Khơi dậy ký ức ngành đường sắt từ tuyến lửa miền trung

Hoạt động diễn ra trong không khí hướng tới kỷ niệm 145 năm Đường sắt Việt Nam, 80 năm truyền thống ngành đường sắt Việt Nam, tiếp nối nhiều chương trình chăm lo đời sống người lao động và khơi dậy những giá trị lịch sử, văn hóa nghề nghiệp của ngành. Đây vừa là hoạt động chuyên môn, đồng thời cũng là hành trình trở về với những ký ức nghề nghiệp, những câu chuyện đời người gắn với các cung đường sắt miền trung - nơi từng trải qua chiến tranh, thiên tai và nhiều giai đoạn khó khăn của đất nước.

Đoàn công tác do đồng chí Trần Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam làm Trưởng đoàn; đồng chí Dương Thị Mơ, Phó Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam làm Phó Trưởng đoàn. Tham gia chương trình còn có đại diện các ban chuyên môn của Công đoàn Đường sắt Việt Nam, lãnh đạo các đơn vị khu vực Quảng Trị-Huế, Đà Nẵng; nhân chứng lịch sử và nhiều đoàn viên, người lao động tiêu biểu ngành đường sắt.

Tham gia đoàn thực tế có các nhà văn, nhà thơ, nhà báo và nghệ sĩ, như: Vũ Ngọc Thư, Nguyễn Hữu Quý, Thái Chí Thanh, Nguyễn Xuân Thủy, Nguyễn Thụy Anh, Nguyễn Quang Hưng, Lê Vũ Trường Giang, Đậu Thị Hoài Thanh, Lê Thúy Bắc, Nguyễn Văn Học, Phùng Thị Hương Ly cùng các nhiếp ảnh gia: Quang Tuấn, Trần Vũ Thành. Trong đó, nhiều văn nghệ sĩ đã có những tác phẩm gắn với đề tài lịch sử, con người lao động và đời sống đương đại, góp phần làm phong phú góc nhìn nghệ thuật về ngành đường sắt và những giá trị bền bỉ phía sau mỗi hành trình.

Tại cuộc tọa đàm, rất nhiều câu chuyện nghề qua năm tháng đã được nối lại bằng ký ức của các thế hệ cán bộ, công nhân ngành đường sắt, các nhân chứng lịch sử, nhà văn, nhà báo và người lao động hôm nay. Không khí lắng xuống khi các nhân chứng nhắc lại những năm tháng chiến tranh ác liệt trên tuyến đường sắt miền trung.

Đó là ký ức về những đoàn tàu chạy xuyên đêm giữa mưa bom bão đạn; những người gác chắn, tuần đường, lái tàu, thông tin tín hiệu làm việc trong điều kiện hiểm nguy; những chuyến tàu chở thương binh, lương thực, vũ khí nối hậu phương với tiền tuyến.

Nhiều đại biểu cho rằng, lịch sử ngành đường sắt được viết bằng những cột mốc phát triển hay các công trình hạ tầng và cao hơn đó còn sự hy sinh thầm lặng của biết bao thế hệ người lao động. Trong dòng chảy ấy, tuyến đường sắt miền trung luôn mang dấu ấn và niềm xúc động đặc biệt.

Từ Quảng Trị đến Huế, Đà Nẵng, Hải Vân… nhiều địa danh đã đi vào ký ức của người làm đường sắt như những “tọa độ lửa” một thời. Bao thế hệ công nhân vừa sản xuất, vừa chiến đấu; nhiều người đã ngã xuống để giữ cho tuyến đường huyết mạch được thông suốt.

Các văn nghệ sĩ tham gia đoàn thực tế chia sẻ, giá trị tạo nên sức sống lâu bền của đề tài đường sắt là trang sử hào hùng, phản ánh chiều sâu nhân văn từ đời sống người lao động. Đó là những phận người gắn bó với ga xép, chốt chắn, cung đường; những gia đình nhiều thế hệ làm đường sắt; những người công nhân lặng lẽ trực đêm giữa đèo núi, mưa lũ; những cuộc chia ly, hội ngộ gắn với tiếng còi tàu. Trong bối cảnh hiện nay, việc khơi gợi và lưu giữ ký ức ngành nghề không chỉ để tri ân quá khứ, mà còn góp phần bồi đắp niềm tự hào nghề nghiệp, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.

Đồng chí Trần Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam cho rằng, ngành đường sắt có “trầm tích” văn hóa và lịch sử đặc biệt. Trong suốt chiều dài phát triển của đất nước, đường sắt luôn gắn với những biến động lớn của dân tộc, từ chiến tranh, hòa bình đến đổi mới và hội nhập. Mỗi ga tàu, cung đường đều lưu giữ những câu chuyện riêng về con người, nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến. Việc tổ chức các đoàn nhà văn, nhà báo, nghệ sĩ đi thực tế bên cạnh niềm mong mỏi có thêm tác phẩm viết về ngành đường sắt, sâu xa hơn còn là để kết nối ký ức, lan tỏa những giá trị đẹp của nghề.

"Nhiều câu chuyện nếu không được ghi chép, lưu giữ hôm nay sẽ phai nhòa dần cùng năm tháng. Chúng tôi mong muốn từ những chuyến đi thực tế như thế này sẽ có thêm nhiều tác phẩm phản ánh chân thực đời sống người lao động ngành đường sắt, góp phần giữ gìn truyền thống và truyền cảm hứng cho xã hội", đồng chí Trần Anh Tuấn chia sẻ.

Những năm gần đây, cùng với yêu cầu đổi mới và hiện đại hóa, ngành đường sắt đứng trước nhiều thách thức về hạ tầng, nguồn nhân lực và sức cạnh tranh. Tuy nhiên, ở nhiều nơi, đặc biệt tại các cung đường miền trung, người lao động vẫn kiên trì bám nghề. Đằng sau sự vận hành an toàn của mỗi chuyến tàu là công việc âm thầm của lực lượng tuần đường, gác chắn, thông tin tín hiệu, duy tu cầu đường, trực ban chạy tàu… Không ít vị trí làm việc cách xa khu dân cư, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, thời tiết khắc nghiệt.

Ở những cung đường đèo như Hải Vân, công việc càng vất vả hơn bởi địa hình hiểm trở, nguy cơ thiên tai cao. Từ thực tiễn ấy, các chương trình thăm hỏi, hỗ trợ người lao động trong Tháng Công nhân mang ý nghĩa rất thiết thực. Cùng với hỗ trợ về kinh phí, các hoạt động còn thể hiện sự ghi nhận đối với những đóng góp thầm lặng của đội ngũ công nhân ngành đường sắt.

Theo đại diện Công đoàn Đường sắt Việt Nam, cùng với chăm lo đời sống, công tác an toàn, vệ sinh lao động luôn được đặt lên hàng đầu. Ngành đường sắt có nhiều nhóm nghề đặc thù tiềm ẩn nguy cơ tai nạn lao động cao. Vì vậy, việc cải thiện môi trường làm việc, tăng cường trang thiết bị bảo hộ, nâng cao nhận thức về an toàn lao động là nhiệm vụ thường xuyên. Bên cạnh đó, công tác chăm lo cho con em người lao động, nhất là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, cũng được chú trọng thông qua nhiều hoạt động trong Tháng hành động vì trẻ em.

Chương trình tại Huế ngày 12/5 mở đầu cho chuỗi hoạt động tiếp tục diễn ra tại Đà Nẵng trong các ngày tiếp theo. Theo kế hoạch, ngày 13/5, đoàn công tác sẽ tổ chức tọa đàm tại Công ty cổ phần Đường sắt Quảng Nam-Đà Nẵng với sự tham gia của các nhân chứng lịch sử, cán bộ hưu trí, lãnh đạo đơn vị và người lao động tiêu biểu khu vực miền Trung. Ngày 14/5, đoàn công tác sẽ tiếp tục đến khu vực đèo Hải Vân Bắc để biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phối hợp hỗ trợ tìm kiếm hành khách bị thất lạc tại khu vực đèo Hải Vân.

Theo Quyết định của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, nhiều tập thể, cá nhân thuộc lực lượng đường sắt, biên phòng, công an và các đơn vị liên quan được ghi nhận vì tinh thần trách nhiệm, sự phối hợp kịp thời, tận tâm trong bảo đảm an toàn cho hành khách. Sự việc một lần nữa cho thấy tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng đường sắt với biên phòng, công an và các đơn vị liên quan trong bảo đảm an toàn cho hành khách.

Trong khuôn khổ chương trình, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam và Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã trao hỗ trợ cải tạo, sửa chữa nhà vệ sinh ga Văn Xá cho Chi nhánh Khai thác đường sắt Thừa Thiên Huế; đồng thời thăm hỏi, trợ cấp công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn tại Công ty cổ phần Đường sắt Bình Trị Thiên. Những hỗ trợ thiết thực hướng tới cải thiện điều kiện làm việc, sinh hoạt cho người lao động bám tuyến, nhất là tại các vị trí công tác còn nhiều khó khăn, qua đó tiếp thêm động lực để công nhân yên tâm gắn bó với nghề.

Chương trình thực tế và tọa đàm tại miền trung đã gợi mở nhiều suy nghĩ về giá trị bền bỉ của ngành đường sắt. Đó là một ngành kinh tế-kỹ thuật, một không gian văn hóa nghề nghiệp đặc biệt với nhiều thế hệ người lao động đã âm thầm cống hiến, giữ cho những chuyến tàu nối dài hành trình của đất nước.

Hiện nay, ngành đường sắt đã có nhiều đổi mới mạnh mẽ, có thể kể tới việc nâng cấp chất lượng đoàn tàu, chỉnh trang nhà ga, phát triển các sản phẩm du lịch đường sắt, đưa vào vận hành những đoàn tàu chuyên đề, tăng trải nghiệm văn hóa và dịch vụ cho hành khách. Trong dòng chảy đổi mới, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã phối hợp Báo Nhân Dân tổ chức chương trình “Chuyến tàu Hạnh phúc” trên tuyến bắc-nam, góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn, hiện đại và gần gũi của ngành đường sắt trong thời đại chuyển đổi và hội nhập.

Cùng với nhịp chuyển động của đời sống hiện đại, ký ức càng cần được lưu giữ bằng văn chương, báo chí và bằng chính sự trân trọng đối với con người lao động. Bởi sau mỗi chuyến tàu an toàn là biết bao mồ hôi, trách nhiệm và tinh thần hy sinh lặng thầm của biết bao con người đang kiên trì ngày đêm bám tuyến.