Nguy cơ dịch bệnh toàn cầu càng nghiêm trọng, càng củng cố nhu cầu hợp tác quốc tế mạnh mẽ, thay vì phân mảng và rút lui.
Cảnh báo được đưa ra tại Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 79, khai mạc ở Geneva (Thụy Sĩ) hôm 18/5, chỉ một ngày sau khi WHO tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo và Uganda là Tình trạng khẩn cấp về y tế công cộng gây lo ngại quốc tế (PHEIC), đồng thời tiếp tục điều phối phản ứng quốc tế đối với dịch do virus Hanta gây ra trên tàu du lịch MV Hondius.
Kỳ họp năm 2026 của WHO diễn ra vào thời điểm đầy biến động đối với hệ thống y tế quốc tế, khi các cuộc khủng hoảng nhân đạo, những cú sốc liên quan khí hậu và áp lực kinh tế gây sức ép ngày càng lớn lên các biện pháp ứng phó y tế công cộng. Trong phát biểu khai mạc, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh: Từ xung đột, khủng hoảng kinh tế, đến biến đổi khí hậu và cắt giảm viện trợ, chúng ta đang sống trong thời kỳ khó khăn, nguy hiểm và chia rẽ.
Bản thân WHO cũng đang đối mặt sự bất ổn tài chính ngày càng gia tăng sau khi nguồn tài trợ giảm mạnh, buộc WHO phải tái cấu trúc các chương trình và cắt giảm nhân sự. Năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn, khi WHO suy yếu do cắt giảm ngân sách sâu rộng và Mỹ rút lui. Ngân sách WHO bị cắt giảm khoảng 21%, tương đương gần một tỷ USD. Hàng trăm việc làm bị xóa bỏ, các chương trình bị thu hẹp. WHO ước tính, đến hết năm 2025, tổng số tiền đóng góp bắt buộc chưa thanh toán lên tới gần 360 triệu USD. Trong đó, Mỹ vẫn chưa thanh toán khoản phí đóng góp của hai năm, trị giá tới 260 triệu USD, dù tuyên bố hoàn tất quá trình rời WHO.
Sự bất đồng giữa các quốc gia giàu và các nước đang phát triển đã cản trở việc hoàn tất hiệp ước về đại dịch mang tính bước ngoặt, dù đã được thông qua năm ngoái. Hạn chót WHO đặt ra là trong kỳ họp này, các nước phải chốt một phụ lục quan trọng của hiệp ước.
Tại kỳ họp, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nêu rõ, cả hai tình huống khẩn cấp liên quan Ebola và virus Hanta đều nhấn mạnh tầm quan trọng liên tục của việc phối hợp quốc tế nhanh chóng để ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe xuyên biên giới. Cũng kêu gọi hợp tác, thay vì chia rẽ, Giám đốc Trung tâm Y tế Toàn cầu (tại Geneva) Suerie Moon cũng nhấn mạnh, các dịch bệnh hiện nay càng làm nổi bật lý do thế giới cần một WHO hiệu quả, công bằng và được tài trợ ổn định.
