Hướng đi giảm nghèo bền vững cho lao động nông thôn Nghệ An

Hướng đi bền vững cho lao động nông thôn

Trong những năm qua, công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được tỉnh Nghệ An xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội và giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, việc triển khai các chương trình hợp tác phi lợi nhuận đã mang lại hiệu quả rõ rệt, tạo cơ hội cho hàng chục nghìn lao động có việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và tích lũy kinh nghiệm quốc tế.

Theo thống kê, trong giai đoạn 2023-2025, toàn tỉnh Nghệ An đã đưa được hơn 60.000 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, trung bình 20.000 người mỗi năm.

Hiện có khoảng 85.000 người Nghệ An đang làm việc ở nước ngoài, trong đó 16.500 người tại Hàn Quốc và 25.000 người tại Nhật Bản. Lượng kiều hối hằng năm đạt từ 600 đến 650 triệu USD, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo bền vững và ổn định xã hội của địa phương.

Nghệ An cũng là một trong những địa phương đi đầu trong việc triển khai các chương trình phi lợi nhuận do Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ, và Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội trước đây) thực hiện.

Cụ thể như các chương trình: Cấp phép cho lao động nước ngoài của Hàn Quốc (Chương trình EPS), đưa thực tập sinh Việt Nam đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản (IM Japan), đưa điều dưỡng viên sang Cộng hòa Liên bang Đức, hay chương trình lao động thời vụ tại Hàn Quốc. Các chương trình này có chi phí thấp, minh bạch, không qua trung gian môi giới và được người dân địa phương tin tưởng.

Tại hội nghị “Thúc đẩy triển khai hiệu quả các chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo các thỏa thuận quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, do Bộ Nội vụ tổ chức mới đây, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ khẳng định: “Công tác giải quyết việc làm, đào tạo nghề và đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được tỉnh xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, là định hướng đột phá để giải quyết việc làm, tăng thu nhập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hội nhập quốc tế. Hiện nay, Nghệ An là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng lao động xuất cảnh đi làm việc ở nước ngoài. Trong giai đoạn 2023-2025, toàn tỉnh đã đưa được hơn 60.662 lao động đi làm việc ở nước ngoài, bình quân mỗi năm tăng 20.000 người”.

Không chỉ mang lại lợi ích trước mắt, mô hình phi lợi nhuận còn góp phần đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề và tư duy làm việc chuyên nghiệp, giúp người lao động tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng hội nhập.

Anh Phan Anh Vũ, quê ở Nghệ An, là một trong số nhiều lao động đi làm việc theo Chương trình phi lợi nhuận về nước, lập nghiệp thành công.

Anh Vũ chia sẻ: “Năm 2008, tôi biết đến chương trình EPS khi đang học tại Trường cao đẳng Kỹ thuật và Công nghiệp Việt Nam-Hàn Quốc tại Nghệ An và đã đăng ký tham gia. Đây là chương trình của Nhà nước với chi phí thấp, tuyển chọn công khai, minh bạch, không qua trung gian. Tháng 9/2008, tôi xuất cảnh sang Hàn Quốc làm việc. Vượt qua khó khăn về ngôn ngữ, văn hóa, tôi đã học hỏi được nhiều kiến thức, kỹ năng và có cơ hội tiếp cận với các mô hình sản xuất hiện đại. Khi hết hạn hợp đồng về nước, tôi quyết tâm thành lập Công ty Trách nhiệm hữu hạn Quốc Bảo Korea, chuyên sản xuất các dụng cụ nhà bếp bằng gỗ, tre và sản phẩm than trắng thân thiện với môi trường. Hiện công ty duy trì từ 10 đến 15 lao động, mỗi năm xuất khẩu khoảng 20-40 container sang Hàn Quốc. Sản phẩm của chúng tôi được phía Hàn Quốc đánh giá cao về chất lượng và thường xuyên có đơn đặt hàng mới.”

Thực tế tại Nghệ An cho thấy, khi có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng chính sách xã hội, các chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đã trở thành “bàn đạp” hiệu quả giúp người dân đổi đời. Nhiều xã vùng cao như Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Kỳ Sơn đã có hàng trăm người lao động tham gia các chương trình phi lợi nhuận, sau khi trở về không chỉ có vốn mà còn có kiến thức, kỹ năng và tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ.

Hoàn thiện cơ chế, mở rộng cơ hội cho người lao động

Phó Giám đốc Sở Nội vụ Nghệ An Vi Ngọc Quỳnh cho biết, việc đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài đã tạo việc làm bền vững, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và góp phần giảm nghèo. Người lao động tham gia các chương trình phi lợi nhuận được rèn luyện kỷ luật, nâng cao tay nghề và tác phong công nghiệp, sẵn sàng hòa nhập thị trường lao động sau khi hồi hương.

Những kết quả này đạt được nhờ sự phối hợp chặt chẽ của Nghệ An và Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) kết hợp với tuyên truyền, hướng dẫn đi đúng chương trình, không qua môi giới. Nhờ đó, tỷ lệ lao động vi phạm cư trú bất hợp pháp giảm rõ rệt, đồng thời nâng cao uy tín địa phương và khẳng định chất lượng lao động Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong gần 20 năm qua (từ 2005 đến nay), Nghệ An là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về tham gia chương trình EPS và các chương trình phi lợi nhuận. Tính đến cuối năm 2025, có khoảng 16.500 lao động Nghệ An đang làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình EPS. Ngoài ra, tỉnh có hàng ngàn lao động tham gia các chương trình IM Japan, điều dưỡng viên, kỹ năng đặc định và hợp tác song phương theo hình thức phi lợi nhuận.

Riêng giai đoạn 2021 đến tháng 7/2025, tại địa phương có khoảng 19.000 lượt lao động đăng ký dự thi tiếng Hàn; hơn 6.500 lao động thi đạt và hoàn thiện hồ sơ dự tuyển. Gần 6.000 lao động đã xuất cảnh theo chương trình EPS, bình quân mỗi năm từ 1.700 đến 2.000 người. Trong 6 tháng đầu năm 2025 đã có hơn 950 lao động xuất cảnh, dự báo cả năm duy trì ổn định.

Mặc dù quy mô nhỏ hơn, chương trình IM Japan vẫn là điểm sáng đối với lực lượng thanh niên kỹ thuật, kỷ luật tốt, có động lực học tập và phát triển nghề nghiệp.

Ngoài ra, Nghệ An cũng bắt đầu tham gia một số chương trình hợp tác lao động với Đức và các nước châu Á - châu Âu theo cơ chế phi lợi nhuận, mở rộng thị trường, tăng cơ hội việc làm tay nghề cao.

Những con số trên khẳng định, Nghệ An luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước, vừa về quy mô, vừa về chất lượng lao động xuất cảnh theo kênh chính thống.

Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Vi Ngọc Quỳnh, bên cạnh những kết quả tích cực, tỉnh cũng gặp một số khó khăn thách thức. Hạn ngạch tiếp nhận từ phía đối tác còn thấp so với nhu cầu; công tác tuyên truyền, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, còn chưa đồng đều khiến nhiều lao động chưa kịp nắm bắt thông tin. Chính sách hỗ trợ học nghề, ngoại ngữ và tín dụng ưu đãi cho nhóm yếu thế còn hạn chế. Bên cạnh đó, tình trạng lao động hết hạn hợp đồng chưa về nước đúng quy định gây ảnh hưởng đến chỉ tiêu của địa phương, trong khi cơ chế hỗ trợ việc làm cho lao động hồi hương còn thiếu tính dài hạn.

Trước thực tế đó, Nghệ An kiến nghị Bộ Nội vụ và Trung tâm Lao động ngoài nước xem xét tăng chỉ tiêu, mở rộng thêm các chương trình phi lợi nhuận, đặc biệt ở các ngành kỹ thuật, điều dưỡng; sớm cung cấp kế hoạch, hướng dẫn và chỉ tiêu đào tạo để địa phương chủ động chuẩn bị nguồn. Cùng với đó, đề nghị các bộ, ngành tiếp tục hỗ trợ tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, tạo việc làm cho lao động hồi hương.

Nghệ An khẳng định quyết tâm đẩy mạnh tuyên truyền theo phương châm “Đi đúng chương trình - không qua môi giới - không cư trú trái phép”, đồng thời tăng cường quản lý, hỗ trợ người lao động tái hòa nhập bền vững, góp phần đưa chính sách đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trở thành hướng đi chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.