Bảo vệ “lao động số”

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) vừa ra mắt một văn kiện lịch sử: Công ước số 193 về việc làm xứng đáng trong nền kinh tế nền tảng số. Được thông qua tại Hội nghị Lao động quốc tế lần thứ 114 diễn ra ngày 12/6, ở Geneva (Thụy Sĩ), đây là hiệp ước mang tính ràng buộc pháp lý quốc tế đầu tiên trên thế giới được thiết kế chuyên biệt để bảo vệ quyền lợi cho hàng trăm triệu lao động trong “nền kinh tế việc làm tự do” (GIG) trên toàn cầu.

Biếm họa: LAU KA-KUEN
Biếm họa: LAU KA-KUEN

ILO đánh giá, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trên thị trường lao động toàn cầu, trong khi các quy định hiện hành chưa theo kịp thực tế mới. Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính, năm 2023 trên thế giới có tới 435 triệu lao động theo mô hình GIG, làm việc trực tuyến thông qua các ứng dụng và nền tảng kỹ thuật số.

Tuy nhiên, phần lớn những “lao động số” nằm ngoài các cơ chế bảo vệ lao động truyền thống. Bởi thế, Công ước số 193 tập trung giải quyết các “lỗ hổng” mà tài xế công nghệ, người giao hàng, người làm việc tự do trên các ứng dụng, lập trình viên, người thiết kế đồ họa nhận việc qua mạng, người dán nhãn dữ liệu AI... đang phải đối mặt.

Điểm cốt lõi của Công ước là yêu cầu các chính phủ bảo đảm “lao động số” được phân loại đúng, dựa trên bản chất công việc thực tế, bất kể họ được phân loại là lao động chính thức hay lao động tự do. Đây được xem là điểm đột phá quan trọng trong bối cảnh nhiều nền tảng công nghệ lâu nay vẫn coi người lao động là “đối tác độc lập”, nhằm tránh các nghĩa vụ liên quan đến tiền lương tối thiểu, bảo hiểm xã hội, an toàn lao động và các quyền lợi khác.

Một điều khoản mang tính tiên phong là kiểm soát các thuật toán quản lý. Công ước đặt ra các tiêu chuẩn nhằm bảo đảm người lao động được tiếp cận thông tin rõ ràng hơn và các ứng dụng, nền tảng số phải minh bạch hóa về cách các thuật toán vận hành (phân phối đơn hàng, chấm công, định giá...). Người lao động có quyền yêu cầu đánh giá lại và giải thích bằng văn bản nếu họ bị khóa tài khoản hoặc cắt giảm thu nhập một cách vô lý.

Công ước cũng đề cập các quyền của “lao động số” về thu nhập công bằng, tiếp cận an sinh xã hội, điều kiện làm việc an toàn, thành lập tổ chức đại diện và thương lượng tập thể, cũng như các cơ chế giải quyết tranh chấp giữa người lao động và nền tảng.

Sự ra đời Công ước 193 được giới chuyên gia ví như một bước ngoặt thế kỷ trong nỗ lực bảo vệ người lao động, khi chính thức xóa “vùng xám pháp lý” đối với “lao động số”, những người vẫn nằm ngoài "lưới an sinh" của Luật Lao động truyền thống, dù họ làm việc trong lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ và được xác định là tương lai của kinh tế toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Nguồn: BUSINESSDAY

Thách thức dai dẳng

Nạn thảm sát, bắt cóc tống tiền vẫn liên tục xảy ra tại Nigeria, biến đất nước Tây Phi này trở thành một trong những điểm nóng bạo lực nhất “lục địa đen”.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Chặn nguy cơ bất công mới

Cách tiếp cận "lấy con người làm trung tâm" trong phát triển công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh tại Hội nghị AI Thế giới (WAIC) diễn ra tại Thượng Hải cuối tuần trước. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nêu bật tính cấp thiết bảo đảm năng lực tiếp cận và phát triển AI cho các nước đang phát triển, nhằm ngăn chặn nguy cơ “bất công lịch sử” mới.

Biếm họa: MIGUEL MORALES MADRIGAL

Cái khó bó cái khôn

Giới chuyên gia quốc tế cảnh báo năng lực ứng phó biến đổi khí hậu của châu Phi đang rơi vào tình trạng báo động do thiếu hụt tài chính. Bài toán tài chính luôn là điểm hạn chế của “lục địa đen” trong việc nâng cấp năng lực dự báo thời tiết, từ đó giảm bớt tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

Biếm họa: ANNE DERENNE

Áp lực Net Zero

Không chỉ khiến ít nhất 1.300 người tử vong tính đến cuối tháng 6 vừa qua, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các đợt nắng nóng kỷ lục liên tục càn quét khắp lục địa những ngày qua đang đẩy mục tiêu khí hậu của Liên minh châu Âu (EU) vào tình thế đầy rủi ro. EU đang chịu áp lực lớn bảo vệ người dân trong bối cảnh khí hậu cực đoan, song không chệch hướng triển khai Thỏa thuận Xanh với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Biếm họa: ARCADIO ESQUIVEL

Áp lực lạm phát

Lạm phát tại Mỹ không những không giảm như kỳ vọng mà tiếp tục tăng trong tháng 5/2026. Đây là mức lạm phát cao nhất trong vòng ba năm qua, với nguyên nhân không gì khác là giá xăng và chi phí năng lượng tăng mạnh. Lạm phát leo thang làm dấy lên lo ngại về áp lực giá cả kéo dài đối với nền kinh tế số một thế giới.

Biếm họa: GEORGE RIEMANN

Thời điểm then chốt

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố một báo cáo cho thấy thực trạng đáng lo ngại về việc sử dụng internet, đặc biệt là các mạng xã hội của giới trẻ tại Liên minh châu Âu (EU). Theo đó, gần một phần ba thanh - thiếu niên ở “lục địa già” thừa nhận cảm thấy căng thẳng, buồn bã hoặc bị cô lập xã hội do tác động của mạng xã hội. Báo cáo trên làm nổi bật sự ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.

Biếm họa: CHENXIA

Thiệt hại khó đong đếm

Tổng Thanh tra Bộ Chiến tranh, Bộ Ngoại giao và Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID) đang căng mình rà soát và kiểm toán các khoản chi tiêu liên quan Chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran.

Biếm họa: BENJAMIN KIKKERT

Nói một đằng, làm một nẻo

Bất chấp lệnh ngừng bắn tại Dải Gaza đã có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái, Israel vẫn đơn phương mở nhiều cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hamas, không chỉ đe dọa làm đổ vỡ thỏa thuận hòa bình vốn đã mong manh mà còn có nguy cơ làm nổ ra một cuộc chiến mới.

Biếm họa: KAP

Quyết định không đúng thời điểm

Chính phủ Argentina tuyên bố rút khỏi Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Thông tin được công bố bên lề Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 (WHA 79) tổ chức tại Geneva (Thụy Sĩ).

Biếm họa: MIKE

Người ăn không hết, kẻ lần chẳng ra

Một báo cáo điều tra của Thượng viện Pháp vừa gây chấn động khi cho thấy, phần lớn lợi nhuận trong chuỗi thực phẩm đang rơi vào tay các tập đoàn bán lẻ và siêu thị, trong khi nông dân và doanh nghiệp sản xuất hưởng phần rất nhỏ.

Biếm họa: ALLAN MCDONALD

Hợp tác thay vì chia rẽ

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định, các đợt bùng phát dịch do virus Hanta và Ebola hiện nay là cuộc khủng hoảng y tế tiếp theo trong thế giới đầy biến động, nhưng là dấu hiệu cảnh báo về một “thời đại nguy hiểm và chia rẽ”.

Biếm họa: ARES

Đoàn kết với “Hòn đảo tự do”

Ngày 16/5, Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã khẳng định lại sự cần thiết phải chấm dứt lệnh cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính do Mỹ áp đặt đối với Cuba. Trong khi đó, nhiều quốc gia, tổ chức xã hội và đối tác quốc tế tiếp tục triển khai các hoạt động hỗ trợ đảo quốc Caribe.

Biếm họa: KOREA JOONGANG DAILY

Bài kiểm tra giữa nhiệm kỳ

Chính trường Hàn Quốc đang trở nên nóng trước thềm cuộc bầu cử địa phương giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra ngày 3/6 tới.

Biếm họa: PETER SCHRANK

Đồng minh rạn nứt

Không chỉ các thành viên thân cận của Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không muốn can dự vào cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Biếm họa: AMEEN ALHABARAH

“Chìa khóa” cho an ninh năng lượng

Thế giới phải hành động nhanh và mạnh hơn để giảm lượng khí thải methane từ ngành sản xuất nhiên liệu hóa thạch. Điều này sẽ giúp giảm tốc biến đổi khí hậu (BĐKH) và tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung.

Biếm họa: DERKAOUI ABDELLAH

Hệ lụy nghiêm trọng

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo tình trạng gián đoạn kéo dài tại Eo biển Hormuz có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu.

Biếm họa: VECTEEZY

Hàn gắn quan hệ đồng minh

Nhà vua Anh Charles III và Hoàng hậu Camilla vừa có cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài bốn ngày tới “xứ cờ hoa”.

Biếm họa: ENRICO BERTUCCIOLI

Tự chủ chiến lược

Trang mạng Defense News đưa tin, từ năm 2028, Đan Mạch sẽ tiếp nhận hệ thống phòng không SAMP/T NG của châu Âu, do liên doanh Eurosam giữa Tập đoàn quốc phòng Pháp Thales và MBDA của Italy phát triển.

Biếm họa: ENGIN SELÇUK

Thế hệ không khói thuốc

Quốc hội Anh đã thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử, trong đó quy định cấm vĩnh viễn những người sinh sau ngày 1/1/2009 được mua thuốc lá các loại trong suốt cuộc đời, nhằm hướng tới xây dựng một thế hệ không khói thuốc.

Biếm họa: MIKAIL ÇIFTÇI

Bước đi cần thiết

Song song việc thúc đẩy lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 15 tuổi, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi triển khai “ngày không kết nối” hằng tháng nhằm khuyến khích thanh, thiếu niên dành thời gian cho đọc sách, rèn luyện thể thao và tham gia các hoạt động đời thực, tạm rời bỏ môi trường internet.