Hành trình thay đổi phương pháp dạy và học

Trong bài viết “Tương lai cho thế hệ vươn mình”, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đặt ra tầm nhìn chiến lược, xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam bản lĩnh, trí tuệ, hội nhập toàn cầu nhưng vẫn giữ bản sắc dân tộc. Lời kêu gọi ấy đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, thôi thúc các nhà giáo đổi mới phương pháp dạy và học.
Lớp học thảo luận tại Trường trung học phổ thông Trí Đức. (Ảnh: THU TRANG)
Lớp học thảo luận tại Trường trung học phổ thông Trí Đức. (Ảnh: THU TRANG)

Những năm gần đây, mô hình giáo dục khai phóng được không ít cơ sở giáo dục phổ thông lựa chọn như Trường tiểu học và trung học cơ sở Olympia, Trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông Nguyễn Siêu, Trường trung học phổ thông Chu Văn An (Hà Nội)...

Mục tiêu của mô hình này là tạo điều kiện tối đa để học sinh bộc lộ năng khiếu và thiên hướng nghề nghiệp, đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất và chương trình dạy học để các em phát triển toàn diện theo hướng chân-thiện-mỹ.

Trường trung học phổ thông Trí Đức (Hà Nội) đã xây dựng mô hình giáo dục nội trú “3 trong 1” độc đáo: Trường học đẳng cấp, xã hội nhỏ văn minh, và đại gia đình đầm ấm.

Thầy Hà Trung Hưng, nguyên giảng viên Trường đại học Sư phạm Hà Nội, người đặt nền móng cho mô hình này cho biết: “Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức mà hướng đến phát triển trí tuệ, đạo đức, nghị lực”. Tư tưởng “Thành người trước khi thành tài” đã trở thành kim chỉ nam, định hướng cho các thầy, cô giáo đổi mới phương pháp, giúp học sinh rèn luyện năng lực tự học, tư duy phản biện và kỹ năng sống.

Cô Trần Thị Hải Yến, Phó hiệu trưởng kiêm giáo viên môn Sinh tại Trường trung học phổ thông Trí Đức chia sẻ: “Tôi không chỉ truyền đạt kiến thức, mà trở thành người dẫn dắt, giúp học sinh tự khám phá và trưởng thành về nhân cách”. Với mô hình lớp học thảo luận, cô đã dành cả tháng chỉ để hướng dẫn học sinh cách nghiên cứu trước bài học sao cho hiệu quả, biết đặt câu hỏi và ghi chép vào vở tự học. Sau 6 tháng, 85% học sinh của cô đã cải thiện rõ rệt kỹ năng tự học, kỹ năng giao tiếp và định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Em Nguyễn Thùy Linh, học sinh lớp 10 cho biết: “Nhờ mô hình lớp học thảo luận, em không chỉ tự tin hơn mà còn học được cách quản lý cảm xúc, điều em từng rất khó kiểm soát”.

Hành trình khai phóng của các nhà giáo không hề dễ dàng. Cô Yến cho biết, để triển khai mô hình Lớp học thảo luận, các thầy, cô phải chuẩn bị công phu từng tiết học, từ đặt câu hỏi dẫn dắt đến phân tích kỹ thuật giảng dạy. Họ thậm chí phải đóng vai “học sinh” để tư duy và nghiên cứu bài trước, bảo đảm dẫn dắt học sinh đi đúng hướng. Và cũng nhờ đó, chính các nhà giáo trưởng thành, sáng tạo hơn trong vai trò của mình. Họ không còn là người truyền thụ đơn thuần, mà trở thành “nhà thiết kế” trải nghiệm học tập, đồng hành cùng học sinh trên hành trình phát triển toàn diện.

Giáo dục khai phóng là một triết lý giáo dục hướng đến việc đào tạo những con người toàn diện, có khả năng thích ứng với sự thay đổi và học tập suốt đời. Đây không chỉ là một hướng đi đổi mới, mà còn là chiến lược lâu dài. Tuy nhiên, để hành trình này thành công, cần sự đồng bộ từ chính sách, xã hội và chính các nhà giáo.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định: “Giáo dục khai phóng hiệu quả với học sinh có nền tảng tốt, nhưng những học sinh chưa có thói quen tự học cần thời gian thích nghi dài hơn”.

Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo, Hiệu trưởng Trường đại học Việt Nhật bổ sung: “Triển khai giáo dục khai phóng ở Việt Nam không đơn giản, nhưng có thể thực hiện bằng cách điều chỉnh mô hình phù hợp với thực tiễn”.

Nhìn từ quốc tế, các mô hình giáo dục khai phóng thành công tại Phần Lan, Singapore, hay Ấn Độ cho thấy cần đầu tư mạnh vào khâu đào tạo giáo viên và điều chỉnh mô hình để phù hợp với bối cảnh địa phương.

Hành trình khai phóng giáo dục, như câu chuyện tại một số nhà trường, đã thử triển khai cho thấy không chỉ thay đổi học sinh mà còn thay đổi chính các nhà giáo. Cô Trần Thị Hải Yến chia sẻ: “Chứng kiến các em trưởng thành, tôi nhận ra mình cũng đã khai phóng chính mình”.

Có thể bạn quan tâm

Con đường tới trường mỗi ngày của cô giáo Phan Thị Lệ và em N.T.H. (Ảnh: LINH PHAN)

Ấm áp nghĩa cô trò nơi rẻo cao Lũng Trời

Sáng sáng, trên cung đường cua tay áo, cô giáo Phan Thị Lệ và em N.T.H. lại cùng nhau tới trường. Tiếng đá sỏi lạo xạo dưới bánh xe thi thoảng thay bằng tiếng ì oạp của bùn non trơn nhẫy. Bóng xanh của rừng cây và những con suối dần khuất lấp, cánh cổng Trường tiểu học Trương Lương dần hiện ra nơi chân mây.

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026.

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026

Từ ngày 5 đến 7/10, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức thực hiện Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, với chủ đề “Quản trị bao trùm trong kỷ nguyên phát triển mới: Chuyển đổi hệ thống, đổi mới sáng tạo và chính phủ sẵn sàng trước tương lai”.

Tranh thủ thời tiết thuận lợi, nhà thầu đang tập trung nhân công đẩy nhanh tiến độ thi công Trường Phổ thông nội trú liên cấp Na Sang, xã Na Sang, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: LÊ LAN)

Công an Điện Biên quyết tâm đưa dự án hai trường phổ thông nội trú liên cấp về đích trước 2 tháng

Phấn đấu hoàn thành xây dựng hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại hai xã Na Sang, Mường Pồn vào ngày 30/6/2027 (sớm 2 tháng so kế hoạch), Công an tỉnh Điện Biên chủ động tháo gỡ khó khăn cho nhà thầu; đồng thời, đề nghị nhà thầu phải xây dựng phương án thi công khoa học, thích ứng mọi điều kiện thời tiết.

Quang cảnh buổi gặp gỡ Chào Tân sinh viên diễn ra tại trụ sở Đại sứ quán. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary cung cấp)

Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary tổ chức chương trình Chào Tân sinh viên

Chương trình Chào Tân sinh viên là dịp để Đại sứ quán gặp gỡ các tân sinh viên, cung cấp những thông tin thiết thực về môi trường học tập, sinh hoạt và các quy định cần lưu ý; đồng thời tạo điều kiện để các bạn kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Hungary.

Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh trao Bằng khen của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo tới tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc. (Ảnh: THANH TÙNG)

Phát triển giáo dục hòa nhập, bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng

Ngày 4/10, tại Hà Nội, Khoa Giáo dục đặc biệt, Trường Khoa học phát triển trẻ thơ, Trường đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức kỷ niệm 25 năm thành lập với chủ đề “25 năm đánh thức những vì sao”. Đánh dấu chặng đường xây dựng, phát triển và những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên, sinh viên đối với lĩnh vực giáo dục đặc biệt.

[Video] Vẫn cần bổ sung 43.267 giáo viên trong năm học 2026-2027

[Video] Vẫn cần bổ sung 43.267 giáo viên trong năm học 2026-2027

Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, 34/34 địa phương đã thực hiện sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống 18.555, giảm 18.975 đầu mối, tương ứng trên 50%. Tuy nhiên, các địa phương vẫn còn thiếu 116.095 giáo viên.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La trao học bổng Tô Hiệu cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vượt khó học giỏi. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La phát động hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026

Ngày 2/10, tại Trường trung học phổ thông Chuyên Sơn La, Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh Sơn La tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026 với chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”.

 (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện nội dung rà soát, cập nhật, điều chỉnh Chương trình và sách giáo khoa

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định không xây dựng lại Chương trình và sách giáo khoa từ đầu, mà rà soát, cập nhật, bổ sung và điều chỉnh trên cơ sở những nội dung đang thực hiện, phù hợp với những yêu cầu mới đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Học tập tại giảng đường Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: VNU)

Giảm lý thuyết, tăng thực hành trong chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên

Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến thiết kế lại Chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên theo hướng tập trung vào những năng lực cơ bản, thiết yếu của giảng viên; giảm những nội dung lý thuyết, trùng lặp và tăng thời lượng thực hành, thảo luận, bài tập, xử lý tình huống và vận dụng vào hoạt động nghề nghiệp.