Ngày nay, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang bùng nổ mạnh mẽ và làm thay đổi toàn diện mọi mặt đời sống xã hội. Sự thay đổi diễn ra với tốc độ chóng mặt đang dần biến công nghệ từ một công cụ hỗ trợ thành một môi trường sống thứ hai của một bộ phận dân cư, trong đó có không ít trẻ em.
Công nghệ phát triển tạo ra những cơ hội chưa từng có cho trẻ em trong học tập, sáng tạo, giao tiếp và tham gia đời sống xã hội, đồng thời làm xuất hiện nhiều nguy cơ, tác động tiêu cực tới trẻ em như: bắt nạt trên mạng, nội dung độc hại, dụ dỗ và thao túng trẻ em, xâm hại tình dục trực tuyến, lừa đảo, xâm phạm dữ liệu cá nhân cũng như các hình thức xâm hại mới liên quan trí tuệ nhân tạo tạo sinh và công nghệ deepfake.
Trong bối cảnh ấy, Bộ Tư pháp phối hợp Liên minh châu Âu và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc đồng tổ chức Phiên thảo luận nhằm trao đổi, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số.
Đồng thời, nhận diện những khoảng trống, khó khăn, vướng mắc trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, gia đình, nhà trường và xã hội hướng đến mục tiêu bảo vệ quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Phát biểu khai mạc Phiên thảo luận, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không còn là những cảnh báo mang tính lý thuyết, là nhiệm vụ riêng của một hoặc một nhóm cá nhân, tổ chức, mà đã trở thành một yêu cầu cấp bách mang tính quốc gia và toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội với tinh thần trách nhiệm cao nhất”.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Việt Nam đã từng bước hình thành khuôn khổ pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số; nội dung liên quan bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đã được quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật, từ pháp luật về trẻ em, hình sự, tố tụng hình sự đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý, cung cấp dịch vụ trên Internet.
Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn cần được tiếp tục rà soát, hoàn thiện; công tác thực thi pháp luật cũng cần được cải thiện và nâng cao hiệu quả hơn nữa.
Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier khẳng định: Trẻ em là chủ thể của quyền, có quyền được bảo đảm an toàn, phẩm giá, quyền riêng tư, quyền tham gia, phát triển và tiếp cận công lý trong môi trường số như trong đời sống thực.
Đại sứ chia sẻ “Mọi trẻ em đều có quyền được an toàn, được tôn trọng phẩm giá, được bảo vệ quyền riêng tư, được tham gia, được phát triển và được tiếp cận công lý. Trong môi trường số, những quyền này cần được bảo đảm một cách đầy đủ và nhất quán như trong thế giới thực”. Đồng thời cam kết hỗ trợ những nỗ lực nhằm tăng cường hệ thống tư pháp, bảo đảm quyền trẻ em và xây dựng một môi trường số an toàn hơn cho mọi trẻ em.
Chia sẻ quan điểm với Bộ trưởng Tư pháp, bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, bà Silvia Danailov cho biết: "Công nghệ số đang thay đổi cuộc sống của trẻ em, tạo ra những cơ hội mới đồng thời khiến các em phải đối mặt với các rủi ro như bắt nạt qua mạng, bóc lột trực tuyến và vi phạm quyền riêng tư. Mỗi trẻ em đều có quyền tham gia vào thế giới số một cách an toàn”, và bày tỏ cam kết của UNICEF tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy các luật pháp và chính sách bảo vệ quyền trẻ em trong thời đại số.
Tại Phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng và định hướng hoàn thiện pháp luật; trách nhiệm của nền tảng số và doanh nghiệp công nghệ; bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em; xử lý các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng; chứng cứ điện tử; tư pháp thân thiện với trẻ em và cơ chế phối hợp liên ngành, hợp tác quốc tế.
Các ý kiến, đề xuất, kiến nghị tại Phiên thảo luận sẽ là nguồn tài liệu tham khảo để các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số.
