồn ngủ quá mức vào ban ngày không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể cảnh báo hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đo đa ký giấc ngủ được xem là phương pháp hiệu quả nhất để chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời bệnh lý này.

Quang cảnh diễn đàn.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi

Sớm xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành về an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; kết nối thông tin giữa các cơ quan nhà nước, lực lượng kiểm tra, nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp phân phối và người tiêu dùng, đó là nội dung diễn đàn vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Bệnh nhân trải qua cơn nguy kịch do sốc phản vệ nặng.

Cứu sống 2 bệnh nhân sốc phản vệ nguy kịch

Kỹ thuật hồi sức chuyên sâu ngay tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đang giúp nhiều bệnh nhân nguy kịch không còn phải chạy đua với quãng đường chuyển tuyến. Can thiệp sớm ngay tại địa phương là yếu tố quyết định, góp phần nâng cao tỷ lệ cứu sống và giảm biến chứng.