Ngày 22/6, Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Hà Tĩnh phối hợp Công ty Cổ phần Việt Triết giới thiệu vở diễn “Khoảng trời con gái". Vở diễn như nén tâm nhang, thể hiện tấm lòng tri ân sâu sắc đối với sự hy sinh quên mình của thế hệ thanh niên thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, trong đó có 10 nữ liệt sĩ thanh niên xung phong đã anh dũng ngã xuống tại Ngã ba Ðồng Lộc.
Sự thật lịch sử làm nên huyền thoại
Ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) nằm trên đường Hồ Chí Minh, là giao điểm của quốc lộ 15A đoạn qua Hà Tĩnh và tỉnh lộ 2. Trong những năm chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc là mạch máu giao thông để hậu phương chi viện sức người, sức của cho miền nam. Những năm 1964-1972, nơi đây bị đánh phá liên tục và năm 1968 là ác liệt nhất.
Từ tháng 4 đến tháng 10/1968, Ngã ba Đồng Lộc phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại, bình quân mỗi mét vuông đất nơi đây gánh hơn 3 quả bom. Mặt đất bị biến dạng, đất đá cày đi xới lại, Ngã ba Đồng Lộc tưởng như không có một bóng cây, ngọn cỏ nào có thể mọc nổi, vậy nhưng ngày đêm trên đoạn đường này vẫn có hàng nghìn người làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, giữ mạch máu chi viện cho tiền tuyến lớn.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Hà Tĩnh và Khu IV cũ, vừa là hậu phương, vừa là tiền tuyến. Mỗi câu chuyện bình thường ngày ấy đều có thể trở thành “huyền thoại” cho mai sau, như câu chuyện “Xe chưa qua, nhà không tiếc” của Làng Hạ Lội, xã Tiến Lộc; câu chuyện người lính Trung đoàn Cao xạ 210 chỉ trong 147 ngày phải chiến đấu 1.760 trận; những lão nông Can Lộc bước ngay lên mâm pháo làm pháo thủ…
Chính khí phách, khúc tâm tình của những người Hà Tĩnh trong chiến tranh đã trở thành động lực để nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại, nguyên Phóng viên Cao cấp Báo Nhân Dân, một người con của quê hương Can Lộc, viết nên kịch bản “Khoảng trời con gái” để tái hiện một thời chiến tranh khốc liệt và sự hy sinh quên mình của thế hệ thanh niên thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, đặc biệt là câu chuyện về sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái Đồng Lộc ngày 24/7/1968.
Bản thân tác giả là người đã từng sống với các đơn vị thanh niên xung phong và bộ đội trong những ngày chiến tranh ác liệt chống Mỹ, cứu nước. Vì thế, tác phẩm được ông viết lên bằng những cảm nhận chân thực của bản thân, bằng tình yêu sâu sắc dành cho quê hương Hà Tĩnh nói chung, huyện Can Lộc nói riêng và bằng những tư liệu chân xác mà ông đã dày công tìm hiểu suốt hàng chục năm trời. Đó là lý do kịch bản có một số phát hiện mới về tư liệu, để lại ấn tượng mạnh cho người xem, như phân cảnh gặp gỡ giữa Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc hay buổi chiều cuối cùng của 10 cô gái…
![bao-ha-tinh-4820.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/5702bc924e880ed3a024e78e5fdcc4b4ca7fb4eaf2a49f695e299d258afcd86abf580f7caf23bec7878cfe9434b5b1693cfaf24c3b0e11207b93d1465c061539/bao-ha-tinh-4820.jpg.avif "Hình ảnh trong vở "Khoảng trời con gái". (Ảnh: BÁO HÀ TĨNH)")
Tác giả Nguyễn Sĩ Đại chia sẻ, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có những sự thật hào hùng đến mức không cần hư cấu thêm. Ông tin rằng chất liệu thực tế lịch sử có sức nặng và giá trị hơn bất kỳ sự hư cấu nào để diễn tả sự anh hùng của cuộc sống.
Vở kịch được xây dựng theo hướng tích hợp để tận dụng có hiệu quả các thể loại nghệ thuật và phương tiện kỹ thuật hiện đại; dựa trên cơ sở phục hiện sự thật lịch sử một cách đầy đủ, trung thực, sử dụng tối đa ngôn ngữ địa phương, những thủ pháp nghệ thuật ẩn kín đến mức giản dị nhất có thể.
Kết nối giới trẻ với lịch sử bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại
“Khoảng trời con gái” được Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn An Ninh chuyển thể thành kịch hát dân ca xứ Nghệ và được Nghệ sĩ Nhân dân Lê Hùng đạo diễn. Nhân 50 năm Chiến thắng Đồng Lộc, năm 2018, vở đã được công diễn tại Khu Di tích Ngã ba Đồng Lộc, dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Nghệ sĩ Nhân dân Hồng Lựu với 6.000 người xem trong một đêm, gây xúc động và tiếng vang lớn trong công chúng.
Năm nay, vở diễn được hoàn thiện hơn để có thể giới thiệu rộng rãi hơn đến khán giả ở Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh miền bắc như Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa... Tác phẩm do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh chỉ đạo nội dung, được biểu diễn bởi dàn nghệ sĩ, diễn viên tài năng của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh.
Chia sẻ tại buổi giới thiệu vở diễn, ông Kiều Công Thược, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, Chỉ đạo tổ chức công diễn tác phẩm cho biết: Vở kịch dân ca ví, giặm "Khoảng trời con gái" là nỗ lực đầy tâm huyết của các tác giả, nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa và những người yêu nghệ thuật truyền thống. Tác phẩm không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn làm nổi bật vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam: giàu lòng yêu nước, giàu đức hy sinh, giàu khát vọng cống hiến và luôn hướng tới những giá trị cao đẹp của cuộc sống.
Đặc biệt, việc lựa chọn loại hình dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, làm ngôn ngữ nghệ thuật chủ đạo đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho tác phẩm, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản dân tộc trong đời sống đương đại.
“Chúng tôi tin tưởng rằng, với giá trị nghệ thuật, giá trị lịch sử và giá trị nhân văn sâu sắc, "Khoảng trời con gái" sẽ không chỉ chạm tới trái tim khán giả mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn các thế hệ đi trước, đặc biệt đối với thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay”, ông Kiều Công Thược nhấn mạnh.
Theo Nghệ sĩ Nhân dân Hồng Lựu, vở diễn được thực hiện bằng trái tim tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc, với mong muốn lan tỏa các giá trị lịch sử cao đẹp đến thế hệ trẻ mà không đặt nặng vấn đề lợi nhuận.
Đặc biệt, so phiên bản trước, phiên bản lần này sẽ có thêm sự tham gia biểu diễn của các em thiếu nhi từ 9 đến 12 tuổi, để "khoe" với khán giả rằng kịch hát truyền thống nơi đây vẫn đang tiếp tục được truyền dạy, nuôi dưỡng, đồng thời khẳng định sự tri ân của thế hệ trẻ đối với cha anh. Bên cạnh đó, thay vì sử dụng các ụ đất hay phông màn vẽ tay như trước đây, sân khấu sẽ được sử dụng màn hình LED với phong cách dàn dựng hiện đại để tiếp cận gần hơn với giới trẻ.
Được biết, sau khi công diễn tại Nhà hát Âu Cơ (Hà Nội) vào ngày 19/7; “Khoảng trời con gái” sẽ đến với khán giả Hưng Yên vào ngày 20/7 tại Nhà hát Chèo Hưng Yên; tiếp đó là ngày 21/7 tại Nhà hát Phạm Thị Trân (Ninh Bình); và ngày 22/7 tại Nhà hát Lam Sơn (Thanh Hóa). Qua đó, khơi dậy những cảm xúc sâu sắc, lòng biết ơn, sự tri ân đối với những thế hệ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
