Cảnh báo trên được đưa ra trong bối cảnh Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) vừa phát động lời kêu gọi khẩn cấp nhằm huy động hơn 200 triệu USD vốn dự phòng. Nguồn ngân sách này nhằm bảo vệ 8,8 triệu người tại 22 quốc gia có nguy cơ đối mặt tình trạng hạn hán nông nghiệp do hiện tượng El Nino gây ra leo thang thành thảm họa nhân đạo tại châu Phi, châu Á và Mỹ latin.
Các chuyên gia khí hậu cho rằng, tình trạng ngân sách eo hẹp đã kéo tụt năng lực dự báo thời tiết, hệ thống cảnh báo sớm và sự phối hợp khu vực của “lục địa đen”. Báo cáo của FAO dựa trên dữ liệu vệ tinh hơn bốn thập kỷ qua chỉ ra rằng, miền nam châu Phi, vùng Sahel và một phần Đông Phi tiếp tục là những điểm nóng của El Nino.
Canh tác nông nghiệp tại các khu vực này lâu nay chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước mưa. Khi hạn hán nghiêm trọng xảy ra, năng suất cây trồng giảm mạnh sẽ đẩy giá lương thực tăng cao, gây khan hiếm nguồn cung nước ngọt và làm gián đoạn hoạt động sản xuất thủy điện tại các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn nước như Zambia, Zimbabwe và Uganda.
Còn nhớ, đợt El Nino giai đoạn 2015 - 2016 từng ảnh hưởng hơn 60 triệu người trên toàn thế giới và “ngốn” tới 5 tỷ USD viện trợ nhân đạo. Giới phân tích lo ngại các cú sốc khí hậu tương tự xảy ra ở thời điểm hiện tại sẽ còn gây hậu quả tàn khốc hơn, do nền nhiệt độ toàn cầu cao hơn, các cuộc xung đột địa - chính trị kéo dài và tình trạng lạm phát lương thực chưa được giải quyết triệt để.
Trong bối cảnh mực nước tại các hồ thủy điện chiến lược như hồ Kariba, nằm ở khu vực Đông - Nam Phi, trải dài trên biên giới giữa Zambia và Zimbabwe, giảm xuống mức thấp kỷ lục do hạn hán, các nước miền nam châu Phi đã phải kích hoạt hàng loạt biện pháp khẩn cấp nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng năng lượng. Thậm chí, Zambia và Zimbabwe phải cắt điện luân phiên từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày đối với cả khu vực dân cư lẫn sản xuất.
Quả thật là “cái khó bó cái khôn” với người dân châu Phi!
