Sáng 24/3, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) đã tổ chức Hội thảo “Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn.
Khai thác hiệu quả nguồn “tài nguyên số”
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) cho biết: Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, mang tính trụ cột, được xác định là “đòn bẩy” quan trọng để Việt Nam bứt phá, vươn lên trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh đó, Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ động bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước, từng bước cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch trọng tâm. Nổi bật là việc ban hành Kế hoạch số 356 ngày 20/5/2025 nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 một cách bài bản, đồng bộ trong toàn hệ thống.
Song song với đó, Đề án Chuyển đổi số Vusta giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 đã được xây dựng với định hướng dài hạn và hiện đang được đề xuất đưa vào danh mục dự án đầu tư công. Không dừng lại ở định hướng chiến lược, Vusta còn đẩy mạnh số hóa trong hoạt động điều hành, phối hợp Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triển khai hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp. Qua đó, việc trao đổi văn bản được thực hiện nhanh chóng, dữ liệu từng bước được số hóa, đồng thời tăng cường kết nối liên thông giữa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương. Những nỗ lực này chính là nền tảng quan trọng, tạo đà cho quá trình chuyển đổi số toàn diện trong toàn hệ thống.
Trên nền tảng đó, một nội dung trọng tâm được đặt ra tại hội thảo hôm nay là đề tài “Xây dựng Cổng dữ liệu mở của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam”, do Văn phòng Vusta phối hợp Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số triển khai.
Theo ông Nguyễn Quyết Chiến, với quy mô gồm 93 hội ngành toàn quốc, 34 Liên hiệp Hội địa phương và hơn 575 tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc, hệ thống Vusta đang sở hữu một nguồn dữ liệu hết sức phong phú, đa dạng và có giá trị lớn.
Việc xây dựng một nền tảng dữ liệu số tập trung không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn mở ra cơ hội khai thác hiệu quả nguồn “tài nguyên số”. Mục tiêu của dự án là từng bước số hóa toàn diện tổ chức và hoạt động của hệ thống, hình thành một kho dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản trị, điều hành; đồng thời hướng tới khai thác dữ liệu như một loại hình dịch vụ, góp phần tạo thêm nguồn lực phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức thành viên.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, việc xây dựng kiến trúc và hoàn thiện các tính năng kỹ thuật mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức cốt lõi nằm ở khâu vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống trong thực tiễn.
“Làm thế nào để Cổng dữ liệu vận hành thông suốt, thân thiện, dễ tiếp cận; nguồn lực tài chính và nhân lực được bảo đảm để duy trì và phát triển lâu dài và đặc biệt, cơ chế phối hợp giữa các tổ chức thành viên được thiết kế để tạo sự đồng thuận, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu là vấn đề quan trọng hiện nay. Liên hiệp Hội Việt Nam kỳ vọng từ những ý kiến đóng góp thẳng thắn, sâu sắc và tâm huyết của các đại biểu, dự án sẽ được hoàn thiện hơn, sớm đi vào thực tiễn, qua đó phát huy hiệu quả, đóng góp thiết thực vào tiến trình chuyển đổi số của hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam cũng như của quốc gia”, ông Nguyễn Quyết Chiến cho biết.
Chuẩn hóa, mở khóa kho dữ liệu khoa học, công nghệ Vusta
Theo bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số được Liên hiệp Hội Việt Nam tin tưởng giao nhiệm vụ chủ trì Đề án chuyển đổi số tổng thể của Vusta. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, đề tài được triển khai tập trung xây dựng hệ thống danh mục dữ liệu và các quy trình chuẩn hóa phục vụ việc xuất bản, công bố dữ liệu theo các tiêu chuẩn quốc gia và tiệm cận thông lệ quốc tế. Đề tài hình thành một hệ thống Cổng dữ liệu mở có khả năng vận hành trực tuyến, tích hợp đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật, quy trình công bố dữ liệu cùng các báo cáo khoa học chuyên sâu. Đây được xem là nền tảng ban đầu, tạo tiền đề cho việc triển khai, kết nối và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống Vusta một cách bài bản và hiệu quả.
Giới thiệu về quá trình xây dựng, cấu trúc, các tính năng, cách sử dụng của Cổng Dữ liệu mở của Vusta, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, Cổng Dữ liệu Mở Vusta (địa chỉ: https:///usta.idist.dev/) là nền tảng kỹ thuật số tập trung do Vusta triển khai, phục vụ mục tiêu số hóa và chia sẻ toàn diện kho dữ liệu khoa học và công nghệ của toàn hệ thống Vusta trên phạm vi quốc gia.
Hệ thống được xây dựng theo mô hình Open Data Portal chuẩn quốc tế (tương tự các cổng data.gov.vn, data.gov, open.canada.ca) nhưng được tùy chỉnh đặc thù cho môi trường nghiên cứu, khoa học và kỹ thuật tại Việt Nam. Đây là bước đi cốt lõi trong lộ trình chuyển đổi số của Vusta, đặt nền móng cho hạ tầng dữ liệu lõi toàn hệ thống.
Nhấn mạnh 3 giá trị cốt lõi mà hệ thống mang lại, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Hữu Hạnh cho biết, giá trị về dữ liệu tập trung, chuẩn hóa và mở khóa kho dữ liệu khoa học và công nghệ khổng lồ của 500 Hội thành viên và viện nghiên cứu - biến tài sản dữ liệu rời rạc thành nguồn tri thức chung có thể khai thác.
Với giá trị về kết nối: Trở thành nút liên thông dữ liệu giữa Vusta với Cổng Dữ liệu quốc gia, hệ thống học thuật quốc tế và cộng đồng lập trình viên tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu. Với giá trị về chính sách, đóng góp cụ thể vào Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia và Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ 2021-2030, thể hiện vai trò tiên phong của Vusta trong kinh tế số.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, khi dữ liệu ngày càng được xác định là một tài nguyên chiến lược quốc gia, đồng thời là nền tảng cốt lõi của quá trình chuyển đổi số, việc xây dựng Cổng dữ liệu không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn góp phần quan trọng trong việc đổi mới phương thức quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống. Đây chính là bước chuyển từ “lưu trữ dữ liệu” sang “tạo giá trị từ dữ liệu”.
