Chặng đường phát triển nông nghiệp ở Ia Rsai có thể không ồn ào, nhưng bền bỉ, khéo léo thích ứng trước biến đổi thời tiết và thị trường. Đây là minh chứng sinh động cho sức bật của một địa phương nông nghiệp trọng điểm khu vực Tây Nguyên.
Những con số ấn tượng
Vụ đông xuân 2025-2026 ghi nhận sự nỗ lực và quyết tâm cao độ của toàn hệ thống chính trị và nông dân xã Ia Rsai. Theo báo cáo sơ kết của Ủy ban nhân dân xã, tổng diện tích gieo trồng trong vụ đạt gần 4.000 ha, vượt 5,2% so với kế hoạch và tăng trưởng 35,3% so với cùng kỳ năm trước. Diện tích gieo trồng không chỉ mở rộng mà còn được cơ cấu hợp lý, hướng vào các loại cây trồng chủ lực cho giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.
Sản lượng lương thực duy trì mức tăng 1,38% so với kế hoạch. Trong đó, với diện tích lúa khoảng 267 ha, năng suất bình quân 48,8 tạ/ha, cao hơn gần 10 tạ/ha so với năm trước, mang về sản lượng 1.302,96 tấn. Ngô giữ ổn định với 70 ha, năng suất 33 tạ/ha; rau các loại ghi nhận sản lượng đột phá với 9.604,14 tấn trên diện tích 455 ha, tăng mạnh cả về năng suất lẫn sản lượng nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật. Đặc biệt, vùng mía phát triển vượt bậc, diện tích đạt 2.054,9 ha (trong đó mía trồng mới 199,5 ha), năng suất 780 tạ/ha, tổng sản lượng lên tới 160.282 tấn, tăng hơn 20.000 tấn so với cùng kỳ. Diện tích thuốc lá cũng tăng lên 905 ha, năng suất ổn định 35 tạ/ha, sản lượng 3.167,5 tấn, trở thành cây trồng liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm chủ lực của xã.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Rsai Nguyễn Trọng Vĩ phấn khởi chia sẻ: “Chưa bao giờ nông dân thấy tràn đầy động lực như vụ này. Mía và thuốc lá được doanh nghiệp ký kết đầu tư, bao tiêu từ đầu vụ đến thu hoạch nên sản xuất rất yên tâm, giá cả ổn định, đầu ra thuận lợi”. Có thể thấy, chính sách liên kết “bốn nhà” gồm Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và nông dân đang phát huy hiệu quả rõ rệt tại Ia Rsai. Chỉ riêng cây mía và thuốc lá đã có tới gần 3.000 ha liên kết sản xuất, giúp nông hộ tránh tình trạng “được mùa mất giá”, nâng cao giá trị gia tăng, đồng thời tạo đà phát triển ổn định lâu dài.
Tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng
Một điểm sáng nổi bật khác là công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng linh hoạt với đặc điểm thổ nhưỡng, biến đổi khí hậu và tình hình thị trường. Vụ đông xuân 2025-2026, diện tích chuyển đổi trên đất sắn đạt 193,9 ha (chiếm gần 5% tổng diện tích gieo trồng), trong đó chuyển sang trồng mía 162,9 ha và trồng cây thuốc lá 31 ha, tập trung tại các buôn Puh Chik, E Kia, Pan, Enan. Nhiều hộ nông dân nhờ đó đã nâng cao thu nhập rõ rệt, củng cố niềm tin vào chuyển đổi hiệu quả, đưa xã từng bước trở thành vùng chuyên canh nông nghiệp hàng hóa giá trị cao.
Về giống cây trồng, công tác khuyến cáo sử dụng các loại giống mới năng suất cao, kháng sâu bệnh được thực hiện thường xuyên; điển hình như các giống lúa LH12, ĐT8, OM6976, OM4900...; giống ngô Bioseed9698, CP888, LVN10; giống mía KK3, Uthong 11, LK92-11... Tỷ lệ sử dụng giống xác nhận ngày càng tăng, hạn chế nguồn giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản.
Hộ nông dân Ksor Da, buôn Chư Bang chia sẻ: “3 vụ trở lại đây, gia đình tôi đều sử dụng giống lúa LH12 được xã hỗ trợ kỹ thuật, năng suất tăng rõ rệt, lúa ít sâu bệnh, bán giá tốt hơn các giống lúa khác. Gia đình cũng mạnh dạn chuyển sang trồng thêm một ít rau ngắn ngày, nhờ đó thu nhập ổn định mùa giáp hạt”. Bản lĩnh vượt khó và tinh thần tiếp nhận tiến bộ kỹ thuật của người dân Ia Rsai cùng với chỉ đạo sâu sát từ các cơ quan chuyên môn đã tạo chuyển biến mạnh mẽ, từ nhận thức sản xuất nông nghiệp tự phát sang nền sản xuất tập trung, nâng chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Xã Ia Rsai đã xây dựng kế hoạch vụ mùa 2026 với tổng diện tích lên tới 7.637 ha, tăng gần gấp đôi so với vụ đông xuân, thể hiện quyết tâm đẩy mạnh sản xuất, hướng vào nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích. Trong đó, cây sắn tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 4.150 ha, kế đến là điều 1.285,5 ha, lúa 620 ha, rau củ các loại 608 ha; đặc biệt mở rộng trồng mè, đậu các loại và cây ăn quả như bưởi, xoài, dứa, na, cam... với diện tích hơn 100 ha, từng bước đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm nông nghiệp.
Dưới sự chỉ đạo của Ủy ban nhân dân xã, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, nhất là diện tích cây kém hiệu quả chuyển sang cây ăn quả và cây hằng năm có giá trị cao. Vụ mùa 2026 dự kiến chuyển đổi 95 ha đất mía kém hiệu quả sang trồng 15 ha cây ăn quả và 80 ha cây hằng năm; chuyển 26 ha đất điều kém hiệu quả sang 10 ha cây ăn quả, 16 ha cây hằng năm... Đây là hướng đi phù hợp trước áp lực biến đổi khí hậu, cạn kiệt nguồn nước tưới, diễn biến dịch bệnh và biến động giá cả thị trường.
Cùng với đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hoạt động chuyển giao khoa học-kỹ thuật canh tác ngày càng bài bản: Nông dân được tập huấn gieo sạ lúa tiết kiệm giống 100-
120 kg/ha, áp dụng quy trình “ba giảm, ba tăng”; khuyến khích sử dụng phân bón NPK tổng hợp có bổ sung trung, vi lượng, thực hiện “4 đúng” trong bón phân và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, thân thiện môi trường.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Rsai Võ Ngọc Châu nhấn mạnh: “Chủ trương nhất quán của xã là lấy sản xuất nông nghiệp hàng hóa làm nòng cốt; trong đó, chú trọng phát triển các cây trồng chủ lực, xây dựng liên kết sản xuất với doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học; chuẩn bị điều kiện để hướng tới mục tiêu sản xuất các sản phẩm nông nghiệp đạt chuẩn vùng trồng, đủ điều kiện tham gia xuất khẩu khi thị trường yêu cầu”.
Vụ đông xuân thắng lợi tạo đà mạnh mẽ cho Ia Rsai trên hành trình phát triển. Với sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt của chính quyền địa phương, sự đồng lòng của người dân, cùng việc tận dụng tối đa tiềm năng đất đai và khả năng thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu, sản xuất nông nghiệp của xã kỳ vọng sẽ tiếp tục bội thu trong những vụ mùa tới.
