Từ ngày 15/7, hàng nghìn người lao động qua lại mỗi ngày giữa Tây Ban Nha và Gibraltar sẽ đi lại thuận lợi hơn, sau khi Liên minh châu Âu (EU) và Anh ký thỏa thuận chấm dứt các hoạt động kiểm soát biên giới tại vùng lãnh thổ này. Đây là vấn đề luôn gây căng thẳng kéo dài giữa London và Madrid.
Theo AP, Gibraltar là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Anh nằm ở cực nam bán đảo Iberia, giáp Tây Ban Nha, với diện tích chỉ khoảng 6,8 km2 và dân số khoảng 40.000 người. Tuy nhiên, nền kinh tế Gibraltar phụ thuộc đáng kể vào lực lượng lao động từ nước láng giềng, khi gần 16 nghìn người Tây Ban Nha mỗi ngày qua biên giới để làm việc tại đây, chiếm gần một nửa tổng số lao động của vùng lãnh thổ này. Trong nhiều năm qua, những căng thẳng liên quan tranh chấp chủ quyền đối với Gibraltar giữa Anh và Tây Ban Nha từng khiến việc qua lại biên giới trở thành vấn đề nhạy cảm.
Theo thỏa thuận mới đạt được giữa EU và Anh sau tiến trình Anh rời EU (Brexit), các trạm kiểm soát biên giới giữa Gibraltar và Tây Ban Nha sẽ được dỡ bỏ, giúp người dân, người lao động và doanh nghiệp hai bên di chuyển thuận lợi hơn. Ủy ban châu Âu (EC) đánh giá thỏa thuận này là kết quả của nhiều năm đàm phán, sau khi Anh chính thức rời EU vào ngày 31/1/2020, sau quá trình trưng cầu ý dân kéo dài từ ngày 23/6/2016. Mục tiêu của thỏa thuận là bảo đảm quyền tự do đi lại, duy trì hoạt động thương mại xuyên biên giới, đồng thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ việc Gibraltar không còn nằm trong khuôn khổ pháp lý của EU sau Brexit.
Gibraltar nằm dưới quyền kiểm soát của Anh từ năm 1713 theo Hiệp ước Utrecht được ký kết tại Hà Lan, nhưng Tây Ban Nha vẫn duy trì yêu sách chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này. Sau cuộc trưng cầu ý dân về Brexit năm 2016, Gibraltar trở thành một trong những vấn đề phức tạp nhất trong quan hệ giữa Anh và EU, do vùng lãnh thổ này từng thuộc thị trường chung và khu vực tự do đi lại của châu Âu (Schengen).
Các cuộc đàm phán giữa London, Brussels và Madrid kéo dài nhiều năm nhằm tìm kiếm một cơ chế mới cho Gibraltar sau Brexit. Theo giới quan sát, việc loại bỏ kiểm soát biên giới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thương mại, du lịch và tạo điều kiện thuận lợi cho hàng chục nghìn người dân sinh sống, làm việc tại khu vực biên giới mỗi ngày.
Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha Jose Manuel Albares nhận định, thỏa thuận mở ra một “kỷ nguyên mới" cho Gibraltar và khu vực lân cận của Tây Ban Nha, đồng thời tạo ra những “cơ hội to lớn" về kinh tế và hợp tác khu vực. Động thái này không chỉ tháo gỡ nút thắt bấy lâu nay mà còn đặt nền móng cho mối quan hệ ổn định giữa một bên là Tây Ban Nha và EU, bên kia là lãnh thổ Gibraltar thông qua Anh.
