Từ việc khẩn trương tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đến lấy mẫu ADN phục vụ giám định danh tính, tất cả đều hướng tới mục tiêu thiêng liêng là đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương, góp phần thực hiện tốt đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Khẩn trương tìm kiếm, không để sót hài cốt liệt sĩ
Những ngày đầu tháng 8, tại nhiều địa phương của tỉnh Vĩnh Long, không khí triển khai đợt cao điểm của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” diễn ra khẩn trương. Từ các nghĩa trang liệt sĩ đến những khu vực từng là chiến trường ác liệt, cán bộ, chiến sĩ cùng chính quyền địa phương đang chạy đua với thời gian, quyết tâm không bỏ sót bất cứ phần mộ liệt sĩ nào còn nằm lại.
Tại khu vực nghĩa trang tạm thời thời chiến ở xã Nhuận Phú Tân, ngay sau khi tiếp nhận nguồn tin về khả năng còn hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long đã chỉ đạo tổ chức khảo sát, khai quật tìm kiếm. Không khí xúc động bao trùm khu vực khi ngay trong ngày đầu triển khai, lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện 3 bộ hài cốt liệt sĩ.
Đối với nhiều người dân địa phương, đây không chỉ là kết quả của một cuộc tìm kiếm mà còn là sự tiếp nối nghĩa tình đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ông Phạm Văn Thành, 78 tuổi, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Khánh Thạnh Tân giai đoạn 1995-1999, xúc động khi chứng kiến lực lượng chức năng miệt mài tìm kiếm các phần mộ liệt sĩ còn sót lại.
Ông Thành cho biết: “Bà con địa phương rất phấn khởi trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Điều đó thể hiện trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Bản thân lớn lên trong quân đội, hôm nay nhìn thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiếp tục phát huy truyền thống, tận tụy đi tìm đồng đội của cha, anh nên tôi rất xúc động”.
Trung tá Trần Huyền Vi, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Vĩnh Long cho biết, khu vực khảo sát từng là nghĩa trang tạm trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, do cán bộ và nhân dân địa phương lập nên để chôn cất các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn.
Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, khu vực nằm gần đồn địch nên việc chôn cất chủ yếu diễn ra vào ban đêm nhằm tránh sự phát hiện của đối phương. Nhiều ngôi mộ không đắp thành nấm hoặc sắp xếp theo hàng lối như thông thường.
Đến khi tiến hành quy tập về nghĩa trang huyện trước đây, việc bốc dỡ chủ yếu thực hiện tại các phần mộ còn dấu tích rõ ràng. Chính vì vậy, vẫn còn khả năng nhiều hài cốt liệt sĩ nằm lại dưới lòng đất mà chưa được phát hiện.
Từ kết quả khảo sát thực địa, đối chiếu hồ sơ lịch sử và thông tin do nhân chứng cung cấp, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã quyết định tổ chức khai quật, tìm kiếm.
Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Vĩnh Long huy động cán bộ, chiến sĩ, phối hợp chặt chẽ với Đội K90 thuộc Cục Chính trị Quân khu 9 thực hiện nhiệm vụ.
Theo Trung tá Trần Huyền Vi, đây là nhiệm vụ đặc biệt thiêng liêng trong công tác đền ơn đáp nghĩa. Mỗi cán bộ, chiến sĩ đều xác định rõ trách nhiệm, nêu cao tinh thần tận tụy, cẩn trọng và quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ. Dự kiến hoạt động tìm kiếm, quy tập tại khu vực này sẽ kéo dài khoảng 20 ngày.
Đẩy nhanh giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ
Song song với công tác tìm kiếm, quy tập, tỉnh Vĩnh Long đang đẩy mạnh việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ giám định ADN, tạo cơ sở khoa học xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bến Tre, từ ngày 4/8, lực lượng chức năng đồng loạt triển khai lấy mẫu đối với 620 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Hai đội công tác được huy động thực hiện nhiệm vụ, mỗi đội phấn đấu lấy khoảng 20 mẫu mỗi ngày, dự kiến hoàn thành trong khoảng 16 ngày làm việc.
Thượng tá Trần Trường Giang, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Vĩnh Long, cho biết: “Việc lấy mẫu được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành. Đây là nhiệm vụ mới, yêu cầu chuyên môn rất cao, trong khi lực lượng trực tiếp thực hiện chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Vì vậy, đơn vị đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; đồng thời phát huy phương châm người có kinh nghiệm trực tiếp hướng dẫn cán bộ mới nhằm bảo đảm toàn bộ quy trình diễn ra chính xác, an toàn và đúng quy định”.
Thực tế triển khai cho thấy, công việc gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều phần mộ đã được nâng cấp, tu bổ nhiều lần nên việc xác định đúng vị trí hài cốt mất nhiều thời gian; có ngôi mộ sâu hơn 1,5m. Sau hàng chục năm an táng, nhiều mẫu hài cốt đã bị phân hủy, không còn đủ điều kiện phục vụ giám định ADN.
Để nâng cao hiệu quả công việc, các tổ công tác được trang bị thêm kính lúp và các thiết bị chuyên dụng nhằm kiểm tra kỹ từng mẫu xương, lựa chọn phần mẫu còn đủ điều kiện phục vụ giám định.
Xác định đây là lần mở mẫu cuối cùng, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều thực hiện từng công đoạn với tinh thần cẩn trọng, trách nhiệm và sự tôn kính đối với các Anh hùng liệt sĩ.
Theo Thượng tá Trần Trường Giang, cán bộ, chiến sĩ tham gia nhiệm vụ luôn xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm, nghĩa vụ thiêng liêng trước các thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc. Mỗi mẫu hài cốt được thu nhận thành công sẽ mở thêm hy vọng xác định danh tính một liệt sĩ, giúp gia đình có cơ hội đón người thân trở về sau nhiều năm mong đợi.
Theo Quyết định số 28/BCĐ ngày 31/7/2026 của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vĩnh Long, từ nay đến hết tháng 12/2026, toàn tỉnh phấn đấu hoàn thành việc lấy 4.871 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 29 nghĩa trang liệt sĩ cùng các hài cốt mới quy tập để phục vụ giám định ADN.
Cùng với việc lấy mẫu ADN, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiếp tục rà soát toàn bộ hồ sơ các trận đánh qua các thời kỳ kháng chiến; củng cố cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, lập danh sách nhân chứng lịch sử, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đội quy tập của Quân khu 9 để tổ chức tìm kiếm ngay khi có đầy đủ căn cứ, tọa độ hoặc nguồn tin do nhân dân, cựu chiến binh cung cấp.
Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ trong xác định danh tính liệt sĩ kết hợp với khai thác nguồn thông tin lịch sử đang mở ra nhiều hy vọng đưa thêm nhiều Anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi thật của mình.
Từ đó, mỗi phần hài cốt được tìm thấy, mỗi mẫu ADN được thu nhận thành công không chỉ góp phần hoàn thiện thông tin về các liệt sĩ mà còn làm vơi đi nỗi đau, sự mong mỏi của biết bao gia đình suốt nhiều năm qua.
