Những cảnh báo về nguy cơ “xâm thực tư tưởng” trên không gian mạng không còn mang tính lý thuyết mà đã và đang hiện hữu cụ thể trong đời sống sinh viên, học sinh, những người đang ở giai đoạn hình thành hệ giá trị và thế giới quan. Thời gian gần đây, tại một số trường đại học lớn, không ít sinh viên nhận được lời mời tham gia các khóa đào tạo kỹ năng lãnh đạo, các chương trình mang danh “học bổng phát triển cộng đồng”, “dự án đổi mới xã hội”, hay “sáng kiến vì dân chủ”. Những lời mời này thường đi kèm với những “ưu đãi” hấp dẫn: hỗ trợ tài chính, cơ hội giao lưu quốc tế, kết nối với các “nhà hoạt động xã hội” hoặc “chuyên gia toàn cầu”.

Nếu chỉ nhìn bề nổi, đây là những cơ hội tích cực, phù hợp xu thế hội nhập và khát vọng vươn lên của người trẻ, nhưng điều đáng lo ngại ẩn giấu phía sau những lời mời gọi tưởng chừng vô hại ấy. Theo báo cáo từ cơ quan chức năng, một số chương trình thực chất là “vỏ bọc” của các tổ chức phản động lưu vong, trong đó có những mô hình như “học bổng lãnh đạo phong trào” do các tổ chức phản động lưu vong hải ngoại tài trợ, hướng tới việc tuyển chọn, đào tạo những cá nhân có tố chất để từng bước hình thành lực lượng nòng cốt phục vụ các kịch bản chống phá lâu dài.

Điểm đáng chú ý là các hoạt động này không hề mang dáng dấp đối đầu trực diện mà được thiết kế tinh vi dưới lớp vỏ học thuật, phát triển kỹ năng, hoạt động cộng đồng. Nội dung truyền tải có vẻ “khách quan”, “khoa học”, sử dụng số liệu chọn lọc, dẫn chứng phiến diện, hoặc đặt vấn đề theo hướng gợi mở để người tham gia tự “đi đến kết luận”. Chính sự “dẫn dắt mềm” này khiến không ít sinh viên, kể cả những người có năng lực cũng dễ bị cuốn theo mà không nhận ra mình đang bị định hướng, “dắt mũi”.

Từ đây cho thấy một xu hướng đáng lo ngại: các thế lực thù địch đang chuyển từ phương thức tuyên truyền thô sơ sang các hình thức tác động tinh vi, có chiều sâu, mang tính “đầu tư dài hạn” nhằm đến thế hệ trẻ với chủ đích rõ ràng: từng bước làm suy giảm niềm tin, tạo ra sự hoài nghi, từ đó thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận thanh niên.