Trong bối cảnh công tác kiểm soát chất lượng hàng hóa vẫn gặp nhiều khó khăn, đang từng bước xây dựng “lá chắn” mới mang tên “Tick xanh trách nhiệm” với cơ chế kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng bằng công nghệ số, xác lập trách nhiệm từng mắt xích từ nhà sản xuất, nhà phân phối đến người bán và người tiêu dùng.
Những kết quả bước đầu tại trường học, sàn thương mại điện tử và chợ truyền thống cho thấy, mô hình này sẽ góp phần quan trọng trong hành trình minh bạch hóa thị trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.
Từ thí điểm đến chuỗi cung ứng minh bạch
Tại chợ Tân Mỹ (phường Tân Mỹ), hai quầy thịt lợn đầu tiên được gắn bộ nhận diện “Tick xanh trách nhiệm” thu hút người dân đến mua hàng. Được chủ quầy giới thiệu, nhiều người đã quét mã QR để kiểm chứng. Thông tin hiện lên đầy đủ chi tiết về nguồn gốc, đơn vị cung cấp, quy trình vận chuyển về lô thịt bày bán.
Nhờ giảm nhiều khâu trung gian, giá bán vẫn cạnh tranh, trong khi chất lượng được kiểm soát chặt chẽ. Không dừng ở chợ truyền thống, mô hình còn được mở rộng đến các trường học.
Trường mầm non Phú Mỹ cũng tiên phong tham gia chương trình giúp phụ huynh an tâm với chất lượng bữa ăn của con em mình. Chỉ với thao tác quét mã QR, phụ huynh sẽ có đủ thông tin về đơn vị cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến và vận chuyển của từng suất ăn.
Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Mỹ cho biết: Nhà cung cấp chịu trách nhiệm về nguyên liệu đầu vào; đơn vị chế biến chịu trách nhiệm về chất lượng suất ăn; nhà trường chịu trách nhiệm lựa chọn, giám sát đơn vị cung ứng; cơ quan quản lý chịu trách nhiệm kiểm tra và công khai thông tin; còn phụ huynh trở thành những “người giám sát thông minh” thông qua hệ thống truy xuất điện tử.
Mới đây, phường Bình Đông cũng phối hợp Sở Công thương triển khai mô hình “Tick xanh trách nhiệm” vào bếp ăn trường học. Điểm nổi bật là việc ứng dụng công nghệ blockchain kết hợp mã QR truy xuất nguồn gốc, cho phép theo dõi toàn bộ hành trình của thực phẩm từ sản xuất đến khi trở thành suất ăn phục vụ học sinh.
Chương trình còn áp dụng cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt. Chỉ một nhà cung cấp vi phạm tại một hệ thống bán lẻ, đơn vị đó có thể bị loại khỏi toàn bộ mạng lưới tham gia chương trình. Đây được xem là chế tài đủ mạnh để buộc doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm đối với sản phẩm mình cung cấp. Những mô hình đầu tiên này đang tạo nền tảng quan trọng để Sở Công thương và các đơn vị, doanh nghiệp tạo thành chuỗi cung ứng minh bạch nhằm kiểm soát chất lượng hàng hóa, thực phẩm trên phạm vi rộng hơn.
Tiếp tục hoàn thiện để nhân rộng mô hình
Nếu như việc đưa “Tick xanh trách nhiệm” vào chợ truyền thống, trung tâm mua sắm hiện đại và bếp ăn trường học cho thấy hiệu quả trong kiểm soát chất lượng thực phẩm thì trên các sàn thương mại điện tử, mô hình này cũng giúp Thành phố giải quyết một trong những “điểm nóng” trên thị trường hiện nay.
Mỗi ngày có hàng triệu giao dịch diễn ra, tình trạng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật hay sử dụng hình ảnh vi phạm bản quyền diễn biến phức tạp, gây nhiều hệ lụy đối với người tiêu dùng.
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Điểm khác biệt của mô hình “Tick xanh trách nhiệm” không nằm ở việc cấp thêm một chứng nhận cho sản phẩm, mà là tạo ra cơ chế để toàn bộ hệ sinh thái cùng giám sát lẫn nhau. Theo đó, sàn thương mại điện tử phải chủ động kiểm soát, xử lý vi phạm và bảo vệ người tiêu dùng; nhà bán hàng phải công khai nguồn gốc, chất lượng và thông tin sản phẩm; những người nổi tiếng và nhà tiếp thị liên kết chỉ được quảng bá trung thực những sản phẩm đã trực tiếp trải nghiệm. “Tick xanh trách nhiệm” sẽ được hiển thị trên gian hàng, hồ sơ cá nhân và các nền tảng mạng xã hội sau khi các chủ thể ký cam kết thực hiện đầy đủ các tiêu chí của chương trình. Những trường hợp vi phạm sẽ bị công khai thông tin và loại khỏi hệ sinh thái.
Điểm khác biệt của mô hình “Tick xanh trách nhiệm” không nằm ở việc cấp thêm một chứng nhận cho sản phẩm, mà là tạo ra cơ chế để toàn bộ hệ sinh thái cùng giám sát lẫn nhau.
Từ góc độ chuyên gia, ông Đào Hà Trung, Chủ tịch Hiệp hội Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Việc ứng dụng blockchain, mã QR và cơ sở dữ liệu số giúp truy xuất nguồn gốc, tạo cơ sở để xử lý nhanh khi xảy ra sự cố, khoanh vùng sản phẩm và thu hồi chính xác thay vì xử lý trên diện rộng như trước. Chất lượng hàng hóa, thực phẩm luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về hàng giả, hàng nhái, ngộ độc, vì vậy, muốn kiểm soát hiệu quả phải quản lý đồng thời cả chuỗi cung ứng. Ông Trung đề xuất năm nhóm giải pháp trọng tâm gồm: Kiểm soát chất lượng đầu vào; giám sát toàn bộ quá trình chế biến; kiểm soát điều kiện bảo quản; minh bạch dữ liệu toàn chuỗi; đồng thời, xây dựng cơ chế thu hồi sản phẩm ngay khi phát hiện nguy cơ mất an toàn.
Về cơ chế kiểm tra, giám sát, ông Trần Lê Nguyên Khang, Phó Trưởng ban Quản lý hệ thống bán lẻ Satra kiến nghị, cần xây dựng các quy định mang tính bắt buộc đối với đơn vị cung cấp suất ăn trường học thay vì chỉ dừng ở tinh thần tự nguyện. Việc kiểm tra định kỳ và đột xuất cần được tăng cường nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp “lách luật”, thay đổi nguyên liệu để giảm chi phí. Cùng với đó, cơ chế khen thưởng đơn vị thực hiện tốt và công khai các trường hợp vi phạm để nâng cao tính răn đe.
Theo Sở Công thương, sau hơn hai năm triển khai đã cho thấy hiệu quả bước đầu của chương trình. Đến nay, “Tick xanh trách nhiệm” đã thu hút 12 hệ thống bán lẻ, hơn 449 nhà cung cấp với hơn 5.460 sản phẩm được phê duyệt. Đáng chú ý, doanh số nhóm hàng đạt chuẩn của nhiều doanh nghiệp đã có sự tăng trưởng tích cực phản ánh xu hướng người tiêu dùng ngày càng ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, minh bạch.
Theo Sở Công thương, sau hơn hai năm triển khai đã cho thấy hiệu quả bước đầu của chương trình. Đến nay, “Tick xanh trách nhiệm” đã thu hút 12 hệ thống bán lẻ, hơn 449 nhà cung cấp với hơn 5.460 sản phẩm được phê duyệt.
Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tham gia vẫn chưa tương xứng với quy mô thị trường. Nhiều nhà cung cấp còn e ngại việc phát sinh chi phí, tăng trách nhiệm và ràng buộc. Vì vậy, cùng với việc tăng cường truyền thông, thành phố sẽ mở rộng các kênh quảng bá, kết nối hiệp hội ngành hàng, các tổ chức chính trị-xã hội, đoàn thể và ngành giáo dục nhằm tạo thêm động lực để doanh nghiệp tham gia. Đồng thời, mở rộng mô hình đến nhiều nhóm hàng ngoài thực phẩm trong giai đoạn 2026-2030.
Chương trình “Tick xanh trách nhiệm” đang cho thấy cách tiếp cận mới của Thành phố Hồ Chí Minh trong quản lý chất lượng hàng hóa khi lấy công nghệ làm nền tảng, lấy minh bạch làm nguyên tắc và lấy trách nhiệm của từng chủ thể làm yếu tố cốt lõi. Từ đó, hiệu quả tạo ra góp phần bảo vệ sức khỏe người dân, học sinh, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển một thị trường minh bạch cho xã hội.
![[Video] Vốn FDI vào Việt Nam tăng 76,4%, vốn thực hiện cao nhất 5 năm](https://cdn.nhandan.vn/images/AFGUXNWdXbQ2IMTKAyr7cnXtgds9B1pQsC_9omkdrH5atxEpXRM9cS93N1b9Bv-T/3.png.avif)
