Những dự án vị trí đắc địa “thức giấc”
Sau gần một thập kỷ chờ đợi, khu đất vàng tại số 448 Nguyễn Tất Thành (Phường Xóm Chiếu) chính thức khởi công với dự án Saigon LightHouse.
Để dự án này được khởi động, các bên liên quan đã mất 10 năm để tháo gỡ vấn đề pháp lý.
Dự án có nguồn gốc từ hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao) được triển khai từ năm 2016. Công trình hạ tầng đã hoàn thành và bàn giao từ đầu năm 2018 nhưng việc thanh toán bằng quỹ đất lại kéo dài nhiều năm do vướng mắc trong xác định thời điểm tính tiền sử dụng đất.
Chỉ đến khi được đưa vào danh mục các dự án trọng điểm cần tháo gỡ, toàn bộ hồ sơ pháp lý mới được hoàn thiện để dự án chính thức khởi động trở lại.
Chia sẻ tại lễ khởi công của dự án Saigon LightHouse, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh cho biết: Việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố. Hàng trăm doanh nghiệp và dự án được giải quyết vướng mắc trong thời gian ngắn thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị với tinh thần không né tránh trách nhiệm, luôn đồng hành cùng nhà đầu tư để đưa Thành phố phát triển bền vững.
Tương tự, dự án The Grand Manhattan của Novaland cũng là thí dụ điển hình cho sự hồi sinh sau khi các nút thắt pháp lý được tháo gỡ. Sau hơn ba năm tái cấu trúc và hoàn thiện các thủ tục, dự án này đang bước vào giai đoạn thi công nước rút và dự tính bàn giao cho khách hàng từ quý III/2026. Việc hoàn tất nghĩa vụ tài chính và tiếp tục hoàn thiện pháp lý được xem là bước ngoặt giúp dự án trở lại thị trường sau thời gian dài đình trệ.
Đại diện các doanh nghiệp cho rằng: Quá trình tháo gỡ vướng mắc không chỉ giúp các dự án tiếp tục được triển khai mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế. Khi nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả hơn, dòng vốn được khơi thông, hàng loạt công trình được thi công trở lại, qua đó tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy nhiều lĩnh vực như xây dựng, vật liệu, tài chính, thương mại và dịch vụ cùng phát triển. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp chuyển từ giai đoạn xử lý khó khăn sang phát triển bền vững.
Những tín hiệu tích cực này còn cho thấy bức tranh bất động sản của Thành phố Hồ Chí Minh đang thay đổi khi các điểm nghẽn pháp lý từng bước được tháo gỡ, góp phần cải thiện nguồn cung vốn khan hiếm trong nhiều năm qua.
Giải phóng các nguồn lực cho tăng trưởng
Nếu những dự án nêu trên là những minh chứng sinh động cho hiệu quả của công tác tháo gỡ pháp lý, thì kết quả rà soát các dự án tồn đọng trên toàn địa bàn cho thấy thành phố đang thực hiện một đợt "khơi thông nguồn lực" với quy mô lớn với hàng nghìn dự án được tập hợp và giải quyết các khó khăn, vướng mắc.
Theo Ủy ban nhân dân Thành phố, hiện có 838 công trình, dự án và khu đất tồn đọng cần xử lý, trong đó 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 784 dự án thuộc thẩm quyền địa phương.
Đến nay 417 dự án đã hoàn tất các thủ tục pháp lý hoặc được tái khởi động; 393 dự án căn bản hoàn thành việc tháo gỡ các vướng mắc chính và đang thực hiện những thủ tục cuối cùng. Chỉ còn 28 dự án tiếp tục được tập trung xử lý do có tính chất pháp lý đặc biệt phức tạp, liên quan nhiều giai đoạn của hệ thống pháp luật.
Những nỗ lực này phản ánh sự thay đổi trong tư duy điều hành: thay vì để các dự án tiếp tục “nằm chờ”, Thành phố đã chủ động rà soát từng hồ sơ, phân loại theo nhóm vướng mắc, xác định thẩm quyền giải quyết của từng cấp để đẩy nhanh tiến độ xử lý với sự chỉ đạo, vào cuộc quyết liệt của lãnh đạo Thành phố, sở, ngành và Tổ công tác đặc biệt.
Việc xử lý đã góp phần khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và đưa gần 17.000ha đất vào khai thác, sử dụng. Đây là nguồn lực rất lớn trong bối cảnh thành phố đang đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức hai con số và thu ngân sách đạt 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026. Đáng nói, khi các dự án được khởi động trở lại, hàng loạt ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, thiết kế, tài chính, ngân hàng, logistics và thương mại đều được hưởng lợi.
Vẫn còn nhiều rào cản cần giải quyết
Tuy nhiên, quá trình tháo gỡ không phải không gặp những rào cản. Thực tế cho thấy, phần lớn các dự án tồn đọng đều liên quan những vấn đề pháp lý phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ với các quy định pháp luật khác nhau. Trong đó, công tác xác định giá đất, nghĩa vụ tài chính và xử lý các hồ sơ có lịch sử kéo dài hàng chục năm.
Không ít đơn vị tư vấn e ngại tham gia định giá vì lo ngại rủi ro pháp lý, trong khi dữ liệu giao dịch của thị trường ở các giai đoạn trước lại không đầy đủ để làm căn cứ so sánh. Đối với các dự án đặc thù như cảng biển, bệnh viện hay sân golf, việc xác định giá trị càng trở nên khó khăn hơn khi thiếu tài sản tương đồng để đối chiếu.
Nhằm giải quyết căn cơ hơn, Thành phố tiếp tục kiến nghị Trung ương sửa đổi các quy định liên quan xác định giá đất, tăng cường phân cấp cho địa phương và hoàn thiện cơ chế khấu trừ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, các sở, ngành của Thành phố tiếp tục thành lập các tổ công tác chuyên đề, theo dõi từng dự án cụ thể để xử lý dứt điểm các vướng mắc còn lại, thay vì giải quyết theo vụ việc riêng rẽ như trước.
Đánh giá về kết quả đạt được, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng: Hơn một năm qua, Thành phố đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về công trình, dự án và khu đất tồn đọng, qua đó giải phóng nguồn lực rất lớn cho phát triển kinh tế-xã hội.
Lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh: Chính quyền sẽ tiếp tục phát huy vai trò của các Tổ công tác đặc biệt để trực tiếp tháo gỡ các thủ tục đầu tư, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý những dự án còn tồn đọng. Mục tiêu lớn nhất là biến dự án dang dở thành các khu đô thị hiện đại, những công trình phục vụ người dân và những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
