Tại phiên thảo luận “Góc nhìn đối tác: Doanh nghiệp, giới học thuật và tổ chức quốc tế” trong Hội nghị bàn tròn Bộ trưởng thuộc Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026 ở thành phố Quảng Ninh ngày 28/10, các ý kiến đề xuất nhiều hướng hợp tác cụ thể. Cùng với chia sẻ hạ tầng và phát triển nhân lực, các đối tác trong nước và quốc tế chú trọng giải pháp bảo vệ người dùng trong quá trình đưa AI từ thử nghiệm vào vận hành.
Bảo vệ dữ liệu, củng cố niềm tin số
Nhìn lại một năm kể từ khi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố Báo cáo đánh giá mức độ sẵn sàng về đạo đức AI (RAM) tại Ninh Bình, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam ghi nhận bước chuyển nhanh của hệ sinh thái AI Việt Nam từ thử nghiệm sang triển khai quy mô lớn. Theo ông, quá trình này đang được hỗ trợ bởi việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng tính toán và các công cụ quản trị rủi ro đạo đức.
Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam đề xuất đẩy mạnh hợp tác khu vực tư nhân và Chính phủ nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu mở quốc gia có cơ chế bảo vệ quyền riêng tư nghiêm ngặt, chuẩn hóa dữ liệu và đầu tư nghiên cứu các ngôn ngữ ít tài nguyên, đồng thời thí điểm các dự án AI bảo tồn di sản và hỗ trợ cộng đồng yếu thế.
UNESCO cũng sẵn sàng phối hợp với các trường đại học Việt Nam lồng ghép Khung năng lực AI dành cho giáo viên và học sinh vào giáo dục STEM/STEAM nhằm nuôi dưỡng tư duy đạo đức cho thế hệ kỹ sư tương lai.
Cơ quan Liên hợp quốc sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam triển khai Công cụ đánh giá tác động đạo đức (EIA) để giúp các cơ quan quản lý, đơn vị mua sắm công và doanh nghiệp công nghệ đánh giá, dự báo và giảm rủi ro xâm phạm quyền con người trước khi đưa các hệ thống AI vào vận hành rộng rãi trong y tế, giáo dục và quản trị hành chính công.
Cùng quan tâm đến niềm tin, ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Hiệp hội di động toàn cầu (GSMA) khẳng định các tham vọng quốc gia số của Việt Nam phụ thuộc trực tiếp việc người dân có niềm tin đối với các dịch vụ số sử dụng hằng ngày.
Điểm lại quy mô ngành, công nghệ và dịch vụ di động đã đóng góp 1.000 tỷ USD cho nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương năm 2025, hỗ trợ khoảng 18 triệu việc làm và dự báo sẽ đạt 1.400 tỷ USD vào năm 2030, trong đó Việt Nam là một trong những quốc gia tiên phong.
Nhằm bảo vệ niềm tin số được xây dựng trên bốn nền tảng gồm định danh, kết nối thực, mạng lưới bền vững và trí tuệ tập thể, GSMA đề xuất ứng dụng AI để phân tích khối lượng tín hiệu dữ liệu lớn, giúp phát hiện các mô hình lừa đảo phức tạp.
Ông Julian Gorman chia sẻ khảo sát của GSMA cho thấy, Chính phủ Việt Nam sở hữu mức độ tin tưởng rất cao từ người dân so với các nước trong khu vực, do đó GSMA mong muốn mời Việt Nam đóng vai trò dẫn dắt, phối hợp giữa các nhà mạng viễn thông và cơ quan chính phủ để khai thác giá trị bảo vệ của dữ liệu mạng di động. Song song với đó là đưa mô hình thử nghiệm này vào vận hành thực tế, giúp cho cắt giảm cảnh báo sai, bảo vệ tài sản người dân và củng cố niềm tin số trên toàn khu vực ASEAN.
Từ góc độ đào tạo, Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Vũ, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trường hiện nay đóng góp cho cả nước với 6.500 cán bộ, trong đó có 1.600 tiến sĩ, gần 100.000 sinh viên đại học và 10.000 học viên sau đại học.
Riêng lĩnh vực AI và điện toán có hơn 800 chuyên gia trình độ tiến sĩ, gồm 170 tiến sĩ chuyên sâu về AI, cùng gần 20.000 người học ở các bậc đào tạo. Theo ông, năm 2025, các nhà nghiên cứu của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh công bố khoảng 1.600 bài báo quốc tế uy tín về AI, dự kiến đạt 2.000 bài trong năm 2026. Đây là nguồn lực để tăng cường kết nối nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu phát triển và ứng dụng công nghệ.
Kết nối hạ tầng, mở rộng không gian ứng dụng
Về phía doanh nghiệp, bà Rita Mokbel, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Ericsson Việt Nam chia sẻ bằng viễn cảnh thực tại khi các ứng dụng công nghệ hiện đại như giao hàng bằng drone, phẫu thuật từ xa hay xe tự lái đã dần được ứng dụng trong thực tế hằng ngày.
Bà Rita Mokbel chia sẻ: Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 với kinh tế số đóng góp từ 30-40% GDP, Việt Nam cần thực hiện cuộc chuyển dịch phương thức tăng trưởng từ cạnh tranh bằng chi phí sản xuất thấp sang cạnh tranh bằng năng suất và đổi mới sáng tạo, thông qua việc kết nối logistics, nhà máy, bệnh viện và hệ thống năng lượng thành một hệ sinh thái công nghiệp thông minh.
Đánh giá cao thành tựu của Việt Nam khi trở thành một trong những quốc gia triển khai 5G nhanh nhất khu vực với khoảng 70.000 trạm phát sóng được lắp đặt trong khoảng 2 năm rưỡi qua, Chủ tịch Ericsson Việt Nam cho biết việc tiến lên mạng 5G Standalone (SA) sẽ mở ra cơ hội bứt phá cho các ngành sản xuất và mạng trọng yếu.
Mạng 5G đóng vai trò là nền tảng số giúp kết nối dữ liệu và năng lực tính toán theo thời gian thực một cách an toàn, đồng thời mối quan hệ giữa mạng và AI diễn ra hai chiều khi mạng hỗ trợ AI phát triển và AI giúp quản trị mạng thông minh, tự chủ hơn. Nhân dịp kỷ niệm 150 năm thành lập tập đoàn, Ericsson cam kết tiếp tục đầu tư phát triển nguồn nhân lực và kỹ năng số tại Việt Nam.
Ông Hiroyuki Miura, Tổng Giám đốc Nokia Việt Nam khẳng định, để tận dụng hết tiềm năng của AI cần đẩy mạnh ba yếu tố cốt lõi gồm công nghệ, năng lực và niềm tin. Vai trò của Nokia trong hệ sinh thái là cung cấp hạ tầng kết nối tin cậy, giúp chuyển dịch tri thức và dữ liệu đến đúng nơi cần thiết từ con người, trung tâm dữ liệu đến các hệ thống dịch vụ công và công nghiệp.
Tổng Giám đốc Nokia Việt Nam chia sẻ những thí dụ hợp tác điển hình, tiêu biểu là Trung tâm công nghệ chiến lược Australia-Việt Nam phối hợp giữa Chính phủ hai nước, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Đại học Công nghệ Sydney và Tập đoàn Nokia nhằm xây dựng các phòng thí nghiệm phát triển năng lực công nghệ tại chỗ.
Trên phạm vi toàn cầu, Nokia đang hợp tác với NVIDIA nghiên cứu giải pháp AI-RAN kết hợp điện toán AI tiên tiến với sáng tạo mạng di động hướng tới chuẩn 6G tích hợp AI, đồng thời hợp tác với Google Cloud và Chính phủ Phần Lan xây dựng hạ tầng tự động hóa dựa trên AI. Tổng Giám đốc Nokia Việt Nam bày tỏ sự sẵn sàng tiếp tục cung cấp hạ tầng mạng vững chắc để kết nối các đối tác trong hệ sinh thái, bảo đảm AI mang lại giá trị kinh tế và xã hội thiết thực cho Việt Nam.
Dưới góc nhìn của tập đoàn công nghệ bán dẫn và thiết bị đầu cuối hàng đầu thế giới, ông Jitendra Singh, Giám đốc cấp cao phụ trách Quan hệ chính phủ Qualcomm Ấn Độ, phụ trách Chiến lược phổ tần Qualcomm khu vực châu Á-Thái Bình Dương chia sẻ dấu ấn hơn 20 năm hoạt động tại Việt Nam với việc vận hành Trung tâm nghiên cứu và phát triển, hợp tác phát triển AI cùng VNPT, Viettel, VinMotion và duy trì Cuộc thi Thử thách đổi mới sáng tạo Qualcomm (QVIC) từ năm 2019 để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp.
Ông Jitendra Singh nhấn mạnh, AI đang chuyển dịch mạnh mẽ từ môi trường đám mây sang thế giới vật lý, tiến hóa từ các câu lệnh đơn lẻ sang trải nghiệm tác nhân AI tự hành tích hợp trực tiếp trên thiết bị, xe cộ, cảm biến và nhà máy.
Đại diện Qualcomm khu vực châu Á-Thái Bình Dương cũng cho biết xu hướng AI hỗn hợp sẽ giúp tối ưu hóa hiệu năng bằng cách phân chia công việc một cách thông minh giữa đám mây và thiết bị cá nhân. Theo đó, những nhiệm vụ phức tạp như huấn luyện các mô hình AI dữ liệu lớn sẽ do các máy chủ đám mây dung lượng cao đảm nhận, trong khi các thao tác xử lý và trả lời hằng ngày sẽ được đưa thẳng về thực hiện ngay trên điện thoại, máy tính hay thiết bị biên của người dùng.
Việc đưa AI về xử lý trực tiếp tại chỗ không chỉ giúp phản hồi tức thì mà không phụ thuộc vào tốc độ đường truyền, đồng thời còn tiết kiệm năng lượng và bảo vệ an toàn thông tin riêng tư do dữ liệu cá nhân nằm yên trên thiết bị chứ không cần gửi lên mạng.
Theo ông Jitendra Singh, phát triển AI bền vững đòi hỏi phải tối ưu hóa năng lượng toàn hệ thống, cũng như niềm tin phải được xây dựng xuyên suốt thông qua các chính sách minh bạch, bảo vệ quyền riêng tư của người dân.
Đưa yêu cầu an toàn vào triển khai thực tế
Ở góc độ một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam, ông Ngô Diên Hy, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cho biết: Hệ sinh thái AI của VNPT hiện hỗ trợ các cơ quan bộ ngành, hơn 100 ngân hàng và tổ chức tài chính, hàng nghìn doanh nghiệp và hàng triệu người dùng trên khắp 34 tỉnh, thành phố.
VNPT đề xuất hợp tác đa bên ở ba lĩnh vực trọng tâm. Một là, VNPT sẵn sàng mở rộng hợp tác dựa trên hạ tầng 8 trung tâm dữ liệu hiện đại và năng lực tính toán hiệu năng cao quy mô hàng nghìn petabyte để làm nền tảng dùng chung cho hệ sinh thái. Hai là, đồng kiến tạo khung quản trị bằng cách nhúng các yêu cầu tuân thủ pháp luật vào sản phẩm AI ngay từ khâu thiết kế và chia sẻ hướng dẫn kỹ thuật áp dụng Luật Trí tuệ nhân tạo. Ba là, VNPT cam kết mở nền tảng AI tại địa chỉ vnpt.io và chia sẻ các phương pháp hiệu quả nhằm hỗ trợ các tổ chức dịch chuyển nhanh hơn từ dự án thử nghiệm sang vận hành thực tế, đồng thời hợp tác phát triển AI có chủ quyền cho Việt Nam và các quốc gia đối tác.
Đề cập đến giải pháp hạ tầng và bảo mật công nghệ, ông Vasanth Pandiaraj, Chiến lược gia công nghệ AI khu vực ASEAN của Tập đoàn Cisco Systems nhấn mạnh tương lai của AI không do một mình công nghệ quyết định mà được định hình bởi hiệu quả hợp tác đa bên để biến công nghệ thành kết quả thực tế.
Từ góc nhìn khu vực ASEAN, chiến lược gia của Cisco Systems chỉ ra ba lĩnh vực hợp tác ưu tiên. Thứ nhất là thu hẹp khoảng cách giữa sáng kiến AI và ứng dụng thực tế bằng cách kết nối các trường đại học với bài toán vận hành của doanh nghiệp, giúp rút ngắn lộ trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm giải quyết các nhu cầu thiết thực của xã hội. Thứ hai là tích hợp niềm tin vào hành trình AI ngay từ đầu, thiết lập các cơ chế kiểm soát an ninh, bảo mật dữ liệu và an toàn hạ tầng để người dân và tổ chức yên tâm ứng dụng rộng rãi. Thứ ba là xây dựng quan hệ hợp tác nâng cao năng lực nội tại bền vững cho Việt Nam và khu vực ASEAN, tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp phát triển giải pháp phù hợp ưu tiên địa phương trong y tế, giáo dục và sản xuất.
Nhân dịp này, Cisco Systems cam kết đồng hành cùng hệ sinh thái cung cấp hạ tầng kết nối vững chắc, nền tảng an ninh bảo mật và biến các cuộc thảo luận thành quan hệ đối tác thực chất mang lại kết quả đo lường được.
Ông David An, Giám đốc Tập đoàn ZTE đánh giá cao Chiến lược AI quốc gia mang tầm nhìn xa của Việt Nam khi chú trọng đồng bộ vào hạ tầng, đổi mới sáng tạo, nhân tài và ứng dụng thực tiễn. Để biến tầm nhìn thành hiện thực, ông David An nêu rõ ba ưu tiên gắn kết chặt chẽ: hạ tầng vững chắc, ứng dụng thực tế tạo giá trị đo lường được trong dịch vụ công, sản xuất, y tế và đào tạo đội ngũ chuyên gia nội địa quản lý AI có trách nhiệm.
Giám đốc Tập đoàn ZTE đề xuất ba phương thức hợp tác thực chất với Việt Nam bao gồm: cùng thiết kế giải pháp AI giải quyết bài toán vận hành của chính phủ và doanh nghiệp, cùng đổi mới sáng tạo với các trường đại học phát triển nền tảng và nuôi dưỡng nhân tài và cùng mở rộng quy mô bắt đầu từ các dự án thí điểm thành công.
Từ đối thoại đến hợp tác cụ thể
Các đề xuất tại phiên thảo luận “Góc nhìn đối tác: Doanh nghiệp, giới học thuật và tổ chức quốc tế” mở ra nhiều hướng hợp tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp, giới học thuật và các tổ chức quốc tế. Việc kết nối chính sách với hạ tầng, giải pháp công nghệ, nghiên cứu và đào tạo sẽ tạo điều kiện đưa các sáng kiến vào thực tiễn.
Phát biểu bế mạc Hội nghị bàn tròn Bộ trưởng thuộc Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh: Hạ tầng mạng, dữ liệu và năng lực tính toán là nền tảng cốt lõi của AI. Đầu tư cần vừa mở rộng cơ hội tiếp cận, vừa đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo, trong đó hợp tác công-tư giữ vai trò quan trọng để huy động nguồn lực.
Theo Bộ trưởng, quản trị tốt tạo dựng niềm tin, từ đó mở đường cho đổi mới sáng tạo. Các công cụ như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm thử và phối hợp quốc tế sẽ giúp AI đi vào đời sống an toàn, minh bạch.
Bộ trưởng khẳng định, chuyển đổi AI là do con người và vì con người. Nguồn nhân lực giữ vai trò quyết định; AI chỉ tạo ra giá trị khi Chính phủ, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức quốc tế cùng xây dựng giải pháp cho những bài toán thực tế.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đã thảo luận, Bộ trưởng nhấn mạnh đối thoại phải được tiếp nối bằng những hành động cụ thể. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng đề xuất các bên duy trì trao đổi chính sách thường xuyên giữa các cơ quan quản lý; tăng cường liên kết giữa chính phủ, doanh nghiệp, giới học thuật và các tổ chức quốc tế, đặc biệt trong phát triển nhân tài và nghiên cứu chung.
Đồng thời, các bên cần tập trung vào các dự án xuất phát từ nhu cầu thực tiễn có khả năng triển khai và mở rộng quy mô. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp các ý kiến và đề xuất tại hội nghị để làm việc trực tiếp với từng đối tác nhằm biến ý tưởng thành hợp tác thực chất.
“Với tầm nhìn “AI vì con người và AI cho tất cả mọi người”, Việt Nam sẵn sàng hợp tác trên tinh thần bình đẳng, tin cậy, thực chất và cùng có lợi”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.
